Του Γ. Μαργαρίτη: Ποιος αντιστάθηκε στον κατακτητή;

ΕΛΑΣ - 3/26 Τάγμα Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης
Τμήμα του ΕΛΑΣ

Σε λίγες ημέρες, στις 25 Νοεμβρίου, τιμούμε την Εθνική Αντίσταση. Μια τυπική επέτειος πλέον που δεν σημαίνει πολλά πράγματα για τον πολύ κόσμο. Εξάλλου επίσημοι και ανεπίσημοι «ιστορικοί» ή «ερευνητές» έχουν αναλάβει την σπίλωση της Αντίστασης με κάθε μέσο και τρόπο. Η άνοδος της ακροδεξιάς και κάθε λογής νεοφαστικών σχημάτων έχει γοητεύσει την αστική τάξη, τα κανάλια της, της εφημερίδες της, τις δημοσκοπήσεις της. Για Αντίσταση θα μιλάμε τώρα;

Και όμως εμείς θα μιλάμε. Θα θυμίζουμε εκείνες τις εποχές στον λαό μας – είναι ένας τρόπος να του πούμε ότι αξίζει πολύ περισσότερα από εκείνα που οι ταγοί του του λένε ότι αξίζει. Θα ξεκινήσω από ένα ερώτημα που συχνά επαναλαμβάνεται: Πολέμησε ο ΕΛΑΣ (να μην τον μπερδεύουμε με τις δύο άλλες ΕΛΑΣ που κυκλοφορούν…) ενάντια στους κατακτητές; Τους μάτωσε;

Θα περιοριστούμε στους Γερμανούς. Οι αριθμοί που σχετίζονται με τις γερμανικές απώλειες στον πόλεμο δεν είναι με ακρίβεια γνωστοί. Στα πολεμικά ημερολόγια και στις αναφορές των μονάδων υπάρχει η τάση να αποκρύπτουν απώλειες από τις ανώτερες διοικήσεις, ιδιαίτερα όταν αυτές είναι βαριές. Πάντως όσο αφορά την Ελλάδα έχουμε μια σταθερή αφετηρία: τους 14.448 Γερμανούς στρατιωτικούς «ονομαστικά γνωστούς» που βρίσκονται θαμμένοι στα δύο στρατιωτικά νεκροταφεία στη χώρα μας. Στην Ραπεντόζα (9.973) και στο Μάλεμε (4.465). Δεν είναι όλοι οι νεκροί Γερμανοί θαμμένοι εκεί. Η Γερμανία επένδυσε πολύ στην κατηγορία «αγνοούμενοι» για να μικρύνει τους αριθμούς.

Τα στοιχεία που έδωσε επίσημα η Γερμανική κυβέρνηση ανάγονται σε καταμετρήσεις του 1964 και διαφέρουν από τα προηγούμενα. Σύμφωνα με αυτά οι θάνατοι Γερμανών στρατιωτικών στην Ελλάδα είναι 15.528. Από αυτούς οι 721 πέθαναν από ασθένειες, οι 237 αυτοκτόνησαν και 139 εκτελέστηκαν από την γερμανική στρατιωτική δικαιοσύνη. Οι 13.337 σκοτώθηκαν «στη μάχη» και άλλοι 1.094 πέθαναν είτε από ποικίλα ατυχήματα, είτε από άλλες πολεμικές αιτίες.

Σύμφωνα με την ίδια επίσημη πηγή οι νεκροί του 1941 (εκστρατεία κατάληψης της χερσαίας και νησιωτικής Ελλάδας) είναι 1.297 (οι 111 από ασθένεια) και εκείνοι της Μάχης της Κρήτης 3.226 (οι 12 από ασθένειες). Σύμφωνα με αυτά τα στοιχεία 4.523 Γερμανοί σκοτώθηκαν στην κατάκτηση της Ελλάδας, το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος τους στην Κρήτη).

Αυτό αφήνει ένα υπόλοιπο 9.925 νεκρών με βάση τους «ονομαστικά γνωστούς» των νεκροταφείων και 11.005 νεκρών με βάση τις αποτιμήσεις των γερμανικών υπηρεσιών. Εάν αφαιρέσουμε τους 1.097 που πέθαναν από ασθένειες, αυτοκτονίες, εκτελέσεις, τότε στην πρώτη περίπτωση έχουμε 8.828 και στη δεύτερη 9.908. Οι τελευταίοι αριθμοί αφορούν γερμανικές απώλειες στη διάρκεια της Κατοχής και σε αυτούς συγκαταλέγονται οι απώλειες που προκάλεσε η ένοπλη Αντίσταση στους κατακτητές.

Από αυτούς τους αριθμούς μπορούμε να αφαιρέσουμε τις απώλειες που προκάλεσαν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του φθινοπώρου 1943 (Ιόνια, Δωδεκάνησα, Σάμος) που, με κάθε υπολογισμό και σε κάθε περίπτωση δεν υπερβαίνουν τις λίγες εκατοντάδες. Λίγες δεκάδες νεκροί ίσως οφείλονται στη δράση των Βρετανών καταδρομέων και σαμποτέρ. Εναέριοι βομβαρδισμοί και ναυτικές συγκρούσεις μόνο σποραδικά συνέβαιναν στον ελληνικό χώρο και προκαλούσαν αμελητέες απώλειες. Ως λογική συνέπεια μπορούμε να αποδώσουμε απώλειες ύψους 7.500 ως 8.500 στην δράση της ένοπλης Αντίστασης.

Εάν τώρα θέλετε να προχωρήσουμε και στο ποια ήταν η ένοπλη αυτή Αντίσταση μπορούμε από τους παραπάνω αριθμούς να αφαιρέσουμε τις απώλειες που προκάλεσε η δράση του ΕΔΕΣ-ΕΟΕΑ. Σύμφωνα με την αναλυτική μελέτη του Μάγερ η δράση του ΕΔΕΣ προκάλεσε το μέγιστο απώλειες 150 Γερμανών στην σύντομη περίοδο της εναντίον τους πολεμικής δράσης. Ως γνωστό από τον Νοέμβριο του 1943 ως τον Ιούλιο του 1944, ο ΕΔΕΣ βρισκόταν σε «ανακωχή» ή και σε συνεργασία με τους Γερμανούς. Αυτό που απομένει είτε οφείλεται στην δράση του ΕΛΑΣ είτε στη δράση του Μικρού Ήρωα. Διαλέγουμε και παίρνουμε.

Θα ήταν ίσως πρόσθετα διαφωτιστικό να επικεντρωθούμε σε έναν μόνο μήνα δράσης του ΕΛΑΣ στις παραμονές της Απελευθέρωσης. Τον Ιούλιο του 1944 οι «ονομαστικά γνωστές» απώλειες των γερμανικών δυνάμεων στην Ελλάδα ανέρχονταν σε 594 νεκρούς (όσες περίπου ήταν οι απώλειες των Γερμανών στην κατάληψη της κυρίως Ελλάδας το 1941 αν αφαιρέσουμε τον Ισθμό και την Καλαμάτα). Με εξέταση της ημερομηνίας του θανάτου τους και της μονάδας όπου ανήκαν (μέσω ηλικίας, ιδιότητας, τόπου αρχικής ταφής κλπ.) μπορούμε να συσχετίσουμε τις απώλειες αυτές με τις μεγάλες επιχειρήσεις του ΕΛΑΣ. Τη μάχη της Αμφιλοχίας λόγου χάρη (12-13 Ιουλίου, 70 νεκροί Γερμανοί «στη μάχη») ή την καταστροφή φάλαγγας στη Χώρα Τριφυλίας (19 Ιουλίου, 64 Γερμανοί νεκροί) κλπ.

Όπως δε ήδη θα σημειώσατε στο συνοπτικό και πρόχειρο σημείωμά μου δεν ασχολούμαι ούτε με Ιταλούς, ούτε με Τάγματα Ασφαλείας, ούτε με άλλα είδη «προθύμων» στην υπηρεσία του κατακτητή. Ούτε καν με τους Τατάρους που κουβάλησαν οι Γερμανοί από την Κριμαία.

Αυτά τα ολίγα ως προς το ποιος πολέμησε για την Ελλάδα και ποιος την απελευθέρωσε από το ναζιστικό ζυγό. Ποιος συνέβαλε στη νίκη των λαών στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Γιώργος Μαργαρίτης, καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας

ΥΓ. Οι συνολικές απώλειες σε νεκρούς των Γερμανών σε όλη την διάρκεια της εκστρατείας τους στην Αφρική (Μάρτιος 1941-Μάϊος 1943) ήταν 16.000 στρατιώτες. Έτσι ως σύγκριση…..

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...