Β’ΠΠ: Η 4η Αυγούστου στο πλευρό της Μ. Βρετανίας

Το ALT.GR συνεχίζει σήμερα το αφιέρωμα στην 28η Οκτώβρη 1940 με το κεφάλαιο: «Η 4η Αυγούστου στο πλευρό της Μ. Βρετανίας», από το Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ 1939 -1949 Β1 Τόμος, σελ. 54 – 55.


Η 4η Αυγούστου στο πλευρό της Μ. Βρετανίας

Στις 7 Απρίλη 1939, στρατιωτικές δυνάμεις της Ιταλίας αποβιβάστηκαν στην Αλβανία και σύντομα την κατέλαβαν δίχως να συναντήσουν ουσιαστική αντίσταση. Στις 12 Απρίλη, η Αλβανία έγινε τμήμα της Ιταλίας στη βάση μονομερούς ένωσης. Ο βασιλιάς Ζόγου κατέφυγε στο εξωτερικό και οι διοικητικές εξουσίες συγκεντρώθηκαν στα χέρια του Ιταλού τοποτηρητή, που είχε υπό τις διαταγές του τη διορισμένη αλβανική κυβέρνηση.

Αυτό το γεγονός προκάλεσε ανησυχία στην ελληνική κυβέρνηση, που αντιλήφθηκε ότι η κατάκτηση της Αλβανίας αποτελούσε μόνο ένα βήμα στον ιταλικό σχεδιασμό για την κυριαρχία στην περιοχή, ενώ υπήρχαν και πληροφορίες ότι ο ιταλικός στρατός επρόκειτο να καταλάβει την Κέρκυρα.

Ως την κατάληψη της Αλβανίας από την Ιταλία, η πολεμική προετοιμασία της 4ης Αυγούστου προσανατολιζόταν κυρίως στην αντιμετώπιση της Βουλγαρίας. 1  Συγκεκριμένα, από το 1936 άρχισε η κατασκευή της λεγόμενης «γραμμής Μεταξά», δηλαδή μιας εκτεταμένης οχύρωσης στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Το διάστημα 1936-39 οι πολεμικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 65,6% σε σχέση με την περίοδο 1930-36. Επίσης, η βασιλομεταξική δικτατορία ανέθεσε τον εκσυγχρονισμό του ελληνικού στρατού σε Γάλλους ειδικούς.

Μετά από την κατάληψη της Αλβανίας, ο αρχηγός ΓΕΣ Αλ. Παπάγος διέταξε την εκπόνηση επιτελικού σχεδίου για την αντιμετώπιση ενδεχόμενης ιταλικής επίθεσης, ενώ έδωσε εντολές να οργανωθεί η άμυνα στην ελληνοαλβανική μεθόριο και να ενισχυθούν οι στρατιωτικές δυνάμεις στη Δυτική Μακεδονία και την Ήπειρο 2.  Το επιτελικό σχέδιο γνώρισε αρκετές τροποποιήσεις στη συνέχεια, σε μια προσπάθεια να προσαρμοστεί στη διάταξη των ιταλικών στρατευμάτων και στο μεταβαλλόμενο διεθνή και περιφερειακό πολεμικό συσχετισμό δυνάμεων.

Μπροστά στην ιταλική ιμπεριαλιστική επιθετικότητα, η κυβέρνηση Μεταξά στράφηκε προς τους πατροπαράδοτους συμμάχους της εγχώριας αστικής τάξης, πρωτίστως τη Μ. Βρετανία, αλλά και τη Γαλλία, που βρίσκονταν σε αντιπαράθεση με την Ιταλία για τον έλεγχο στα Βαλκάνια και στη Μεσόγειο.

Λίγες μέρες μετά από την κατάληψη της Αλβανίας ο Βρετανός πρωθυπουργός Τσάμπερλεν διαβεβαίωσε με δήλωσή του ότι η Μ. Βρετανία εγγυούνταν την ανεξαρτησία της Ελλάδας και της Ρουμανίας. Ανάλογη τοποθέτηση έκανε και ο Γάλλος πρωθυπουργός Εντ. Νταλαντιέ. Η Γαλλία, όπως κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, έδινε και αυτήν τη φορά μεγάλη σημασία στη Θεσσαλονίκη για τις πολεμικές αναμετρήσεις που έρχονταν, σε αντίθεση με τη Μ. Βρετανία που απέδιδε μεγάλη σημασία όχι στη Θεσσαλονίκη, αλλά στην Τουρκία και τα Στενά του Βοσπόρου.

Ο Εμανουέλε Γκράτσι έγραψε:

«Την 13η Απριλίου 1939 η Γαλλία και η Μ. Βρετανία ανήγγελλον δημοσία την χορήγησιν της εγγυήσεώς των εις την Ελλάδα. Η χορήγησις της εγγυήσεως ταύτης και η υπό της Ελλάδος αποδοχή της επροκάλεσεν ζωηροτάτην δυσφορίαν εις το Παλάτσο Βενέτσια 3 και εις το Παλάτσο Κίτζι.» 4, 5

Τελικά, τα γεγονότα στο ευρωπαϊκό πεδίο εξελίχτηκαν κατά τρόπο που εξουδετέρωνε σε μεγάλο βαθμό τις επιδιώξεις της ελληνικής κυβέρνησης μέσω των διεθνών συμμαχιών της. Ένα τμήμα της Γαλλίας κατακτήθηκε από τη Γερμανία πολλούς μήνες πριν τον ιταλοελληνικό πόλεμο, ενώ η Μ. Βρετανία βρισκόταν υπό τα γερμανικά πυρά και απομονωμένη στην Ευρώπη, έχοντας ν’ αντιμετωπίσει τον πανίσχυρο στρατό της Γερμανίας στη Μεσόγειο, στη Βόρεια Αφρική και στον Ατλαντικό. Πλησιάζοντας ο ιταλοελληνικός πόλεμος και μέχρι τη γερμανική εισβολή στην Ελλάδα, η στρατιωτική παρουσία της Μ. Βρετανίας στο ελληνικό έδαφος θα γίνεται διαρκώς και πιο δυσχερής απέναντι στις γερμανικές δυνάμεις.


1 Σπύρος Λιναρδάτος, Ο πόλεμος του 1940-1941 και η μάχη της Κρήτης, εκδ. Προσκήνιο, Αθήνα 1995, σελ. 15.
2 ΓΑΚ, Αρχείο Μεταξά Φ. 105, Παπάγος προς Μεταξά, «Το σημερινόν στρατηγικόν πρόβλημα της χώρας», αρ. 60235, 25.4.1939.
3 Η κατοικία του Μουσολίνι.
4 Η κατοικία του υπουργού Εξωτερικών Γκαλεάτσο Τσιάνο, ουσιαστικά και έδρα του υπουργείου.
5 Εμανουέλε Γκράτσι (επιμ. Φωτεινή Τομαή), Ο Γκράτσι γράφει για την ιταλική επίθεση κατά της Ελλάδας, εκδ. Παπαζήση, Αθήνα, 2008, σελ. 49-50.

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...