Παρισινή Κομμούνα: Περιφρόνησε τη σημασία των καθαρά πολεμικών ενεργειών (Β΄Μέρος)

Κανόνια Reffye 85 χιλιοστών (3.35inch) σε οδόφραγμα Κομμουνάρων στο Παρίσι - 1871
Φώτο Αρχείου / Κανόνια Reffye 85 χιλιοστών (3.35inch) και οπισθογεμή τουφέκια Chassepot σε οδόφραγμα Κομμουνάρων στο Παρίσι – 1871 / Πηγή: BNF

Για την Παρισινή Κομμούνα ο Β.Ι. Λένιν έλεγε μεταξύ άλλων στα διδάγματα της Κομμούνας: «…Η υπερβολική μεγαλοψυχία του προλεταριάτου (ήταν λάθος): Έπρεπε να εξοντώσει τους εχθρούς του. Απεναντίας, το προλεταριάτο του Παρισιού προσπαθούσε να επιδράσει ηθικά επάνω τους, περιφρόνησε τη σημασία των καθαρά πολεμικών ενεργειών στον εμφύλιο πόλεμο και, αντί να στεφανώσει τη νίκη του στο Παρίσι με αποφασιστική επίθεση ενάντια στις Βερσαλλίες, αργοπόρησε κι έδωσε στην κυβέρνηση των Βερσαλλιών τον καιρό να συγκεντρώσει τις σκοτεινές δυνάμεις και να προετοιμαστεί για τη ματωμένη εβδομάδα του Μάη»

Στο ΄Β Μέρος, σήμερα, θα δούμε τις εξελίξεις στο Παρίσι από την επικράτηση των επαναστατών στις 18 Μάρτη 1871 ως τη μεγάλη σφαγή της ματωμένης εβδομάδας και την ήττα της 28ης Μάρτη 1871.

Τα στρατόπεδα ανασυντάσσονται – Και τα δύο;

Ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις μεταξύ Βερσαλλιών και Κομμούνας. Η αστική Κυβέρνηση δεν επιθυμούσε παρατεταμένες διαπραγματεύσεις.

Στρατός του Θιέρσου

Η Εθνοσυνέλευση ήθελε τόσο χρόνο όσος ήταν αναγκαίος για να παρατάξει ένα νέο Γαλλικό Στρατό απέναντι στο λαό του Παρισιού. Το παράδειγμα της Βιέννης ήταν ακόμη νωπό στους ανώτερους αξιωματικούς και τους Υπουργούς του Θιέρσου.

Στη Βιέννη το 1848 ο λαός είχε καταλάβει την πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων. Ο Αυτοκράτορας ζήτησε βοήθεια από τους «εχθρούς». Ο Τσάρος Νικόλαος ‘Α ανταποκρίθηκε αμέσως. Το ρωσικό πυροβολικό προκάλεσε έναν τρομακτικό βομβαρδισμό της πόλης. Όταν τα Αυστροουγγρικά Αυτοκρατορικά στρατεύματα μπήκαν στη Βιέννη συνάντησαν αντίσταση μόνο από τραυματίες ανάμεσα σε ερείπια. Η ανάκτηση της πρωτεύουσας είχε ολοκληρωθεί… σχεδόν εύκολα.

Χάρτης στρατιωτικός του Παρισιού που απεικονίζει τις θέσεις των στρατευμάτων (Γερμανικών) από 17/9/1870 ως 28/1/1871
Χάρτης στρατιωτικός του Παρισιού που απεικονίζει τις θέσεις των στρατευμάτων (Γερμανικών) από 17/9/1870 ως 28/1/1871 – Πηγή: Εθνική Βιβλιοθήκη Γαλλίας

Αυτό που είχαν κάνει ο Αψβούργοι πριν 21 χρόνια, ο Θιέρσος ήταν έτοιμος να το κάνει στο Παρίσι το 1871. Ωστόσο, τα πράγματα δεν ήταν καλά για την κυβέρνηση. Ο Θιέρσος είχε σχετικά λίγα στρατεύματα στις Βερσαλλίες. Είχε περίπου 60.000 πεζικό. Η «Συνθήκη Ειρήνης» με τους Γερμανούς δεν επέτρεπε μεγαλύτερο στρατό. Τη λύση την έδωσε ο «προαιώνιος εχθρός».

Ο Μπίσμαρκ, που ανησυχούσε για το φάντασμα της «Ερυθράς Επανάστασης» δίπλα στα στρατόπεδα του δικού του στρατού, συμφώνησε να επιτρέψει στους Γάλλους αστούς να επεκτείνουν τις δυνάμεις τους. Αρχικά σε 80.000 τακτικούς. Έπειτα σε 110.000, και τελικά σε 170.000. Επιπλέον, συμφώνησε να επιστρέψει εκατοντάδες χιλιάδες Γάλλους αιχμαλώτους, μεταξύ αυτών και έμπειρους αξιωματικούς. Μέχρι το τέλος του μήνα, ο Θιέρσος είχε περίπου 130.000 τακτικούς. Στις 6 Απριλίου τους έθεσε υπό την διοίκηση του Στρατηγού Patrice MacMahon.

Τα στρατεύματα των Βερσαλλιών έπρεπε να απομονωθούν και να στεγαστούν στους στρατώνες τους. Αυτό έγινε για να σπάσει τους δεσμούς με τους επαναστάτες της πόλης. Οι στρατιώτες υπέστησαν έντονη πλύση εγκεφάλου.

  • Πραγματοποιήθηκαν εκκαθαρίσεις εναντίον χιλιάδων απείθαρχων και «αναξιόπιστων» στρατιωτών. Πολλοί εκδιώχθηκαν από το στρατό. Άλλοι στάλθηκαν στην Αλγερία στις 19 Μαρτίου 1871 όπου θα συμμετείχαν στην καταστολή της εξέγερσης κινήματος στην Kabylie.
  • Οι στρατιώτες κρατήθηκαν υπό την επιτήρηση των χωροφυλακών και των πληροφοριοδοτών.
  • Η πειθαρχία και ο φόβος χρησιμοποιήθηκαν για να μεταμορφώσουν αυτούς τους προλετάριους σε μια στρατιωτική μηχανή ικανή να σφαγιάσει άλλους προλετάριους χωρίς δεύτερη σκέψη.
Γαλλικό οπισθογεμή Τουφέκι Chassepot με το πρωτοπόρο για την εποχή κλείστρο - 1870
Φώτο Αρχείου / Γαλλικό οπισθογεμή Τουφέκι Chassepot με το πρωτοπόρο για την εποχή κλείστρο – 1870 / By Rama

Ο Επαναστατικός Στρατός

Τον Μάρτη του 1871 ο τρόμος είχε καταλάβει τις Βερσαλλίες. Ο Επαναστατικός στρατός ήταν πραγματικά σε θέση να βαδίσει προς τις Βερσαλλίες και να νικήσει ακόμη και σε τακτική επίθεση. Οι δυνάμεις του ήταν αριθμητικά πολύ περισσότερες. Το πυροβολικό ήταν και έμπειρο και με τεράστια ποσότητα σε κανόνια και οβίδες. Το κυριότερο όμως ήταν ότι είχε την ηθική υπεροχή. Όλα τα Γαλλικά στρατεύματα θαύμαζαν την Εθνική Φρουρά. Ήταν ήδη μύθος σε όλη τη Γαλλία.

Τα κανόνια του Στρατού συγκεντρωμένα στο λόφο της Μονμάρτρης, στο Παρίσι, υπό τον έλεγχο των Κομμουνάρων - 1871
Φώτο Αρχείου / Τα κανόνια του Στρατού συγκεντρωμένα στο λόφο της Μονμάρτρης, στο Παρίσι, υπό τον έλεγχο των Κομμουνάρων – 1871 / Πηγή: BNF

Η επίθεση δεν έγινε ποτέ

Οι Κομμουνάροι αναδιοργάνωσαν και ανασυγκρότησαν τις δυνάμεις τους. Ένας νέος στρατιωτικός διοικητής, ο Gustave-Paul Cluseret, έκανε ότι μπορούσε για να απομακρύνει τους ανίκανους αξιωματικούς και να οργανώσει ένα κεντρικό επιτελείο, υπηρεσίες υγειονομικού κι ασθενοφόρων, επιμελητεία και επικοινωνίες. Ο Cluseret χώρισε επίσης τις μονάδες της Εθνικής Φρουράς. Οι άνδρες άνω των 40 μοιράστηκαν σε καθιστικά τάγματα πεζικού και οι νεότεροι άνδρες τοποθετήθηκαν σε κινητές μονάδες. Οι Κομμουνάροι έχαναν έδαφος στο ανοιχτό πεδίο. Στα οδοφράγματα όμως φάνηκαν ανίκητοι.

Στις 30 Απρίλη ο Cluseret αντικαταστάθηκε μετά την παράδοση του Φρουρίου Issy στις Βερσαλλίες. Τη θέση του πήρε ο Rossel. Όταν έγινε Υπουργός Πολέμου, διέταξε αμέσως την κατασκευή ενός νέου δακτυλίου οδοφραγμάτων εντός των υπαρχόντων προμαχώνων (τείχη της πόλης). Ήταν η δεύτερη γραμμή άμυνας. Ο Rossel προσπάθησε επίσης να συγκεντρώσει τα 1.100 πυροβόλα που ήταν διάσπαρτα σε όλη την πόλη. Πολλά ήταν εκτός λειτουργίας με τα μπλοκ τους να είναι  αποθηκευμένα σε οπλοστάσια αλλού στο Παρίσι. Τα μόνα εύκολα διαθέσιμα κανόνια ήταν ελαφριού πυροβολικού που δεν θα είχαν την ίδια αποτελεσματικότητα με το βαρύ πυροβολικό της κυβέρνησης.

Στρατιωτικός Χάρτης της επιχείρησης της 3η Απρίλη 1870 των «Βερσαλλιών» να καταλάβουν στρατηγικά σημεία έξω από το Παρίσι για να προετοιμάσουν την επίθεση εναντίον της Κομμούνας
Στρατιωτικός Χάρτης της επιχείρησης της 3η Απρίλη 1870 των «Βερσαλλιών» να καταλάβουν στρατηγικά σημεία έξω από το Παρίσι για να προετοιμάσουν την επίθεση εναντίον της Κομμούνας / Πηγή: BNF

Επιπλέον, ο Rossel άρχισε να εργάζεται μέσα στην πόλη σε τρεις περιοχές: στο Trocadero, στη Μονμάρτρη, και στο Πάνθεον στην Αριστερή Όχθη του Σηκουάνα. Εκεί, οι Κομμουνάροι θα ήταν σε θέση να δώσουν σημαντικές μάχες εάν ήταν απαραίτητο. Έθεσε την άμυνα των τειχών της πόλης υπό την άμεση τακτική διοίκηση δύο από τους πιο έμπειρους Πολωνούς επαναστάτες. Τους νέους βετεράνους της πολωνικής εξέγερσης του 1863.

Αναγνωρίζοντας ότι μια καθαρά παθητική άμυνα θα επέτρεπε στις κυβερνητικές δυνάμεις να συγκεντρωθούν σε οποιοδήποτε δεδομένο σημείο, ο Rossel ανέπτυξε ένα σχέδιο για την οργάνωση  των ταγμάτων της Εθνικής Φρουράς σε «ομάδες μάχης». Καθένα από τα πέντε τάγματα θα το διοικούσε ένας συνταγματάρχης, που θα υποστηρίζονταν από περίπου 40 πυροβόλα. Ο Ροσέλ παραιτήθηκε μετά από 9 ημέρες.

Γκραβούρα / Τα κανόνια των Κομμουνάρων σε διάταξη στο λόφο της Μονμάρτρης, στο Παρίσι - 1871 / Πηγή: BNF
Γκραβούρα / Τα κανόνια των Κομμουνάρων σε διάταξη στο λόφο της Μονμάρτρης, στο Παρίσι – 1871 / Πηγή: BNF

Σημειώνουμε ότι την εποχή εκείνη το Παρίσι θεωρούνταν απόρθητη πόλη. Εκτός από τα μεγάλα και καλά συντηρημένα τείχη που άντεχαν σε οποιαδήποτε κανόνια της εποχής υπήρχαν 14 φρούρια γύρω από την πόλη στα περίχωρα γεμάτα κανόνια και στρατό. Τα οποία ήταν και σε απόσταση βολής από τα τείχη της πόλης. Ωστόσο στα δυτικά και νότια ήταν μόλις 6 φρούρια. Στα υπόλοιπα 8 οι Κομμουνάροι είχαν απέναντί τους τα Γερμανικά στρατεύματα. Σε αυτά, σύμφωνα με την Συνθήκη που υπέγραψαν οι Βερσαλλίες, δεν επρόκειτο να γίνει εχθρική επίθεση. Γι’ αυτό το λόγο μετέφεραν από αυτά τα φρούρια και τους προμαχώνες στρατεύματα στα νότια και δυτικά.

Η Ματωμένη εβδομάδα

Οι μάχες δεν σταμάτησαν ποτέ ουσιαστικά. Ήδη από την 18η Μάρτη ο τακτικός στρατός και τα τάγματα Χωροφυλακής παρενοχλούν όλες τις θέσεις άμυνας των Κομμουνάρων έξω από τα δυτικά τείχη. Έτσι σιγά – σιγά οι υπερασπιστές του Παρισιού έχαναν έδαφος στα δυτικά προάστια της πόλης. Ο Τακτικός στρατός ήθελε να τους απωθήσει από τα φρούρια και τις γέφυρες που βρίσκονταν στο δρόμο από τις Βερσαλίες ως τα τείχη. Και το κατάφερε. Στις 7 Απρίλη 1871 ήδη ο Τακτικός Στρατός έλεγχε όλη τη δυτική περίμετρο και τις Γέφυρες. 

Παρά τις προηγούμενες προσπάθειες του Rossel, ο εσωτερικός δακτύλιος των αμυντικών οδοφραγμάτων δεν είχε ολοκληρωθεί ποτέ. Αυτά τα οδοφράγματα που είχαν ανεγερθεί υπερασπίστηκαν τις συνοικίες. Δεν ήταν σε θέση να υπερασπιστούν την πόλη στο σύνολό της. Οι λοξά τεμνόμενοι δρόμοι του Παρισιού, παρόμοιοι με εκείνους της Ουάσιγκτον, των ΗΠΑ, διευκόλυναν τον τακτικό στρατό να παρακάμπτουν ένα οδόφραγμα μπαίνοντας στις συνοικίες από αλλού. Μέσα σε λίγες ώρες, πριν από την αυγή στις 22 Μαΐου, ο MacMahon είχε καταφέρει να περάσει 70.000 στρατεύματα μέσα στο Παρίσι και είχε καταλάβει τα ύψη του Τροκαντερό. Άνοιξε επίσης πέντε περάσματα στα τείχη στη βόρεια πλευρά της πόλης. Οι Γερμανοί είχαν επιτρέψει στους άντρες του να περάσουν μέσα από τα στρατόπεδά τους για το σκοπό αυτό.

Ο λαός του Παρισιού έστηνε νέα οδοφράγματα. Με αυτοθυσία και αποφασιστικότητα δούλεψαν για να «ενισχύσουν» τα βασικά κτίρια και τους δρόμους. Δεν μπορούσαν, ωστόσο, να δημιουργήσουν πια ένα οργανωμένο αμυντικό σύστημα. Τα κανόνια παρέμεναν στη Μονμάρτρη σιωπηλά για πολλές πολύτιμες ώρες αφού ήταν μακριά από τα πεδία. Μεγάλος αριθμός μυδραλιοβόλων, που θα μπορούσε να είχε σκοτώσει πολλά κυβερνητικά στρατεύματα, παρέμεινε επίσης στη Μονμάρτρη.

Στρατιωτικός Χάρτης: Η εισβολή και οι κινήσεις των «Βερσαλλιών» στο Παρίσι / 24 Μάη 1871
Στρατιωτικός Χάρτης: Η εισβολή και οι κινήσεις των «Βερσαλλιών» στο Παρίσι / 24 Μάη 1871 / Πηγή: BNF

Η ηγεσία της Κομμούνας είχε υποθέσει ότι η επίθεση, όταν θα ερχόταν, θα ήταν μια μετωπική επίθεση σε ένα σημείο όπου η Κομμούνα θα μπορούσε να συγκεντρώσει αρκετούς Εθνικούς Φρουρούς για να αντέξει την παλίρροια. Αντ’ αυτού, ο MacMahon πραγματοποίησε μια σειρά ελιγμών που έφερε τα στρατεύματά του σε στρατηγικές θέσεις και σε πολλές περιπτώσεις στα νότα των υπερασπιστών των οδοφραγμάτων. Μόνο συντονισμένες κινητές μονάδες θα μπορούσαν να κρατήσουν τις κυβερνητικές δυνάμεις σε απόσταση.

Αλλά το σχέδιο του Rossel δεν είχε υλοποιηθεί ποτέ. Ακριβώς όπως και οι ριζοσπάστες του 1848, οι επαναστάτες επέλεξαν να πολεμήσουν και τελικά να πεθάνουν σε οδοφράγματα στις γειτονιές τους. Η ειρωνεία ήταν ότι εκεί ένιωθαν περισσότερη ασφάλεια. Αυτή ωστόσο είναι μια τακτική μάχης αμυντικής που επιλέγουν οι επαναστάτες όταν διεκδικούν αιτήματα από την κεντρική εξουσία. Όχι όταν παλεύουν για την εξουσία. H πολυσυλλεκτική Κομμούνα ακόμη και εκείνη τη στιγμή αμφιταλαντεύονταν μεταξύ διαπραγμάτευσης και ολοκληρωτικής επίθεσης. Η στρατηγική της Κομμούνας είχε αντίκτυπο στο πεδίο της μάχης. Μέχρι το βράδυ τη Δευτέρα, 22 Μαΐου, η Κομμούνα βρίσκονταν σε δύσκολη στρατιωτικά θέση.

Η διάσημη εμπορική οδός Ριβολί (Rue de Rivoli) στο κέντρο του Παρισιού, μετά από την ήττα της Κομμούνας στις 28/5/1871
Η διάσημη εμπορική οδός Ριβολί (Rue de Rivoli) στο κέντρο του Παρισιού, μετά από την ήττα της Κομμούνας στις 28/5/1871

Οι δυνάμεις του Θιέρσου προχωρούσαν προσεκτικά. Δρόμο το δρόμο, οικοδομικό τετράγωνο το οικοδομικό τετράγωνο. Σιγούρευαν τα μετόπισθεν και προχωρούσαν δυτικά. Μέχρι το πρωί της 23ης Μαΐου, οι κυβερνητικές δυνάμεις είχαν καταλάβει από τα δυτικά το ένα τρίτο του Παρισιού. Αργά, πολεμούσαν προς το κέντρο του Παρισιού, χτυπώντας πρώτα αριστερά και μετά δεξιά.

Στη πλατεία Ομονοίας (Place de la Concorde) οι Κομμουνάροι πολεμούσαν λυσσαλέα. Όταν οι ναύτες που υπερασπίζονταν την Όπερα λίγα μέτρα πιο πέρα, πήγαν για να βοηθήσουν τους υπερασπιστές του οδοφράγματος να υποχωρήσουν, αυτοί αρνήθηκαν. Οι κυβερνητικές δυνάμεις συγκέντρωσαν τελικά 60 πυροβόλα όπλα στην καρδιά του Παρισιού και τα παράταξαν απέναντι από τα οδοφράγματα της πλατείας Ομονοίας. Η φωτιά και το σίδερο αποδεκάτισε τους Εθνοφρουρούς και κατέστρεψε το οδόφραγμα. 

Η λύσσα των αστών φάνηκε στις σφαγές. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι όταν οι κυβερνητικές δυνάμεις αφού κατέλαβαν ένα οδόφραγμα πυροβόλησαν όλους τους συλληφθέντες. Πρώτα και κύρια τις γυναίκες για τις οποίες είχαν ιδιαίτερο μίσος. Στη συνέχεια έκλεισαν το λάκκο, που είχε δημιουργηθεί για να βγουν τα υλικά που χτίστηκε το οδόφραγμα, με τα πτώματα τους. Έτσι τώρα μπορούσαν να περάσουν το πυροβολικό τους πάνω από την «μπαζωμένη» τάφρο.

Στις 24 Μαΐου, οι κυβερνητικές δυνάμεις πλησίασαν στο Δημαρχείο. Ήταν το σύμβολο και το σπίτι της επανάστασης. Το μεσημέρι της Τετάρτης 24 Μάη έπεσαν πολλά οδοφράγματα στο κέντρο του Παρισιού. Όποιος Κομμουνάρος παραδίδονταν… εκτελούνταν αμέσως.

Το Δημαρχείο του Παρισιού (Hotel de Ville), έδρα της Κομμούνας του Παρισιού μετά τον βομβαρδισμό του από τα στρατεύματα των «Βερσαλλιών» / Μάης 1871
Φώτο Αρχείου / Το Δημαρχείο του Παρισιού (Hotel de Ville), έδρα της Κομμούνας του Παρισιού, εδώ μετά τον βομβαρδισμό του από τα στρατεύματα των «Βερσαλλιών» / Μάης 1871 / By Auguste Hippolyte Collard

Στις 26 Μάρτη ο Γερμανός στρατηγός διευκόλυνε τον MacMahon να μεταφέρει 10000 στρατό μέσα από τις γραμμές του στα Βόρεια κι Ανατολικά προάστια. Οι Κομμουνάροι είχαν αποδυναμώσει τα βόρεια κι ανατολικά τείχη. Δεν περίμεναν τη συνεργασία των Γερμανών με τις Βερσαλίες. Έτσι στρατεύματα των «Βερσαλλιών» πέρασαν στα νότα τους χωρίς να αντιμετωπίσουν ισχυρή αντίσταση από τους λιγοστούς υπερασπιστές τους. Οι Γερμανοί ήθελαν να φράξει η μοναδική διέξοδος που είχαν οι Κομμουνάροι προς τα Ανατολικά. Στα ανατολικά προάστια οι επαναστάτες αμύνονταν μέσα σε εργατογειτονιές με στενά μεσαιωνικά δρομάκια. Οι επιθέσεις κατά μέτωπο του Κυβερνητικού στρατού ήταν συνεχώς αποτυχημένες. Τα ανατολικά προάστια άντεξαν 28 ώρες. Οι Κυβερνητικοί πέτυχαν όμως να εξουθενώσουν τους επαναστάτες που δεν είχαν πια εφεδρείες και μπαρούτι. Η τελευταία μάχη δόθηκε ανάμεσα στους τάφους στο νεκροταφείο Περ Λασέζ.

Γκραβούρα εποχής / Η τελευταία μάχη δόθηκε ανάμεσα στους τάφους στο νεκροταφείο Περ Λασέ - Κομμούνα Παρισιού - 1871
Γκραβούρα εποχής / Η τελευταία μάχη δόθηκε ανάμεσα στους τάφους στο νεκροταφείο Περ Λασέ

Νωρίς το πρωί, η κυβέρνηση κατέλαβε τα τελευταία προπύργια των Κομμουνάρων – Ήταν Κυριακή, 28 Μαΐου 1871

Στις διάσπαρτες λαϊκές δυνάμεις που άντεχαν ακόμη δόθηκαν 48 ώρες για να παραδώσουν όλα τα όπλα. Στη συνέχεια, καθένας που κρατούσε όπλο εκτελούνταν επιτόπου. Ωστόσο και η τύχη όσων παραδίδονταν δεν ήταν καλύτερη. Η ζωή τους εξαρτιόνταν αποκλειστικά από τον αξιωματικό που θα παραδίδονταν. Οι γυναίκες και τα παιδιά αντιμετωπίστηκαν με ιδιαίτερο μένος. Οι αρχές χρησιμοποίησαν μυδραλιοβόλα για να εξοικονομήσουν χρόνο στις εκτελέσεις. [Θυμίζουν τα τεθωρακισμένα που χρησιμοποίησαν για να λιώσουν τους κομμουνιστές πατώντας τους ο Ινδονησιακός στρατός ώστε να εξοικονομήσει σφαίρες το 1965.] Τα βαγόνια έφευγαν γεμάτα σωρούς για την επαρχία όπου στήθηκαν φωτιές για τη μαζική καύση τους. Για μέρες, ο αέρας μύριζε ανθρώπινη σάρκα. Άλλοι εκτελεσμένοι θάφτηκαν στα χαρακώματα που εκτελέστηκαν. Οι δρόμοι ξαναστρώθηκαν από πάνω τους.

Εκτελεσμένοι Κομμουνάροι - Παρίσι Μάης 1871
Φώτο Αρχείου / Εκτελεσμένοι Κομμουνάροι – Παρίσι Μάης 1871

Σ’ ένα τηλεγράφημά του, εκείνων των ημερών, ο Θιέρσιος ομολογούσε: «Η γη στρώθηκε από τα πτώματά τους και το φρικιαστικό αυτό θέαμα θα χρησιμεύσει για να δοθεί ένα μάθημα».

Συμπερασματικά

Ο απαράμιλλος ηρωισμός των Κομμουνάρων, η υπεράσπιση της Κομμούνας από την εργατική τάξη του Παρισιού, η περηφάνια και η αποφασιστικότητα με την οποία πάλεψαν μέχρι την τελευταία στιγμή, στα στενά και στα οδοφράγματα, ανάμεσα στους τάφους στο νεκροταφείο Περ Λασέζ θα μείνουν για πάντα χαραγμένα στην Ιστορία. 

Η ένοπλη εξέγερση όπως η Κομμούνα ήταν απελπιστική απέναντι στο πλεονέκτημα των σύγχρονων στρατών. Τα παραταγμένα στη σειρά τουφέκια, οι σύγχρονες χειροβομβίδες και οι βόμβες είχαν νικήσει τις επαναστατικές τακτικές του 1848 και του 1871...

Το περισσότερο που μπορεί να επιτύχει μια εξέγερση στον τρόπο των πραγματικών τακτικών επιχειρήσεων είναι η σωστή κατασκευή και υπεράσπιση ενός μόνο οδοφράγματος. Η αμοιβαία υποστήριξη, η διάθεση και η διάταξη εφεδρειών είναι εφικτή μόνο για πολύ περιορισμένη έκταση και τις περισσότερες φορές καθόλου.

Φρίντριχ Ένγκελς

Επιστρέφοντας στην εισαγωγή των δύο άρθρων – αφιερωμάτων του alt.gr μπορούμε να επιβεβαιώσουμε τις εκτιμήσεις του Λένιν:

Δύο όμως λάθη κατέστρεψαν τους καρπούς της λαμπρής νίκης. Το προλεταριάτο σταμάτησε στη μέση του δρόμου:

Αντί να αρχίσει την «απαλλοτρίωση των απαλλοτριωτών», παρασύρθηκε από το όνειρο να εγκαθιδρύσει ανώτερη Δικαιοσύνη σε μια χώρα που να την ενώνει το πανεθνικό καθήκον. Δεν κατέλαβε, λ.χ., τέτοια ιδρύματα, σαν την Τράπεζα, οι θεωρίες των προυντονιστών για «δίκαιη ανταλλαγή» κ.τ.λ. επικρατούσαν ακόμα ανάμεσα στους σοσιαλιστές.

Το δεύτερο λάθος είναι η υπερβολική μεγαλοψυχία του προλεταριάτου: Έπρεπε να εξοντώσει τους εχθρούς του. Απεναντίας, το προλεταριάτο του Παρισιού προσπαθούσε να επιδράσει ηθικά επάνω τους, περιφρόνησε τη σημασία των καθαρά πολεμικών ενεργειών στον εμφύλιο πόλεμο και αντί να στεφανώσει τη νίκη του στο Παρίσι με αποφασιστική επίθεση ενάντια στις Βερσαλλίες, αργοπόρησε κι έδωσε στην κυβέρνηση των Βερσαλλιών τον καιρό να συγκεντρώσει τις σκοτεινές δυνάμεις και να προετοιμαστεί για τη ματωμένη βδομάδα του Μάη.

Το πιο υψηλό παράδειγμα του πιο περίλαμπρου προλεταριακού κινήματος του 19ου αιώνα

Παρ’ όλα όμως τα λάθη της, η Κομμούνα αποτελεί το πιο υψηλό παράδειγμα του πιο περίλαμπρου προλεταριακού κινήματος του 19ου αιώνα. Ο Μαρξ εκτιμούσε εξαιρετικά την ιστορική σημασία της Κομμούνας: Η Κομμούνα έδειξε τη δύναμη του εμφυλίου πολέμου, διέλυσε τις πατριωτικές αυταπάτες κι έκανε θρύψαλα την απλοϊκή πίστη ότι οι επιδιώξεις της αστικής τάξης είναι πανεθνικές. Η Κομμούνα έμαθε στο ευρωπαϊκό προλεταριάτο να βάζει συγκεκριμένα τα καθήκοντα της σοσιαλιστικής επανάστασης.

Γαρδίκης Νίκος


Μνημείο στο Παρίσι σήμερα για τους νεκρούς Κομμουνάρους της «Ματωμένης Βδομάδας» 21-28/5/1871
Φώτο Αρχείου / Μνημείο στο Παρίσι σήμερα για τους νεκρούς Κομμουνάρους της «Ματωμένης Βδομάδας» 21-28/5/1871

Πηγές και Επεξηγήσεις

Gustave-Paul Cluseret (1823 – 1900): Δήλωνε μέλος της Διεθνούς Ένωσης Εργαζομένων από το 1865. Παρόλα αυτά δεν έχαιρε καμίας εμπιστοσύνης στους βετεράνους επαναστάτες του 1848. Γι αυτούς ήταν ένας από τους ανώτερους αξιωματικούς που κατέπνιξαν τους «ριζοσπάστες» Παριζιάνους στην επανάσταση του 1848.
Αναλυτικά: Γάλλος αξιωματικός πολέμησε σε όλες τις εσωτερικές διαμάχες του 1848, στην Αλγερία και τον Κριμαϊκό πόλεμο. Πολέμησε με Γκαριμπάλντι στην Ιταλία και με τους Βόρειους στις ΗΠΑ. Το 1871 αρχικά συμμετείχε στην εξέγερση της Μασσαλίας και της Λυών. Στην τελευταία αρνήθηκε να εξοπλίσει εθελοντικά σώματα εργατών. Μετά την 18η Μάρτη βρέθηκε στο Παρίσι. Διορίστηκε υπεύθυνος πολέμου. Κατηγορήθηκε για Πρώσος πράκτορας. Στη δίκη της 21η Μάη το δικαστήριο δεν κατάφερε να αποδείξει τις κατηγορίες και τον αθώωσε. Στη σφαγή των Κομμουνάρων μεταμφιέζεται σε ιερέα και φεύγει για Γενεύη. Εκεί ζει πλουσιοπάροχα. Από την Διεθνή Ένωση Εργαζομένων παραιτείται το 1890. Επιστρέφει στη Γαλλία μετά την αμνηστία των Κομμουνάρων και εκλέγεται από την Τουλόν ως σοσιαλιστής βουλευτής. Πριν πεθάνει αρθρογραφεί προβάλλοντας, τον εθνικισμό, τον ρατσισμό και το αντισημιτισμό της εποχής. Πεθάνει το 1900.

Place De Vosges: Κεντρική πλατεία κοντά στη Βαστίλη που παρά το μέγεθός της και το τετράγωνο σχήμα της είχε μόνο 3 εισόδους – εξόδους (δρόμους). Κατά τα άλλα περιστοιχίζονταν από ψιλά κτίρια.

La Commune de Paris – 1870-1871, dialectical-delinquents.com

Esprit Victor Elisabeth Boniface de Castellane, Γάλλος Στρατάρχης (1788 – 1862) εξέδωσε το βιβλίο maréchal de Castellane

“THE WAR OF THE PARIS COMMUNE”, 1871 by Mark Jacobsen, USMC Command & Staff College

Β. Ι. ΛΕΝΙΝ: «Τα διδάγματα της Κομμούνας» ΑΠΑΝΤΑ, τόμος 16ος, εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», σελ. 476- 477

Φρίντριχ Ένγκελς “Η τακτική της Σοσιαλδημοκρατίας”

Denis Richards: «Ιστορία της Σύγχρονης Ευρώπης 1789- 2000», εκδόσεις «Παπαδήμα» σελ. 355

Remi Gossez: «Η Κομμούνα», στο «Ιστορία των Επαναστάσεων», εκδόσεις «ΑΚΜΗ», τόμος 3ος, σ.38

«Η Κομμούνα του Παρισιού, η μεγάλη σύγκρουση της εργατικής τάξης με τους εκμεταλλευτές της τον 19ο αιώνα». Ιδεολογική Επιτροπή του ΚΣ της ΚΝΕ

Ετικέτες: ,

Δείτε ακόμα...