Το Alt.gr συζητά με τον Αγιογράφο Βασίλη Χαλικιά

Από τη συμμετοχή του ΕΕΤΕ στην κινητοποίηση των καλλιτεχνών στο Σύνταγμα, Μάης 2020
Φώτο Αρχείου / Από τη συμμετοχή του ΕΕΤΕ στην κινητοποίηση των καλλιτεχνών στο Σύνταγμα, Μάης 2020 / Πηγή: Eurokinissi

«…καλό κουράγιο στα δύσκολα»

Το Alt.gr συνάντησε τον Αγιογράφο Βασίλη Χαλικιά, Αντιπρόεδρο του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος και συζήτησε μαζί του για την αγιογραφία και τα όρια της ζωγραφικής επί τοίχου όπως την ονομάζει. 

Μιλήσαμε για τα δύσκολα σημεία των καιρών που αφορούν την τέχνη και τους καλλιτέχνες, και την κοινωνία, αλλά και γενικότερα για την εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, Για τον πόλεμο και την Ειρήνη, αλλά΄ και για την Κόλαση, τον Παράδεισο και την «Δευτέρα παρουσία», μια από τις σημαντικότερες τοιχογραφίες του


Βασίλη ζούμε όλοι πρωτόγνωρες καταστάσεις με την πανδημία. Πώς θα ήθελες να είναι η επόμενη ημέρα.;

Η δουλειά μου ανήκει στην κατηγορία των εφαρμοσμένων Εικαστικών Τεχνών.  Λόγω του περιεχομένου της συνηθίζουμε να την λέμε Θρησκευτική Τέχνη, αφού διακοσμούμε  (Αγιογραφώντας) τις εσωτερικές επιφάνειες των Εκκλησιών.

Η  “επόμενη μέρα” – κατά ιδανικό τρόπο – θα ήθελα να επιτρέπει στους ανθρώπους που εκκλησιάζονται να το κάνουν ελεύθερα. Είναι μία από τις προϋποθέσεις ώστε να μπορέσουν να υπάρξουν κίνητρα  για  να συνεχίσει η Αγιογραφία να υπάρχει σαν τέχνη. Σε μια κοινωνία που σέβεται, γενικώς, τις ανάγκες  και την αξιοπρέπεια των  μελών της.


Πως θα χαρακτηρίζεται το έργο σας.  Τι είναι εκείνο που σας κεντρίζει το ενδιαφέρον στις εικαστικές σας αναζητήσεις Πέστε μας λίγα για το έργο σας. Τι ετοιμάζεται σήμερα.

Το έργο μου επί της ουσίας είναι ζωγραφική επί τοίχου. Αυτό από μόνο του βάζει κάποιες προϋποθέσεις. Ένα ζωγραφικό έργο που δημιουργείται πάνω σε καμβά,  ξύλο ή χαρτί έχει συγκεκριμένα όρια. Αντίθετα, οι τοιχογραφίες ενός Ναού ξεδιπλώνονται – θα λέγαμε – με ατέρμονα τρόπο. Οι εσωτερικές επιφάνειες ενός κτηρίου σε υποχρεώνουν να πάρεις σοβαρά υπόψιν σου το Αρχιτεκτονικό μέρος του χώρου. Δηλαδή, τις ιδιαιτερότητες των επιφανειών, την ποικιλία των σχημάτων που αυτές έχουν,  την λειτουργία που έχουν μεταξύ τους (υπό γωνία ή άλλους τρόπους), τις διαφοροποιήσεις του φωτός – φυσικού ή  τεχνητού – που πέφτει σε αυτές τις επιφάνειες. 

Θα συγκέντρωνα όλα αυτά σε δύο γενικές προτάσεις:

  1. Σεβασμός στο Αρχιτεκτονικό ύφος, με ηπιότερες  ή εντονότερες χρωματικές και τονικές παρεμβάσεις  και
  2. Προσπάθεια να δημιουργείται στο χώρο μια Αισθητική που εξυπηρετεί (ταιριάζει) τους λατρευτικούς σκοπούς του Ναού. (αυτό βέβαια, αφορά τη δική μου οπτική – προσέγγιση) 

Άλλωστε η Αγιογραφία παίζει συμπληρωματικό ρόλο στους σκοπούς αυτούς.  Είναι μέρος ενός ευρύτερου συνόλου. 

Λόγω μιας “εσωτερικής αδυναμίας” που υπάρχει ιδιαίτερα  στη Βυζαντινή Αγιογραφία,  (και αυτή η “αδυναμία” είναι ότι πολύ συχνά οι Αγιογράφοι εξ ανάγκης αναπαράγουμε υπάρχοντα παλαιά πρότυπα)  προσπαθούσα – ειδικά τα τελευταία χρόνια – να υπερτερεί στο έργο μου η ζωγραφικότητα από την τεχνική. (Δηλαδή την πολύ στυλιζαρισμένη απόδοση του θέματος.)

Λόγω της φύσης της εργασίας μας, δουλεύω αποσπασματικά σε διάφορους Ναούς.  Μικρές παρεμβάσεις πλέον γίνονται, λόγω των δυσκολιών της εποχής.


Το ΥΠΠΟΑ δηλώνει αρωγός των καλλιτεχνών και των τεχνών. Είναι έτσι τα πράγματα;

Δυστυχώς οι δηλώσεις ή και οι επιθυμίες των εκάστοτε Υπουργών, πολύ συχνά δεν συμβαδίζουν με αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα. Ο Καλλιτέχνης πάντοτε χρειαζόταν ελευθερία έκφρασης και δυνατότητα να ζήσει από την εργασία του. Όταν κάτι λείπει από αυτά τα δύο, τότε κυριαρχεί η μιζέρια.  Τόσο στη ζωή του Καλλιτέχνη όσο και στο πνευματικό υπόβαθρο της κοινωνίας.

Οι έρευνες για την διαβίωση των εικαστικών δείχνουν ότι το 85% ζουν σε ακραίες συνθήκες φτώχειας. Αισθάνεστε ότι απειλείται η επαγγελματική υπόσταση των καλλιτεχνών και κατ επέκταση αυτό θα έχει επιπτώσεις στην κοινωνία;  

Άμεσα συνδεδεμένο είναι και αυτό το ερώτημα.  Ευθέως δηλώνω ότι φοβάμαι για το αύριο των Καλλιτεχνών,  αλλά όχι μόνο γι αυτό.

Ποιο επάγγελμα ή λειτούργημα  θα είχε λόγο ύπαρξης εάν σαν κοινωνία  δεν είχαμε αποδέκτες του προϊόντος που παράγει;  Είτε αυτό είναι πνευματικό είτε αναλώσιμο – υλικό. 

Εννοούμε αποδέκτες ικανούς να το πλησιάσουν και να το καρπωθούν.  Το κλειδί είναι να υπάρχει “δυνατότητα κατανάλωσης” εκ μέρους των πολλών. Χρήμα δηλαδή…

Και αυτό γίνεται μόνο εάν στηριχθεί η εργασία (θέσεις εργασίας) και ανέβουν οι μισθοί και οι συντάξεις.  Μιλάμε για Ανθρώπινο Πολιτισμό και η άνευ όρων στήριξη του Ανθρώπου πρέπει να είναι στο κέντρο των αποφάσεων της πολιτείας. 

Ζούμε σε μια εποχή με γκρίζα σύννεφα, γκρίζες ζώνες. 


Τι μήνυμα θα έστελνες σε όσους υπηρετούν στις ένοπλες δυνάμεις τις χώρας.

Κατανοώ ότι οι εμπόλεμες ζώνες  δημιουργούνται συνήθως με απ’ ευθείας επέμβαση ή υποκίνηση των ισχυρών της γης. Και βέβαια ανησυχώ για πιθανή πολεμική εμπλοκή της χώρας μας σε επιχειρήσεις εκτός Ελλάδος. Έχουμε αρκετά προβλήματα εδώ κοντά μας για να επιτρέπουμε τέτοιου είδους “εξασθένηση” στις δυνάμεις μας εν γένει.

Στέλνοντας θερμούς χαιρετισμούς στους στρατευμένους νέους, αλλά και στο μόνιμο προσωπικό, θα ήθελα να τους ευχηθώ “κάλο κουράγιο στα δύσκολα” και να μη ξεχνούν ούτε στιγμή την προέλευσή τους.  Είναι τμήματα του Λαού και μαζί του πρέπει να έχουν σχέση αμοιβαίας στήριξης.  


Μια πολύ ενδιαφέρουσα σημειολογική ερμηνεία του αγιογράφου Β. Χαλικιά  για το έργο του: «Δευτέρα Παρουσία»

DSC08095.JPG
«Δευτέρα Παρουσία» Λεπτομέρεια

«Πάντα με εντυπωσίαζαν έργα που έχουν μια αλληγορική – παραβολική διάσταση. Στη Βυζαντινή Αγιογραφία υπάρχουν αρκετά.

Η Δευτέρα Παρουσία είναι ένα από αυτά.  Είναι η μοναδική τέτοια παράσταση που έχω ζωγραφίσει στην ευρύτερη περιοχή του Πειραια όπου κυρίως εργάζομαι.

Θυμάμαι όταν την δούλευα είχα έντονα στο μυαλό μου τα λόγια ενός Βόσνιου μουσουλμάνου από συνέντευξη σε τηλεοπτικό σταθμό, τις ημέρες  που βομβαρδίζανε την πρώην ενωμένη Γιουγκοσλαβία. 

Κλαίγοντας ο άνθρωπος αυτός έλεγε:

“Ζούσαμε πολλά χρόνια αδελφωμένοι με τους Χριστιανούς. Δεν μας έλειπε τίποτα. Λες και κατοικούσαμε στον Παράδεισο. Άρχισαν οι βομβαρδισμοί, καταστρέψανε τα πάντα,  φέρανε στον τόπο μας την Κόλαση. Μας ξεσπιτώνουν να μας πάνε πού; Κοιτάμε για σωτηρία ψηλά στον ουρανό, αλλά είχαμε τον Παράδεισο εδώ στη γη και μας τον πήρανε.”

Τα λόγια αυτά αποτυπώνουν ανάγλυφα τα αποτελέσματα του πολέμου, σαν εργαλείο απότομης μεταβολής των συνθηκών της ζωής μας.

Από τον Παράδεισο μεταφερόμαστε ξαφνικά στην Κόλαση.  

Η απόσταση των δύο είναι μικρή και μερικές φορές τα όριά τους είναι συγκεχυμένα.» 

«Δευτέρα Παρουσία»  Από τον  Ι. Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Νέου Ικονίου Περάματος. Αγιογραφήθηκε το 2010.

Βασίλης Χαλικιάς
Σύντομο βιογραφικό

Σπούδασα αρχικά (η σπουδή δεν τελειώνει ποτέ) στις Σχολές Δοξιάδη (ΑΤΟ) στην Αθήνα τη δεκαετία του 1970. Συντήρηση και Αντιγραφή έργων Τέχνης.

Στην Αγιογραφία (σκαλωσιά) άρχισα να δουλεύω σχεδόν ταυτόχρονα.  Για ικανοποίηση καλλιτεχνικών “ανησυχιών”, αλλά κυρίως για κάποιο μικρό μεροκάματο. 

Εργάστηκα αμέσως μετά για πέντε χρόνια στο Υπουργείο Πολιτισμού, στη Συντήρηση αλλά και Αντιγραφή  Βυζαντινών εικόνων.

Συνεργάστηκα αρχικά με Άλλους Αγιογράφους, έως ότου “αγκυροβόλησα”  για αρκετά χρόνια στο εργαστήριο του σπουδαίου Δασκάλου Πέτρου Βαμπούλη.

Πολύ αργότερα άρχισα να αναλαμβάνω Αγιογραφήσεις Ναών μέχρι τις μέρες μας.

Δείτε ακόμα...