Κατά 2,9% αυξήθηκαν οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες σε σύγκριση με το 2024, αγγίζοντας τα 2,9 τρισ. δολάρια το 2025, δηλαδή αυξήθηκαν για 11ο συνεχόμενο έτος, όπως προκύπτει από έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνας για την Ειρήνη με έδρα τη Στοκχόλμη (SIPRI). Οι παγκόσμιες δαπάνες έχουν αυξηθεί κατά 41% την τελευταία δεκαετία, με φόντο τον πολλαπλασιασμό των ιμπεριαλιστικών συγκρούσεων και την ένταση των πολεμικών προετοιμασιών.
Οι τρεις χώρες που δαπάνησαν τα υψηλότερα ποσά – οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία – αντιπροσωπεύουν μαζί πάνω από το μισό από το σύνολο αυτό, ή αλλιώς 1,480 τρισ. δολάρια.
Η μείωση των δαπανών των ΗΠΑ υπερκαλύφθηκε από μεγάλες αυξήσεις στην Ευρώπη και την Ασία την περασμένη χρονιά, η οποία «σημαδεύτηκε από πολέμους και κλιμάκωση των εντάσεων», σημειώνει ο Λ. Σκαρατζάτο, ερευνητής του SIPRI.
Το «στρατιωτικό βάρος» – το ποσοστό του παγκόσμιου ΑΕΠ που δίνεται για τις στρατιωτικές δαπάνες – ήταν το υψηλότερο από το 2009.
Οι ΗΠΑ δαπάνησαν 954 δισ. δολάρια, ποσό μειωμένο κατά 7,5% σε σύγκριση με το 2024, όμως η μείωση αυτή οφείλεται στο γεγονός πως δεν εγκρίθηκε κανένα νέο πακέτο οικονομικής – στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία, αντίθετα με τα τρία προηγούμενα χρόνια, όταν η Ουάσιγκτον διοχέτευσε στο Κίεβο 127 δισ. δολάρια.
Εξάλλου, η μείωση αυτή θα είναι βραχεία, καθώς το αμερικανικό Κογκρέσο ενέκρινε δαπάνες που ξεπερνούν το 1 τρισ. δολάρια για το 2026 και μπορεί να φθάσουν έως ακόμη και το 1,5 τρισ. το 2027, αν υιοθετηθεί πρόταση προϋπολογισμού της κυβέρνησης του Αμερικανού Προέδρου Ντ. Τραμπ.
Η Ευρώπη δαπανά τα περισσότερα
Κύριος μοχλός της παγκόσμιας αύξησης ήταν η Ευρώπη – συμπεριλαμβανομένων της Ρωσίας και της Ουκρανίας – όπου οι δαπάνες αυξήθηκαν κατά 14%, φτάνοντας τα 864 δισ. δολάρια.
Αυτό εξηγείται «από δύο μείζονες παράγοντες. Ο ένας είναι ο πόλεμος σε εξέλιξη στην Ουκρανία και ο άλλος είναι η απεμπλοκή των ΗΠΑ από την Ευρώπη», επισημαίνει ο Σκαρατζάτο.
Η Γερμανία, που κατατάσσεται τέταρτη παγκοσμίως σε όρους δαπανών, τις αύξησε κατά 24% το 2025, έφθασαν τα 114 δισ. δολάρια.
Η Ισπανία αύξησε επίσης κατά πολύ τις δαπάνες της, κατά 50%, στα 40,2 δισ. δολάρια, ξεπερνώντας το 2% του ΑΕΠ για πρώτη φορά μετά το 1994.
Η Ελλάδα παραμένει από τις χώρες – μέλη του ΝΑΤΟ με τις υψηλότερες στρατιωτικές δαπάνες σε σχέση με το ΑΕΠ, στο 3% (πίσω μόνο από την Πολωνία, τις Βαλτικές Χώρες και τη Νορβηγία).
Οι δαπάνες της Ρωσίας αυξήθηκαν κατά 5,9% και έφθασαν τα 190 δισ. δολάρια, ή το 7,5% του ΑΕΠ.
Η Ουκρανία τις αύξησε κατά 20% και έφθασαν τα 84,1 δισ. δολάρια, ή το 40% του ΑΕΠ.
Παρά τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή, οι στρατιωτικές δαπάνες το 2025 δεν αυξήθηκαν παρά οριακά στην περιοχή, φθάνοντας τα 218 δισ. δολάρια. Ενώ οι περισσότερες χώρες της περιφέρειας αύξησαν τις στρατιωτικές δαπάνες τους, το Ισραήλ και το Ιράν τις μείωσαν πέρυσι.
Στο Ιράν, οι στρατιωτικές δαπάνες μειώθηκαν πέρυσι κατά 5,6%, στα 7,4 δισ. δολάρια, η μείωση αυτή όμως εξηγείται κυρίως από το γεγονός ότι ο πληθωρισμός σε ετήσια βάση ήταν υψηλός, ανήλθε στο 42%. Οι δαπάνες σε ονομαστικούς όρους αυξήθηκαν.
Στο Ισραήλ, μειώθηκαν κατά 4,9% στα 48,3 δισ. δολάρια, όμως ήταν αυξημένες κατά 97% σε σύγκριση με το 2022.
Στην περιφέρεια Ασίας – Ωκεανίας, οι δαπάνες έφθασαν συνολικά τα 681 δισ. δολάρια, ήταν αυξημένες κατά 8,5% σε σύγκριση με το 2024. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη άνοδό τους από το 2009.
Η Κίνα, που αυξάνει τις στρατιωτικές δαπάνες της κάθε χρόνο τις τρεις τελευταίες δεκαετίες, το 2025 διέθεσε κάπου 336 δισ. δολάρια.
Η Ιαπωνία αύξησε τις στρατιωτικές δαπάνες της κατά 9,7% στα 62,2 δισ. δολάρια το 2025, ή αλλιώς στο 1,4% του ΑΕΠ – το υψηλότερο ποσοστό από το 1958 – ενώ η Ταϊβάν κατά 14% στα 18,2 δισ. δολάρια.
Αναδημοσίευση από τον «Ριζοσπάστη»
