Συνέντευξη του alt.gr με τον ζωγράφο Ανδρέα Μαράτο

Ανδρέας Μαράτος

Το alt.gr επικοινώνησε με τον ζωγράφο Ανδρέα Μαράτο, υποψήφιο διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Ιστορίας του Πάντειου Πανεπιστήμιου.


Σύντομο βιογραφικό

Ο Ανδρέας Μαράτος γεννήθηκε στην Αθήνα, όπου ζει και εργάζεται. Είναι ζωγράφος και υποψήφιος διδάκτορας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Ιστορίας του Πάντειου Πανεπιστήμιου.

Σπούδασε στο Μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Σχεδιασμός-Χώρος-Πολιτισμός» της Αρχιτεκτονικής Ε.Μ.Π., στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών Αθήνας (Ζωγραφική στο Β’ Εργαστήριο του Χρόνη Μπότσογλου και Τέχνη του βιβλίου στο Εργαστήριο Γραφικών Τεχνών, Τυπογραφίας και Τέχνης του βιβλίου της Λεώνης Βιδάλη) και στο Τμήμα Φυσικής του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης.

Είναι μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας. Έργα του υπάρχουν στη συλλογή του Μουσείου Φρυσίρα.

Στο ενεργητικό του έχει τέσσερις ατομικές εκθέσεις, συμμετοχές σε πολλές ομαδικές, εικονογραφήσεις κι εξώφυλλα βιβλίων, τρία καλλιτεχνικά βιβλία με τίτλους: Οι επτά λιποτάχτες, Το δάσος με τα πετρωμένα αηδόνια, Ο βροχοποιός.

Από τις εκδόσεις Ιανός κυκλοφορεί το βιβλίο του Ουτοπία κρυμμένη στο σώμα της πόλης/ Ο μουσικός κόσμος του Μίκη Θεοδωράκη και η εποχή του.


Ζούμε όλοι πρωτόγνωρες καταστάσεις με την πανδημία. Σαφώς υπάρχουν αίτια, αλλά και πέρα από τα μέτρα, σας ανησυχεί το μένουμε σπίτι αναμένοντας; Πώς θα θέλατε να είναι η επόμενη ημέρα για εσάς και τη δουλειά σας;

Την ατομική ευθύνη τη θεωρώ σημαντική, πάντα έχει σημασία η προσωπική στάση του καθενός μας απέναντι σε ένα συλλογικό πρόβλημα, όμως δεν γίνεται η πολιτεία να κρύβει τις δικές της ευθύνες. Καμιά μακρόπνοη επένδυση δεν έγινε στο δημόσιο σύστημα υγείας, καμιά ουσιαστική αυτοκριτική για τη διαρκή αποδιάρθρωση των δημόσιων υποδομών, την υπαγωγή τους στα ιδιωτικά συμφέροντα με κάθε δυνατό τρόπο. Αντίθετα το σύνθημα «Μένουμε σπίτι» μετατράπηκε σε «μένουμε σπίτι και παρακολουθούμε άπραγοι» χειραγώγηση της ενημέρωσης, ψευδείς εξαγγελίες, ιδεολογική εκμετάλλευση της πανδημίας, επίθεση στα εναπομείναντα εργασιακά δικαιώματα, εκποίηση δημόσιας περιουσίας, σκανδαλώδεις διατάξεις και την τρομώδη προοπτική της επέκτασης της εξατομικευμένης, απομονωμένης και χωρίς ωράριο εργασίας από το σπίτι και της νομιμοποίησης της καταστολής στο όνομα της ασφάλειας. Μέσα στο διάστημα του αυτοπεριορισμού όμως διαπίστωσα και κάτι ακόμα. Τη βίαιη επιτάχυνση του κοινωνικού χρόνου, την αίσθηση ασφυξίας μέσα στους ρυθμούς του ολοένα και πιο πυκνά δικτυωμένου παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού, την απόλυτη υποταγή των ρυθμών ζωής μας στον αδηφάγο αλλότριο στόχο μεγιστοποίησης του κέρδους. Η ανάκτηση του ανθρώπινου χρόνου, η αναγκαία για την ποιότητα της ζωής μας βραδύτητα, η πολυρυθμία της καθημερινότητας, πρέπει να βρουν τη θέση τους στο σύνολο των αιτημάτων χειραφέτησης και κοινωνικής απελευθέρωσης της εποχής μας. Είναι όρος ύπαρξης για κάθε δημιουργικό άνθρωπο.

Κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός, όπως και κάθε έργο είναι μοναδικό.  Πέστε μας λίγα για το έργο σας. Τι ετοιμάζετε σήμερα. Πού και πότε σκοπεύετε να το παρουσιάσετε.

Η ζωγραφική μου είναι ο δικός μου τρόπος να «φωτίζω» τα πράγματα, τη σχέση μου μαζί τους, είναι το δικό μου βλέμμα στον κόσμο. Όλα άλλωστε είναι «ζήτημα φωτός». Η εικαστική συγκίνηση, για μένα, προκύπτει από το φως και τη σκιά, από τη σχέση της μορφής με τον χώρο, από το ανθρώπινο σώμα, το σώμα των πόλεων, τους ανοιχτούς ορίζοντες. Εμπνέομαι συχνά από ποιήματα και άλλα κείμενα, φιλοσοφικά ή λογοτεχνικά, από τραγούδια. Με προβληματίζει έντονα το ζήτημα της μνήμης, προσωπικής και συλλογικής. Ζωγραφίζω παραστατικά έχοντας την πρόθεση ενός ποιητικού ρεαλισμού. Επιδιώκω έναν άτυπο διάλογο με τον θεατή. Σα να είναι κάθε έργο μου κατώφλι για μια αφήγηση, μια ιστορία, που θα ψάξει την αρχή της και θα τη συνεχίσει εκείνος. Το Δεκέμβριο του 2019 πραγματοποιήθηκε η τέταρτη ατομική μου έκθεση που την είδα ως ένα μικρό προσωπικό απολογισμό και για αυτό την ονόμασα «Προσωπικό ημερολόγιο». Τώρα έχω αρχίσει να δουλεύω μια ενότητα που πολιορκεί χρόνια το μυαλό μου, μια πολύ προσωπική ματιά σε ότι σημαίνει για μένα ο εικοστός αιώνας. Έχω καταγράψει ήδη κείμενα, ήχους και εικόνες οδηγούς, έχω αρκετά προσχέδια, αλλά δεν ξέρω ακόμη πού θα με βγάλει αυτή η περιπέτεια. Πέρα όμως από το να την εκθέσω, όταν νιώσω έτοιμος, στις καλύτερες δυνατές συνθήκες, κάτι που είναι αυτονόητος στόχος για κάθε ζωγράφο, ονειρεύομαι ότι θα μπορέσω να της δώσω και τη μορφή ενός καλλιτεχνικού βιβλίου.

Το ΥΠΠΟΑ δηλώνει αρωγός των καλλιτεχνών στην πανδημία. Εκτιμάτε  ότι τα μέτρα στήριξης  των ανθρώπων του πολιτισμού, είναι φάρμακο εν μέσω πανδημίας;

Οι ανακοινώσεις, οι διαρροές, οι πολιτικές επιλογές και η τακτική του «διαίρει και βασίλευε» του ΥΠΠΟΑ αποδεικνύουν ότι αντιμετωπίζει τους καλλιτέχνες ως «εχθρό  λαό». Παραδίδει όλες τις ζωτικές λειτουργίες του σύγχρονου πολιτισμού στις επιθυμίες και τις ορέξεις των ιδιωτικών μεγαθηρίων, που προβάλλονται ως εθνικοί ευεργέτες ενώ το δημόσιο χρήμα ξοδεύεται στους κόμβους ενός εκτεταμένου δικτύου διαφθοράς και διαπλοκής. Οι δημιουργοί και οι ερμηνευτές γίνονται πολύ συχνά ο τελευταίος τροχός της αμάξης στην αλυσίδα παραγωγής, προώθησης, διακίνησης και εκμετάλλευσης των έργων τέχνης. Οι άνθρωποι που βιοπορίζονται από την τέχνη τους είναι μονίμως σε καθεστώς ανασφάλειας, αντιμέτωποι με μια πραγματικότητα δύσκολων  συνθηκών και κατακερματισμένων εργασιακών σχέσεων με στοιχειώδη ή μηδενική ασφάλιση. Μεσαιωνικές καταστάσεις. Η πανδημία και οι επιπτώσεις της έχουν μεγεθύνει αυτά τα φαινόμενα, δεν τα δημιούργησαν. Η πραγματικότητα διαψεύδει τα διαχρονικά φληναφήματα του κατεστημένου περί βαριάς βιομηχανίας του πολιτισμού. 

Πως σχολιάζετε τα ευρήματα της Ερευνάς του ΑΠΘ και του Μητροπολιτικού Μουσείου  Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης ( MOMus) η οποία έδειξε ότι το 85% ζουν σε ακραίες συνθήκες φτώχειας;

Αποκαλύπτουν δυστυχώς τη ζοφερή πραγματικότητα. Λίγοι είναι οι καλλιτέχνες που μπορούν να ζήσουν από την τέχνη τους. Οι υπόλοιποι είμαστε υποχρεωμένοι να εργαζόμαστε αλλού για να βιοποριστούμε και αναγκαζόμαστε να «υπηρετούμε» την τέχνη μας στον υπόλοιπο χρόνο μας, χρόνο που ο σύγχρονος καπιταλισμός, αποθρασυμένος, θεωρεί περιττή πολυτέλεια και τον επαναδιεκδικεί όλο και περισσότερο. Κι επειδή η καλλιτεχνική δημιουργία είναι για μας ζωτική ανάγκη προσπαθούμε να βρούμε διαύλους επικοινωνίας μέσα σε αυτό το δύσκολο και άνισο τοπίο για να υπάρξουμε καλλιτεχνικά. Διαπραγματευόμαστε, συχνά εκ του μηδενός, τα αυτονόητα. Η μεγάλη παγίδα της εποχής είναι ότι μπερδεύουμε την τεχνολογική εξέλιξη με την κοινωνική πρόοδο. Η διάχυτη εξατομίκευση και ο απόλυτος σχετικισμός μας κάνουν να σκεφτόμαστε σα να έχουν όλα ειπωθεί και να εθελοτυφλούμε στη συστηματική οπισθοδρόμηση. Η τέχνη, όταν αφουγκράζεται τις υπόγειες δυναμικές και τις αντιστάσεις της εποχής της, τη συναισθηματική ένταση και τις μεγάλες περιπέτειες των ανθρώπων της, και προσπαθεί με εσωτερική συνέπεια και γνώση των δικών της μέσων έκφρασης να τις αναδείξει, γίνεται μέσο αφύπνισης και αναστοχασμού. Δεν μπορεί να υπάρξει συλλογική μνήμη των ανθρώπων, ούτε αίσθηση κοινότητας, χωρίς την τέχνη. Προφανώς είναι μεγάλης σημασίας ποιος την ελέγχει στις μέρες μας, ποιες δυνάμεις φιλτράρουν τους όρους έκφρασής της. Για αυτό ποδηγετείται, για αυτό καταδικάζονται στην εργασιακή και οικονομική ανασφάλεια οι δημιουργοί, ενώ συχνά περισσεύουν οι γενικόλογες και ανέξοδες τιμές στο έργο τους.  

Ζούμε σε μια εποχή με γκρίζα σύννεφα, γκρίζες ζώνες. Σας ανησυχεί η πιθανή πολεμική εμπλοκή της χώρας μας, σε πολεμικές επιχειρήσεις εκτός Ελλάδος;

Ναι με ανησυχεί πολύ. Οι ανακατατάξεις, η απόλυτη εξάρτηση από τον ευρωατλαντικό παράγοντα, οι κρυφές ατζέντες της εξωτερικής πολιτικής, η όξυνση των ανταγωνισμών μόνο ανησυχία μπορούν να προκαλούν. Όπως με ανησυχεί και η ιδεολογική συσκότιση της σκληρά ταξικής πραγματικότητας. Ένας ψευδεπίγραφος κοσμοπολιτισμός που απολογείται για τη λαίλαπα της παγκοσμιοποίησης αντιπαρατίθεται στην αναβίωση των πιο σκοτεινών εθνικισμών ενώ αποτελούν τις δυο όψεις του ίδιου νομίσματος. Ο σεβασμός των συνόρων, η ειρηνική επίλυση των διαφορών, η αλληλεγγύη των λαών κι ένας νέος διεθνισμός αποτελούν τα μόνα ουσιαστικά αντίβαρα σε όσα προδιαγράφονται.

Τι μήνυμα θα στέλνατε στους στρατευμένους νέους; Τι θα λέγατε σε όσους υπηρετούν στις ένοπλες δυνάμεις τις χώρας.

Τη θητεία μου την είχα αντιμετωπίσει σαν μια τρύπα στη γεωγραφία της ζωής μου. Αυτό που κράτησε η μνήμη μου, πέρα από ελάχιστους καλούς φίλους και κάποιες γόνιμες σκέψεις και στιγμές που ακύρωναν στην πράξη την αίσθηση εγκλεισμού, ήταν η νομιμοποίηση, στην καθημερινότητά μας, ενός διάχυτου παραλογισμού. Πόσο δύσκολο ήταν να διαπραγματεύεσαι με τους ανωτέρους σου αλλά και με την κυρίαρχη νοοτροπία του στρατού τα στοιχειωδώς αυτονόητα. Θα τους έλεγα λοιπόν, να οικοδομήσουν όσο είναι δυνατόν ειλικρινείς σχέσεις με τους ανθρώπους που συνυπηρετούν τη θητεία τους, σχέσεις αλληλεγγύης ώστε να υπερασπίζονται από κοινού τα δικαιώματά τους ως στρατευμένοι πολίτες, να έχουν μάτια ανοιχτά, μυαλό καθαρό, διάθεση για γνώση. Όλα αυτά είναι όπλα απαραίτητα απέναντι στους μικρούς και μεγάλους φασισμούς που κρύβονται στα σημεία. Η θητεία, αν έχει κάποιο νόημα, είναι για την ανάγκη υπεράσπισης της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας σε στιγμή κινδύνου και απειλής. Όλα τα υπόλοιπα έχουν στόχο την υποταγή της ελευθερόφρονης σκέψης σε μια αντιδραστική ιεραρχική λογική και την προσαρμογή της προσωπικότητας σε μια κοινωνία που αρέσκεται σε κάθε λογής «συρματοπλέγματα», κυρίως τα αόρατα. Την επιθυμία για δικαιοσύνη όμως, την ανάγκη για αντίσταση σε κάθε μορφής αδικία και την άγρια χαρά της καθαρής σκέψης και της αποκάλυψης της ομορφιάς της ζωής στις πιο απρόσμενες στιγμές, δεν μπορεί να μας τα κλέψει κανείς. Πόσο μάλλον μια «παράλογη θητεία». 


Κάποια από τα έργα του κ. Μαράτου:

Δείτε ακόμα...