Λιώνουν οι πάγοι, θερμαίνονται οι μονοπωλιακοί ανταγωνισμοί!
Από τις αρχές του 15ου αιώνα οι αυτοκρατορίες της εποχής είχαν στείλει αποστολές προς το βορρά για να αναζητήσουν μια συντομότερη διαδρομή εμπορίου προς την Ασία.
Από τότε ο Βόρειος Πόλος είχε μπει στο στόχαστρο
(Βορειοανατολικό Πέρασμα ή Northern Sea Route) είτε προς τα δυτικά, μέσα από τα παγωμένα νερά, βορείως του Καναδά και της Αλάσκας (Βορειοδυτικό Πέρασμα ή Northwest Passage).
Από τις αρχές του 15ου αιώνα οι αυτοκρατορίες της εποχής είχαν στείλει αποστολές προς το βορρά για να αναζητήσουν μια συντομότερη διαδρομή εμπορίου προς την Ασία.
Από τότε ο Βόρειος Πόλος είχε μπει στο στόχαστρο
(Βορειοανατολικό Πέρασμα ή Northern Sea Route) είτε προς τα δυτικά, μέσα από τα παγωμένα νερά, βορείως του Καναδά και της Αλάσκας (Βορειοδυτικό Πέρασμα ή Northwest Passage).
Παρά τις μεγάλες φανφάρες, τις προσδοκίες και τις επιθυμίες κατά την αναχώρηση, μέχρι το τέλος του 18ου αιώνα δεν είχαν καταφέρει τίποτε.
Για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία, και τα δύο περάσματα έχουν ανοίξει σήμερα ταυτόχρονα.
Το Βορειοανατολικό Πέρασμα από τον Ατλαντικό προς τον Ειρηνικό Ωκεανό, ορίζεται επισήμως από τη ρωσική νομοθεσία.
Συγκεκριμένα, περνάει κατά μήκος της ακτής της Ρωσικής Αρκτικής από το Μουρμάνσκ, τη θάλασσα του Μπάρεντς, καθώς και τη Σιβηρία, και καταλήγει στο Βερίγγειο Πορθμό και την Άπω Ανατολή.
Το Βορειοδυτικό πέρασμα είναι μια θαλάσσια οδός μέσω του Αρκτικού Ωκεανού, κατά μήκος της βόρειας ακτής της Βόρειας Αμερικής και μέσω του Καναδικού Αρκτικού Αρχιπελάγους, που συνδέει τον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό ωκεανό.
Πρέπει να πούμε, ότι από τα τέλει του 18 ου έως και τις αρχές του 19 αιώνα οι αποστολές εντάθηκαν, μιας και οι επιστημονικές ανακαλύψεις, ιδιαίτερα η γεωχημεία και η χημική μεταλλουργία εστίαζαν τα φώτα στους δύο πόλους της γης για το πλούσιο υπέδαφος σε ορυκτά αλλά και υδρογονάνθρακες.
Ένας αγώνας δρόμου για την κυριαρχία των αρκτικών πόλων και κατ’ επέκταση των νέων δρόμων της θάλασσας
Μέχρι το 2009, ο όγκος του αρκτικού συμπαγούς πάγου εμπόδιζε την τακτική θαλάσσια ναυτιλία κατά το μεγαλύτερο μέρος του έτους, αλλά η κλιματική αλλαγή έχει μειώσει το μέγεθος του πάγου.2
Η σημασία της Αρκτικής
Η Αρκτική θεωρείται από τους Ρώσους επιστήμονες ως «η κουζίνα του κλίματος της Γης» (Traavik & Ostreng,1974).
Σε παγκόσμια κλίμακα, η Αρκτική χρησιμεύει ως μια λεκάνη θερμότητας όπου η ατμόσφαιρα της γης διατηρείται σε ισορροπία, μέσω μιας καθαρής μεταφοράς θερμότητας προς τους πόλους (Sugden,1982), για να αντισταθμίσει το χαμηλότερο επίπεδο της ηλιακής ακτινοβολίας και του ψηλότερο επίπεδο ανακλαστικότητας (albedo) από το χιόνι και τον πάγο.
Η θερμοκρασιακή ισορροπία είναι τόσο λεπτή, ώστε μια μικρή αύξηση θερμοκρασίας στο θαλασσινό νερό θα μπορούσε να οδηγήσει στην τήξη του πολικού πάγου και του στρώματος πάγου της Γροιλανδίας (Lamson & Vanderzwaag, 1988), η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια δραματική αύξηση στο επίπεδο της θάλασσας σε ολόκληρο τον κόσμο.
Προφανώς, είναι σημαντικό να αποφευχθεί οποιαδήποτε περιβαλλοντική ζημία, που θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση, που θα οδηγήσει σε μια κατακλυσμική αλλαγή του κλίματος της γης.
Τα θαλάσσια οικοσυστήματα της Αρκτικής έχουν διεθνή χαρακτήρα, με πέντε κράτη να συνορεύουν με τον Αρκτικό Ωκεανό (Καναδάς, Ηνωμένες Πολιτείες, Ρωσία, Δανία/Γροιλανδία και Νορβηγία), ο οποίος έχει έκταση πάνω από 5.000.000 τετραγωνικά μίλια.
Στο υπέδαφος του Αρκτικού Ωκεανού, βρίσκονται σημαντικά τα αποθέματα υδρογονανθράκων των περι-Αρκτικών υφαλοκρηπίδων.
Σημαντικά αποθέματα εμφανίζονται στη Θάλασσα του Μπάρεντς, στην Ανατολική Θάλασσα της Σιβηρίας, στη Θάλασσα Chukchi, στη Θάλασσα Μποφόρ, στα νησιά High Arctic, στα στενά Davis και στον κόλπο Baffin.
Αντιλαμβανόμαστε πλήρως τι σημαίνει η απόφαση της Ρωσίας να ενεργοποιήσει το Βορειο Πέρασμα, τόσο σε επίπεδο των ενεργειακών και εμπορικών δρόμων όσο και σε επίπεδο εφαρμογής των αγωγών Φυσικού αερίου με την Επωνυμία «Δύναμη της Σιβηρίας».
Δυο παράλληλοι δρόμοι, από την θάλασσα «Βόρειο Πέρασμα» και την στεριά της Σιβηρίας με εκατοντάδες λιμάνια και κάθετους ενεργειακούς δρόμους και σταθμούς αναπαραγωγής και διάθεσης, είναι έτοιμα να αλλάξουν τους γεωπολιτικούς προσανατολισμούς τους ανταγωνισμούς, την διάταξη των στρατιωτικών δυνάμεων και σαφώς δεν λείπει από το κάδρο η βίαια επικυριαρχία και υποταγή όλων των λαών που βρίσκονται στο δρόμο τους.
Η πιθανότητα εξαγωγής υδρογονανθράκων και η ακόλουθη μεταφορά τους στις αγορές παρουσιάζουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον των πετρελαϊκών μονοπωλιακών κολοσσών που επιχειρούν σε παγκόσμιο περιβάλλον.
Η προβλεπόμενη μεταφορά υδρογονανθράκων της Αρκτικής έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον, όσον αφορά τη χρήση του Βορειοδυτικού Περάσματος ως μιας διαδρομής που θα συνδέει τη Θάλασσα Μποφόρ με την Ιαπωνία, την Ευρώπη και την ανατολική ακτή της Βόρειας Αμερικής.
Το Βορειοανατολικό πέρασμα θα μπορούσε να μειώσει κατά 40% περίπου την απόσταση από τη Βόρεια Ευρώπη προς τη βορειοανατολική Ασία και τη βορειοδυτική Αμερική, σε σύγκριση με τις υφιστάμενες νότιες γραμμές μέσω της διώρυγας του Παναμά ή του Σουέζ (Khon & Mokhov, 2010).
Επίσης, ένα πλοίο θα μπορεί να κάνει 13% περισσότερα ταξίδια ανά έτος στη διαδρομή από το λιμάνι της Νέας Υόρκης προς την Yokohama (Somanathan, Flynn & Szymanski, 2009), αν χρησιμοποιήσει το Βορειοδυτικό πέρασμα αντί των υφιστάμενων δρομολογίων.
Οι μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις της Ευρώπης και της Ασίας, κυρίως στη Γερμανία και την Κίνα, ετοιμάζουν τις δυνατότητες και τις στρατηγικές τους, εν αναμονή της πιθανότητας για άνοιγμα μιας τέτοιας νέας λωρίδας θάλασσας, του Βορειοανατολικού Περάσματος συγκεκριμένα, στην τακτική εμπορική διαμετακόμιση.
Το Βορειοανατολικό Πέρασμα δίνει μια σειρά από εναλλακτικές διαδρομές και περάσματα μεταξύ Novaya Zemlya και Βερίγγειου Πορθμού, είναι πιθανό να λειτουργήσει πριν από το λιγότερο ανεπτυγμένο Βορειοδυτικό πέρασμα μέσα από το καναδικό αρχιπέλαγος.
Η τρέχουσα διηπειρωτική διαμετακομιστική κυκλοφορία μεταξύ της Δυτικής Ευρώπης και της Ασίας είναι πολύ μικρή, αλλά οι εξαγωγές πρώτων υλών από τα ρωσικά λιμάνια κατά μήκος της διαδρομής τόσο στη Δυτική Ευρώπη και την Κίνα έχει πολλαπλασιαστεί.
Η τακτική διηπειρωτική διέλευση αυτής της διαδρομής δε θα εξαρτηθεί μόνο από τη συνεχή αλλαγή του κλίματος αλλά και από την προώθηση νέων τεχνολογικών καινοτομιών για τη ναυσιπλοΐα στον πάγο, εξαιτίας των φυσικών περιορισμών της διώρυγας του Σουέζ για τα ολοένα και μεγαλύτερα σκάφη.
Η όξυνση των ανταγωνισμών και οι καπιταλιστικές αντιθέσεις θα επιφέρουν διαρκείς στρατιωτικές εμπλοκές για την απόκτηση των ενεργειακών πόρων, την διασφάλιση των ενεργειακών δρόμων, με κριτήριο την κερδοφορία των μονοπωλιακών ομίλων.
Οι πάγοι λιώνουν και οι περιαυτολογικές ανησυχίες των καπιταλιστών είναι κίβδηλες γιατί αποκρύπτουν ότι για αυτούς είναι το μέσο για νέα κερδοφόρα πεδία που θα ξεπαγώσουν τα επενδυτικά τους σχέδια και στους δυο πολους.
ΒΙΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Ξενόγλωσση
- Blunden, M., (2012), Geopolitics and the Northern Sea Route, International Affairs, 88 (1), p. 115-129.
- Brubaker, D. & Ostreng, W., (1999), The Military Impact on Regime Formation for the Northern Sea
- Route, The Hague.
- Griffiths, F., (1992), Arctic Alternatives: Civility or Militarism in the Circumpolar North, p. 32-33,
- Toronto: Science for Peace.
- Huebert, R., (1998), New Directions in Circumpolar Cooperation: Canada, the Arctic Environmental
- Protection Strategy and the Arctic Council, Canadian Foreign Policy, 5 (2), p. 37-58.
- Johnston, D., (2002), The Northwest Passage Revisited, Ocean Development & International Law,
- 33, p. 145-164.
- Juurmaa, K. & Marin, D., (2011), Some developments after AMSA, Royal United Services Institute,
- London: DeltaMarin.
- Khon, V. Ch. & Mokhov I. I., (2010), Arctic Climate Changes and Possible Conditions of Arctic Navigation
- in the 21st Century, in: Izvestiya, Atmospheric and Oceanic Physics, 46(1), p. 14-20, St. Petersburg:
- Pleiades Publishing, Ltd.
- Khon, V. C., Mokhov, I. I., Latif, M., Semenov, V. A. & Park, W., (2010), Perspectives of Northern Sea
- Route and Northwest Passage in the twenty – first century, Climatic Change, 100, p. 757-768.
- http://news.nationalgeographic.com/news/2008/09/080917-sea-ice.html
- http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/ioc-oceans/
- http://www.esa.int/Our_Activities/Observing_the_Earth/Envisat/Satellites_witness_lowest_Arctic_
- ice_coverage_in_history
