Της Σεμίνας Διγενή
Η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει το σιδηροδρομικό μέλλον, με μια εγκληματική αντίφαση. Περισσότερη ταχύτητα, περισσότερη εμπορευματική δραστηριότητα, περισσότερη στρατιωτική κινητικότητα, χωρίς αντίστοιχες δεσμεύσεις για την προστασία της ανθρώπινης ζωής.
Η τραγωδία των Τεμπών, με 57 νεκρούς και η πολύνεκρη σύγκρουση στην ισπανική Adamuz, υπενθυμίζουν ότι η τεχνολογική πρόοδος δεν εγγυάται -από μόνη της- ασφαλείς μεταφορές. Πίσω από τις εντυπωσιακές ταχύτητες, κρύβονται ανεπαρκώς συντηρημένες υποδομές, ελλείψεις προσωπικού, καθυστερήσεις εγκατάστασης συστημάτων προστασίας και επικίνδυνα κενά εποπτείας.
Κέρδη στο τιμόνι, νεκροί στις ράγες
Κι όμως, η πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, για τις σιδηροδρομικές συνδέσεις υψηλής ταχύτητας, προτάσσει την επιτάχυνση των επενδύσεων, τη διευκόλυνση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και την ανταγωνιστικότητα.
Ποιος εγγυάται όμως, ότι οι σιδηρόδρομοι θα γίνουν ασφαλέστεροι, προτού γίνουν ταχύτεροι;
Η απάντηση δεν μπορεί να περιορίζεται σε εξαγγελίες, τεχνικές συστάσεις και γενικόλογες διαβεβαιώσεις. Απαιτούνται συγκεκριμένες υποχρεώσεις, αυστηροί ανεξάρτητοι έλεγχοι, επαρκής δημόσια χρηματοδότηση, συντήρηση γραμμών, πλήρη συστήματα σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης, κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό.
Ιδιαίτερα προβληματική είναι η λογική της απλούστευσης των διαδικασιών, όταν δεν συνοδεύεται από σαφείς και απαρέγκλιτες εγγυήσεις ασφαλείας. Η ταχύτερη αδειοδότηση δεν πρέπει να σημαίνει χαλαρότερη επιθεώρηση. Η διευκόλυνση νέων παρόχων, δεν πρέπει να υποκαθιστά τον ουσιαστικό δημόσιο έλεγχο με εταιρικές αυτοαξιολογήσεις.
Η ασφάλεια δεν είναι επιχειρηματική παράμετρος. Είναι αδιαπραγμάτευτη κοινωνική υποχρέωση.
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, εξαιρετικά σοβαρή διάσταση. Η ανάπτυξη των ευρωπαϊκών μεταφορικών δικτύων συνδέεται πλέον και με τη στρατιωτική κινητικότητα, την ταχεία μεταφορά στρατευμάτων, οπλισμού και στρατιωτικού υλικού.
Έτσι, δίπλα στις ανάγκες των επιβατών και των εργαζομένων, εμφανίζονται ολοένα εντονότερα οι στρατηγικές προτεραιότητες της πολεμικής προετοιμασίας. Οι υποδομές καλούνται να υπηρετούν ταυτόχρονα την εμπορική ανταγωνιστικότητα και τη στρατιωτική ετοιμότητα.
Αυτό γεννά ένα ουσιώδες πολιτικό ερώτημα. Με ποια κριτήρια κατανέμονται οι πόροι και καθορίζονται οι προτεραιότητες;
Υψηλές ταχύτητες θανάτου
Η Ευρωκοινοβουλευτική Ομάδα του ΚΚΕ καταγγέλλει ότι η συγκεκριμένη κατεύθυνση αφήνει ανέπαφες τις οικονομικές και θεσμικές συνθήκες που υπονομεύουν την ασφάλεια. Πρόκειται για πολιτική κριτική που πρέπει να απαντηθεί επί της ουσίας κι όχι να παραμεριστεί πίσω από υποσχέσεις εκσυγχρονισμού.
Ασφαλώς, τα σύγχρονα τρένα υψηλής ταχύτητας, μπορούν να αποτελούν σημαντικό και ασφαλές μέσο μεταφοράς. Αλλά μόνο όταν οι υποδομές, η συντήρηση, η στελέχωση και οι μηχανισμοί ελέγχου ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις τους.
●Δεν αρκεί να κατασκευάζονται νέες γραμμές. Πρέπει να διασφαλίζεται καθημερινά η αξιοπιστία των υπαρχουσών.
●Δεν αρκεί να μειώνεται ο χρόνος διαδρομής. Πρέπει να εξαλείφονται οι προβλέψιμοι κίνδυνοι.
●Δεν αρκεί να μετριούνται τα επενδυτικά κεφάλαια. Πρέπει να λογοδοτούν, όσοι αποφασίζουν πού διατίθενται και τι παραμένει ακάλυπτο.
●Ο πραγματικός εκσυγχρονισμός του σιδηροδρόμου δεν μετριέται με χιλιόμετρα ανά ώρα, αλλά με την ασφάλεια κάθε διαδρομής.
Και κάθε ευρωπαϊκή στρατηγική που ζητά ταχύτερα τρένα, χωρίς εξίσου συγκεκριμένες, χρηματοδοτημένες και ελέγξιμες εγγυήσεις προστασίας, οφείλει να αντιμετωπίζεται με τη μεγαλύτερη δυνατή αυστηρότητα.Γιατί κανένας επιβάτης δεν πρέπει να επιβιβάζεται σε ένα τρένο, με την ασφάλειά του να εξαρτάται από τους ισολογισμούς των εταιρειών ή τις προτεραιότητες των κυβερνήσεων.
