Θάνος Μικρούτσικος: Χόρεψε πάνω στο φτερό του καρχαρία

Θάνος Μικρούτσικος
Ο Θάνος Μικρούτσικος

Θάνος Μικρούτσικος. Γεννήθηκε στις 13 Απριλίου 1947 στην Πάτρα. Σήμερα θα συμπλήρωνε τα 75 χρόνια ζωή του. Όμως η αθανασία επέλεξε να τον πάρει μαζί της.

Από την πρώτη εποχή της δισκογραφίας του μέχρι και τα ώριμα χρόνια του, ο σπουδαίος δημιουργός, μέσα από ένα σημαντικό αριθμό συνεντεύξεων στον Τύπο -έντυπο και διαδικτυακό- στο ραδιόφωνο αλλά και την τηλεόραση, εκφράστηκε με θάρρος και ειλικρίνεια για την τέχνη, τη ζωή, την Ελλάδα και τον κόσμο, με γνώση και επίγνωση, με όραμα και ρεαλισμό.

Αντί αφιερώματος, σταχυολογούμε κάποιες από τις απαντήσεις του σε ρωτήσεις που του έγιναν από δημοσιογράφους, όλων των μέσων.

Σε όλες του τις τοποθετήσεις «δείχνει» πόσο παρών είναι και πόσο επίκαιρος.

Ξεκινάμε με τη «μεγάλη απώλεια» του Μάνου Λοΐζου, σε μια συνέντευξη του Μικρούτσικου στο Ριζοσπάστη στις 16 Σεπτέμβρη 2001, με τη συμπλήρωση 19 χρόνων από την απώλεια του Μάνου.

«Μετά από τόσα χρόνια που ο Μάνος λείπει από κοντά μας, υπάρχει ένα μεγάλο κενό. Το ελληνικό τραγούδι είναι πολύ πιο φτωχό. Αυτό φαίνεται περισσότερο σήμερα, που έχει επικρατήσει το εμπορευματοποιημένο και “νιου λάιφ στάιλ” τραγούδι. Ο Λοΐζος είμαι σίγουρος ότι θα μπορούσε να είναι ένας κυματοθραύστης, ακριβώς γιατί ήταν ο πιο μελωδικός συνθέτης απ’ όλους μας. Κουβαλούσε το άρωμα της Αλεξάνδρειας και ήταν από τους ελάχιστους τραγουδοποιούς, που πραγματικά κινήθηκαν σε αυτό το γλυκό σταυροδρόμι Δύσης και Ανατολής. Ήταν ο πιο μεγάλος μελωδός απ’ όλους μας και όλα σχεδόν τα τραγούδια του είχαν μια ιδιαιτερότητα. Ακόμα και τραγούδια που θα ‘λεγε κανείς ότι δεσμεύτηκαν από την εποχή τους, όταν τ’ ακούς σήμερα ξεφεύγουν από μια τυποποιημένη φόρμα. Η προσφορά του ήταν πολύ σημαντική».

Με συγκίνηση θυμάται ο Θ. Μικρούτσικος μια συναυλία, που όπως λέει, «δεν έχει πολυσυζητηθεί από τους “ιστορικούς” του ελληνικού τραγουδιού. Εγινε στις 19 Απριλίου 1967, στο θέατρο “Κεντρικό” όπου ο νέος τότε συνθέτης Μ. Λοΐζος (δεν είχε κλείσει ακόμα τα 30) παρουσίαζε τα “Νέγρικα” τραγούδια, μ’ έναν ιδιαίτερο τρόπο (σ.σ. και με μια ξεχωριστή ορχήστρα). Στο πιάνο έπαιζα εγώ (ήμουν 19 χρόνων), σε ένα όργανο από τους προγόνους των λεγόμενων συνθεσάιζερ, που είχα στο σπίτι μου, έπαιζε ο Λοΐζος, κιθάρα ο Διονύσης Σαββόπουλος, τραγουδούσε η νεαρή τότε Μαρία Φαραντούρη και επίσης σε άλλα δύο όργανα ήταν δύο πολύ αξιόλογοι καλλιτέχνες εκείνης της εποχής, ο Τζίμης Τζιμόπουλος, ένας από τους γνήσιους ροκάδες της δεκαετίας του ’60 και ο Πετροπουλάκης. Μετά από πάρα πολλές πρόβες δώσαμε αυτή τη συναυλία, που είχε ένα ιδιαίτερο σφρίγος και παλμό. Τα τραγούδια του Μάνου ήταν εξαιρετικά, η Φαραντούρη τραγουδούσε εκπληκτικά, εμείς παίζαμε με όλο το πάθος μας και μάλιστα ήταν τόση η καλλιτεχνική επιτυχία της συναυλίας, που οι οργανωτές είπαν ότι θα την επαναλάμβαναν “μεθαύριο”. Το “μεθαύριο” ήταν η 21η Απριλίου 1967».

Η συγκίνηση συνοδεύει και την αφήγηση ενός άλλου μεταγενέστερου περιστατικού από τον Θ. Μικρούτσικο. «Κάπου το 1981, αποφασίσαμε να κάνουμε μαζί με τον Μάνο και τον Χρήστο Λεοντή τις συναυλίες των τριών συνθετών, κάτι πρωτοποριακό για τότε. Παρ’ όλες τις επιμέρους διαφορές μας σε ό,τι αφορά στη φόρμα ή άλλα ενδεχομένως ζητήματα, πήραμε αυτή την απόφαση επειδή θεωρήσαμε ότι αυτά που μας ενώνουν είναι πολύ περισσότερα από αυτά που μας χωρίζουν. Μέχρι τότε ο κάθε συνθέτης είχε το δικό του καραβάνι, τους δικούς του τραγουδιστές και μουσικούς. Ηταν πρώτη φορά που έγινε κάτι τέτοιο και πραγματικά λειτούργησε εξαιρετικά, θετικά σαν μια κίνηση. Κάναμε έναν κύκλο έξι συναυλιών, με δώδεκα τραγουδιστές (συμμετείχαν η Χαρούλα, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, ο Μητσιάς, η Δημητριάδη και άλλοι νεότεροι), με τρομακτική επιτυχία. Αξίζει να πω ότι στη συναυλία της Αθήνας, στον Πανιώνιο, είχαμε 50 χιλιάδες κόσμο. Μια από τις έξι συναυλίες ήταν στην Καβάλα. Την ώρα που διηύθυνε ο Λοΐζος τύχαινε να κάθομαι από την πίσω μεριά της σκηνής, που ήταν πολύ χαμηλή και τον έβλεπα σχεδόν στην ευθεία μου. Επαιζε συγκεκριμένα ένα αργό ζεϊμπέκικο. Τελειώνει το ζεϊμπέκικο και ο Μάνος εξακολουθεί να διευθύνει, παρότι ο τραγουδιστής και οι μουσικοί είχαν τελειώσει. Φωνάζω: “Μάνο”. Δε με ακούει, ξαναφωνάζω: “Μάνο, τέλειωσε”. Αυτός σαν υπνωτισμένος, κοιτούσε πάνω από το κεφάλι μου και συνέχιζε. Γυρίζω πίσω και τι να δω. Ήταν ένα εκπληκτικό φεγγάρι, που έσκαγε μύτη πίσω από το βουνό. Ο Μάνος είχε καρφωθεί στο φεγγάρι και γέμιζε την ψυχούλα του από αυτή την εικόνα. Πιστεύω ότι αυτό δεν ήταν ένα τυχαίο στιγμιότυπο. Ήταν η ψυχή του Μάνου Λοΐζου αυτό το φεγγάρι».

Το Μάη του 2019, μια εβδομάδα πριν τις ευρωεκλογές, δήλωσε στο Ριζοσπάστη:

«Απευθύνομαι στις φίλες και στους φίλους, που πιστεύουν ότι το ΚΚΕ είναι το μόνο κόμμα που υπερασπίζεται τα συμφέροντα της πλειοψηφίας του Ελληνικού Λαού ανεξάρτητα από διαφωνίες που μπορούν να έχουν για επιμέρους ζητήματα.

Βρισκόμαστε στο 2019 και δεν είναι δυνατόν να ανεχόμαστε 20% να είναι άνεργοι, 40% να ζουν στα όρια και κάτω από τα όρια της φτώχειας και τη μεγάλη πλειοψηφία των νέων να ζει με part time εργασία των 300 ευρώ.

Δεν είναι δυνατόν να εξακολουθήσουμε να ανεχόμαστε επιδόματα – ψίχουλα των 500 ευρώ το χρόνο που θίγουν την αξιοπρέπεια όλων μας. Η κοροϊδία πρέπει να σταματήσει. Είμαστε υπεύθυνοι όλοι μας. Τέρμα στο «μη χείρον βέλτιστον» και στο «να μην έρθει η Δεξιά». Η Δεξιά μπορεί να μην είναι στην κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια, αλλά η πολιτική της εφαρμόζεται από την αρχή μέχρι το τέλος.

Ο Λαός πρέπει να διεκδικήσει δυναμικά να πάρει αυτά που του ανήκουν. Κι αυτό το εγγυάται μόνο το ΚΚΕ. Ανεξάρτητα λοιπόν από επιμέρους διαφωνίες, ψηφίστε ΚΚΕ έτσι ώστε οι αγώνες, οι διεκδικήσεις του Λαού να γίνουν από καλύτερες θέσεις.

Ένα μεγάλο έγκλημα συντελείται εδώ και χρόνια. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να το παρακολουθούμε είτε απαθείς, είτε θεωρητικολογώντας, είτε ψάχνοντας ψύλλους στα άχυρα.

Φίλες και φίλοι

Σήμερα ο καιρός μας ορίζει

αύριο μπορεί να είναι αργά».

Σε ερώτημα «Ποιο μήνυμα θα θέλατε να δώσετε στους νέους;» (Culturenow.gr 2011), απάντησε:

«Εγώ δεν θέλω να τους δώσω ένα μήνυμα με δασκαλίστικο τρόπο. Θέλω, όμως, να τους μπάσω σε κάτι. Στο ότι αξίζει τον κόπο να παλεύεις για το αδύνατο, πόσο μάλλον όταν περνάμε μια τραγική κρίση, η οποία μας έχει καθηλώσει και έχει δημιουργήσει απόγνωση και κατάθλιψη σ’ όλο τον ελληνικό λαό. Θέλω να πω στα παιδιά, τα οποία μεγαλώνουν σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που τους πετσοκόβει τα όνειρα: «Μην ξεχάσετε να ονειρεύεστε. Μη γίνει το όνειρό σας καπνός. Να το κυνηγάτε το όνειρο». Αυτά, λοιπόν, τα μηνύματα είναι πιο ουσιαστικά από το «-Τι θα γίνεις, παιδί μου, όταν μεγαλώσεις; -Γιατρός, μαμά». Καθόλου. Θέλω να μεγαλώνουν με πάθος, ό,τι και να γίνουν, να ρουφούν τη ζωή, να αφήνουν τη φαντασία τους, να ζουν την εποχή τους, την ηλικία τους και να μπαίνουν βαθιά στη γνώση. Η ζωή είναι μικρή. Εγώ είμαι 64 χρόνων. Χθες ήμουν μόλις 4. Που σημαίνει ότι πριν ξημερώσει θα είμαι 80 – αν ζήσω. Αυτή, λοιπόν, τη μικρή ζωή, τη μεγαλώνουμε όταν συνεχώς ονειρευόμαστε. Έτσι σταματάμε το χρόνο».

Ξεκινήσατε σε µια µεταβατική κοινωνικά εποχή και συµµετείχατε εξίσου στην άνθιση τόσο του καλλιτεχνικού όσο και του κοινωνικού τοπίου. Σήµερα, ποια είναι η θέση του καλλιτέχνη;

(Βίκυ Αναγνωστοπούλου, Ζvoura.gr, 2016)

«[…] Αυτή τη στιγµή έχει επικρατήσει µια βαρβαρότητα. Πάντως ακόµα και πριν από την κρίση, σε όλο τον κόσµο η παγκοσµιοποίηση έχει αποφέρει µια τυποποίηση, η οποία είναι θάνατος και στην προσωπική µας ζωή και στην κοινωνική µας ζωή και στην τέχνη. Ένα παράδειγµα είναι ότι µας εθίζουν στο fast food. Σκέφτοµαι, λοιπόν, ένα παραδοσιακό κυριακάτικο φαγητό της γιαγιάς ή της µαµάς πόση διαφορά έχει από το καθηµερινό τυποποιηµένο προβληµατικό φαγητό των fast food. Αυτό γίνεται και στην τέχνη. Αυτό γίνεται παντού. Σε αυτή τη βαρβαρότητα προστίθενται και κάποια στοιχεία, τα οποία ανήκουν στο κοινωνικοπολιτικό πεδίο, αλλά είναι σηµαντικό να τα αναφέρουµε, γιατί µας αφορούν όλους, ανεξαρτήτως της άποψης που έχουµε για το πώς πρέπει να είναι µια κοινωνία.

Τα στοιχεία τα οποία µάλιστα απορρέουν και από τους στυλοβάτες αυτού του συστήµατος και όχι από την αντιπολίτευση ή την αριστερά ή κάποιους οργανωµένους ανθρώπους που θέλουν µια διαφορετική κοινωνία είναι τα εξής: Από το 2008 που κατέρρευσε η Lehman Brothers µέχρι και τα τέλη του 2013, 88 βασικοί µέτοχοι εταιρειών, 88 άνθρωποι κατέχουν όσο πλούτο κατέχουν 3.500.000.000 άνθρωποι στον πλανήτη. Και σκέφτοµαι. Ποιος άνθρωπος που µπορεί να θεωρεί τον εαυτό του δεξιό, αριστερό, κεντρώο µπορεί να δεχτεί αυτή την αριθµητική; Και τι απορρέει από αυτή την τροµακτική αδικία; Απορρέουν όλα όσα ζούµε. Έχουµε λοιπόν µια κοινωνία απίστευτης αδικίας. Αυτή η βαρβαρότητα πού θα καταλήξει; Στο χάος; Σε µια καλυτέρευση µέσα στα χρόνια; ∆εν το ξέρω. Είναι µια βαρβαρότητα που µπορεί αυτή τη στιγµή στην Ελλάδα να υπάρχει µε πολύ µεγάλη ένταση, όµως υπάρχει και στην υπόλοιπη Ευρώπη, για να µην πω σε όλο τον υπόλοιπο κόσµο. Θεωρητικά σηκώνεις τα χέρια ψηλά. Εγώ όµως δεν τα σηκώνω. Και αυτό ισχύει όχι µόνο για τώρα, αλλά πάντα.

Ζούµε σε έναν καπιταλισµό, είναι από τη µάνα του άδικο αυτό το σύστηµα. Όµως µπορεί κάποιος να πει ότι όντως συµβαίνει, αλλά δεν µπορεί να παραχθεί και αλλιώς πλούτος, από τη στιγµή που ο σοσιαλισµός δεν τα κατάφερε. Καµία αντίρρηση. Πρέπει όµως να δεχτείς ότι όλοι οι υπόλοιποι πρέπει να ζουν σε ανέχεια; Εγώ προσωπικά µπορεί να µην έχω άποψη για το τι πρέπει να κάνουµε, όµως, λίγο πιο κάτω από το σπίτι µου πέτυχα κάποιους πιτσιρικάδες να γράφουν πάνω σε έναν τοίχο και όταν πήγα να τους πω ότι δεν είναι σωστό, αφού είδα τι έγραφαν, έµεινα άγαλµα και τους αγκάλιασα και τους φίλησα. Αυτό που έγραψαν είναι «µόνος σου µπορείς να τρέξεις γρήγορα, µαζί όµως µπορούµε να πάµε µακριά»… Αυτό λοιπόν πιστεύω. Όπως πιστεύω και το «λυπήσου αυτούς που δεν ονειρεύονται», όπως πιστεύω το «ας είµαστε ρεαλιστές, ας κατακτήσουµε το αδύνατο». Αυτά τα τρία προτείνω. Τον τρόπο δεν µπορώ να το βρω εγώ. Εγώ παίζω πιάνο».

Ο Θάνος Μικρούτσικος, ο «δικός» μας Θάνος, τα τελευταία του χρόνια εντάχθηκε και πάλι στο ΚΚΕ, στην οικογένειά του και δήλωσε για τη σχέση του με το κόμμα:

«Είχα κι εγώ κάποιες φορές επιφυλάξεις. Όχι για τη στρατηγική του. Κυρίως γι’ αυτή την περίφημη ιστορία, το κυνήγι του εφικτού. Όποιος όμως διαβάζει με πάθος ιστορία, θα παρατηρήσει τα τελευταία τουλάχιστον 40 χρόνια, ότι ακόμη και αρχικά αριστερές ριζοσπαστικές δυνάμεις σε ολόκληρη την Ευρώπη, κυνηγώντας το εφικτό, είτε ενσωματώθηκαν απολύτως στο σύστημα, είτε περιθωριοποιήθηκαν […]. Το ΚΚΕ είναι το μόνο κόμμα που δεν δημιουργεί ψευδαισθήσεις ότι στο βάρβαρο καπιταλισμό, ειδικά σήμερα, μπορούν τα πράγματα να γίνουν καλύτερα […] Εγώ είμαι οριστικά μαζί με το ΚΚΕ».

Το τελευταίο του δημόσιο μήνυμα ήταν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Έγραψε: «Ποτέ δεν κρύφτηκα. Μηνύματα έρχονται από πολλούς φίλους που ρωτάνε για την κατάσταση της υγείας μου. Ενάμιση μήνα τώρα βρίσκομαι σ΄ ένα δωμάτιο του νοσοκομείου παλεύοντας μ΄ ένα ανόητο πυρετό που επιμένει. Σας γράφω σήμερα γιατί αισθάνομαι πιο δυνατός κι είμαι σίγουρος ότι θα σας συναντήσω σύντομα. “Το ζήτημα δεν είναι να είσαι αιχμάλωτος. Το να μην παραδίνεσαι αυτό είναι” που λέει και ο αγαπημένος μου Χικμέτ».

Θάνος και Μουσική, δυο έννοιες δεμένες στη συνείδηση όλων μας. Με αυτό κλείνω με συναυλία του πάνω στο έργο του Νίκου Καββαδία.

Σύνταξη – Επιμέλεια: Γιάννης Αγγέλου

Πηγές: Ριζοσπάστης, www.2020mag.gr, www.maxmag.gr,

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...