Σαν Σήμερα 31/12 – Γεγονότα σημαντικά και πρόσωπα που σημάδεψαν το χρόνο

Σαν Σήμερα 31/12

1600

Ιδρύεται η Βρετανική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών.

Βρετανική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών
Σημαία της εταιρείας μετά το 1801

1660

Ο Ιάκωβος Β΄ της Αγγλίας ονομάζεται δούκας της Νορμανδίας από τον Λουδοβίκο ΙΔ΄ της Γαλλίας.

Ιάκωβος Β΄
Ο Ιάκωβος Β΄ σε πορτρέτο του Σερ Πίτερ Λέιλι

1687

Σαλπάρουν οι πρώτοι Ουγενότοι από την Ολλανδία για το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδος.

1691

Πεθαίνει ο Ιρλανδός φυσικός, χημικός και φιλόσοφος Ρόμπερτ Μπόιλ (Robert William Boyle), «πατέρας» της σύγχρονης χημείας.

Ρόμπερτ Μπόιλ
Πορτρέτο του Ρόμπερτ Μπόιλ

1822

Η πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου λήγει με νίκη των επαναστατημένων Ελλήνων.

Ο Αλ. Μαυροκορδάτος κατά την πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου
Ο Αλ. Μαυροκορδάτος κατά την πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου

1857

Η Βασίλισσα Βικτώρια επιλέγει την Οττάβα για πρωτεύουσα του Καναδά.

1869

Γεννιέται ο Γάλλος ζωγράφος και γλύπτης Ανρί Ματίς (Henri Émile Benoît Matisse). Θεωρείται ιδρυτής του καλλιτεχνικού κινήματος του φωβισμού καθώς και μία από τις σημαντικότερες μορφές της μοντέρνας τέχνης.

Ανρί Ματίς
Ο Ανρί Ματίς (φωτογραφία της 20/5/1933

Σπούδασε νομικά στο Παρίσι όπου μετακόμισε το 1887 και αφού απέκτησε την δικηγορική άδεια εργάστηκε για ένα διάστημα ως συμβολαιογράφος στην γενέτειρά του. Το 1891 προσβλήθηκε από ασθένεια και κατά το στάδιο της ανάρρωσής του ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με τη ζωγραφική. Την ίδια χρονιά επιστρέφει στο Παρίσι όπου σπουδάζει στην ακαδημία τεχνών Julian, μαθητής του Οντιλόν Ρεντόν (Odilon Redon) και του Γκυστάβ Μορώ.

Ανρί Ματίς
Πορτρέτο νεαρής γυναίκας (1940)

Ο Ματίς παράγει τους πρώτους του πίνακες επηρεασμένος από τα έργα των Σεζάν, Γκωγκέν, βαν Γκογκ, αλλά και από την παραδοσιακή ιαπωνική τέχνη. Η μεθοδολογία του περιλαμβάνει, σύμφωνα με τον ίδιο, αρχικά την ανεξάρτητη επεξεργασία επιμέρους στοιχείων του πίνακα και στο τελικό μόνο στάδιο την ανάμιξή τους για την παραγωγή της τελικής σύνθεσης. Η τεχνοτροπία του Ματίς είναι αυτή που χαρακτηρίζει το κίνημα των φωβιστών. Η θεματολογία του ήταν διανθισμένη συνήθως με έντονα, φωτεινά χρώματα και αποτελείται κυρίως από προσωπογραφίες, εσωτερικούς χώρους και θέματα νεκρής φύσης.

Ανρί Ματίς
Πορτρέτο της Λυδίας Ντελεκτόρσκαγια (1947)

Η πρώτη ομαδική έκθεση στην οποία συμμετείχε πραγματοποιήθηκε το 1901 ενώ η πρώτη ατομική του έκθεση πραγματοποιήθηκε το 1904. Τα επόμενα χρόνια ταξιδεύει σε πολλές πόλεις της Ευρώπης. Την περίοδο 1908-1912 εκθέτει επίσης πολλά έργα του σε Μόσχα, Βερολίνο, Μόναχο και Λονδίνο.

Ανρί Ματίς
Αυτοπροσωπογραφία

Αν και το κίνημα των φωβιστών, του οποίου αποτελεί ηγετική μορφή, χάνει την αίγλη του μετά από το 1906, ο ίδιος ο Ματίς γνωρίζει σημαντική καλλιτεχνική αναγνώριση με τα έργα που παράγει την περίοδο 1906-1917 τα οποία ξεφεύγουν από τα όρια του φωβισμού.

Ανρί Ματίς
Ο Χορός

Ο Ματίς συνδέθηκε φιλικά με τον Πάμπλο Πικάσο αν και μεταξύ τους υπήρχε πάντα και το στοιχείο του ανταγωνισμού.

Ανρί Ματίς
Η χαρά της ζωής

Από το 1917 μέχρι την ημερομηνία του θανάτου του, ο Ματίς έζησε στην πόλη Σιμιέ (Cimiez), σημερινό προάστιο της Νίκαιας (Nice). Το 1941 διαγνώστηκε πως πάσχει από καρκίνο και ένα μέρος των τελευταίων χρόνων της ζωής του αναγκάστηκε να το περάσει σε αναπηρική καρέκλα. Παρά το γεγονός αυτό, δεν εγκατέλειψε το έργο του, αντιθέτως ασχολήθηκε ενεργά με την τεχνική του κολάζ, μέσω της οποίας κατάφερε να παραγάγει μερικά από τα ιδιαίτερα αναγνωρίσιμα σήμερα έργα του.

Ανρί Ματίς
Η γάτα με το κόκκινο ψάρι

1877

Πεθαίνει ο Γάλλος ζωγράφος Γκυστάβ Κουρμπέ (Jean Désiré Gustave Courbet), μια από τις επιβλητικότερες μορφές της Γαλλικής τέχνης του 19ου αιώνα.

Γκυστάβ Κουρμπέ
Ο Γκυστάβ Κουρμπέ σε φωτογραφία του Ναντάρ

Θεωρείται από τους πρωτεργάτες του Ρεαλισμού. Συνέβαλε επίσης στη μετέπειτα εξάπλωση του Ιμπρεσιονισμού.

Γκυστάβ Κουρμπέ
Αυτοπροσωπογραφία (1841)

Πήρε μέρος στη Γαλλική Κομμούνα του 1871. Με το τέλος της Κομμούνας συνελήφθη, δημεύτηκαν οι πίνακές του κι έπειτα εξορίστηκε και πέθανε στην Ελβετία.

Γκυστάβ Κουρμπέ
Προυντόν (1853)

1879

Ο Τόμας Έντισον (Thomas Edison) παρουσιάζει για πρώτη φορά μια από τις πολλές εφευρέσεις του: τον λαμπτήρα πυρακτώσεως.

Ο Τόμας Έντισον
Ο Τόμας Έντισον

1880

Γεννιέται ο πρωτοπόρος παιδαγωγός Αλέξανδρος Δελμούζος.

Αλέξανδρος Δελμούζος
Ο Αλέξανδρος Δελμούζος

Ήταν κύριος εκπρόσωπος του εκπαιδευτικού δημοτικισμού. Επίσης ίδρυσε το (Πρότυπο) Πειραματικό σχολείο Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης του ΑΠΘ. Το 1925, μαζί με τον Δημήτρη Γληνό παύονται από τη Μαράσλειο Παιδαγωγική Ακαδημία επειδή η διδασκαλία τους κρίθηκε «εθνικά επιβλαβής».

1902

Γεννιέται ο Νίκος Πλουμπίδης. Ο Νίκος Πλουμπίδης εντάχθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα το 1926. Στο μεσοπόλεμο ανέπτυξε συνδικαλιστική δράση μέσα από την «Αριστερή Παράταξη» των δασκάλων (που στηρίζονταν από το ΚΚΕ).

Νίκος Πλουμπίδης
Ο Νίκος Πλουμπίδης

Το Μάρτη του 1933 εκλέχθηκε στην Εκτελεστική Επιτροπή της ταξικής Ενωτικής ΓΣΕΕ, της οποίας ήταν και εκπρόσωπος στην Κόκκινη Συνδικαλιστική Διεθνή. Υπήρξε μέλος της αντιπροσωπείας του ΚΚΕ στο 7ο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς το 1935, ενώ κατά το 6ο Συνέδριο του Κόμματος το Δεκέμβρη του ίδιου έτους αναδείχθηκε αναπληρωματικό μέλος της Κεντρικής του Επιτροπής. Τον Ιούνη του 1938 σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα εκλέχθηκε μέλος του ΠΓ της ΚΕ αναλαμβάνοντας τη καθοδήγηση του Γραφείου Περιοχής Μακεδονίας – Θράκης. Την περίοδο της ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης υπήρξε Γραμματέας της Κομματικής Οργάνωσης Αθήνας του ΚΚΕ, ενώ στη συνέχεια διετέλεσε και πρώτος καθοδηγητής της Οργάνωσης Προστασίας Λαϊκού Αγώνα (ΟΠΛΑ). Στο 7ο Συνέδριο του Κόμματος το 1945 αναδείχθηκε και πάλι μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ. Στη διάρκεια του εμφυλίου ο Πλουμπίδης παρέμεινε στην Αθήνα, ενώ από την Άνοιξη του 1949 ανέλαβε υπεύθυνος του παράνομου κομματικού κλιμακίου στην Ελλάδα.

Ο Ν. Πλουμπίδης κατά την διάρκεια της δίκης του
Ο Ν. Πλουμπίδης κατά τη διάρκεια της δίκης του

Στις 25/11/1952 ο Ν. Πλουμπίδης συνελήφθη και παραπέμφθηκε σε δίκη με βάση το μεταξικό νόμο Α.Ν.375 «περί κατασκοπίας». Καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε στις 14/8/1954 στις 5.25 τα χαράματα στην Αγία Μαρίνα στο Δαφνί. «Εξετελέσθη ζητωκραυγάζων υπέρ του ΚΚΕ», έγραψαν την επόμενη μέρα οι εφημερίδες της εποχής, «αντιμετωπίζοντας με απόλυτον ψυχραιμίαν τας σφαίρας του αποσπάσματος…δεν εδέχθη ούτε να κοινωνήσει, ούτε να του δέσουν τους οφθαλμούς του».

Νίκος Πλουμπίδης
Ο Ν. Πλουμπίδης από κατηγορούμενος μετατράπηκε σε κατήγορος στη δίκη του

1923

Γεννιέται ο σκηνοθέτης Γιάννης Δαλιανίδης.

Γιάννης Δαλιανίδης
Ο Γιάννης Δαλιανίδης

Ξεκίνησε την καριέρα του ως χορευτής και χορογράφος, χρησιμοποιώντας το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο «Γιάννης Νταλ». Το 1958 έγραψε το πρώτο του σενάριο, για την ταινία «Το Τρελοκόριτσο».

Ένα χρόνο μετά, ξεκίνησε την καριέρα του ως σκηνοθέτης με τη «Μουσίτσα» και ακολούθησε την ίδια χρονιά η ταινία «Λαός και Κολωνάκι». Το 1961 ξεκίνησε η συνεργασία του με την «Φίνος Φιλμς» με την ταινία «Ο Κατήφορος».

Έκτοτε δούλεψε κατ’ αποκλειστικότητα στη «Φίνος Φιλμς» μέχρι το 1977, που γυρίστηκε η τελευταία ταινία της εταιρείας «Ο κυρ Γιώργης εκπαιδεύεται». Συνολικά ο Γ. Δαλιανίδης σκηνοθέτησε πάνω από 60 ταινίες, στις περισσότερες από τις οποίες είχε γράψει το σενάριο ο ίδιος.

1931

Γεννιέται στην Αθήνα ο ηθοποιός Κώστας Βουτσάς. Οι γονείς του ήταν πρόσφυγες, με καταγωγή από τους Επιβάτες της Ανατολικής Θράκης.

Κώστας Βουτσάς
Ο Κώστας Βουτσάς

Το οικογενειακό του επίθετο ήταν Σαββόπουλος, αλλά το «Βουτσάς» επικράτησε από τον παππού του, που έφτιαχνε βαρέλια (βουτσιά). Οι συνθήκες μέσα στις οποίες έζησε τα παιδικά του χρόνια ήταν δύσκολες και σκληρές. Ζούσαν σε ένα μικρό άδειο μαγαζί, στον Βύρωνα, του οποίου τη βιτρίνα είχαν καλύψει με χαρτιά για να μην τους βλέπουν οι περαστικοί. Όταν ο Κώστας ήταν μικρός μετακόμισαν στη Θεσσαλονίκη, εκεί όπου πέρασε τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια. Ο πατέρας του ήταν εργάτης οδοποιός και η μητέρα του φρόντιζε το σπίτι. Τα παιδιά της οικογένειας βοηθούσαν να συμπληρωθεί το οικογενειακό εισόδημα κάνοντας διάφορες μικροδουλειές.

Ο πατέρας του, Απόστολος, ήταν μέλος του ΚΚΕ και ο μικρός τότε Κώστας έζησε από πρώτο χέρι τις διώξεις και τα κυνηγητά. Την περίοδο της Κατοχής ο Κώστας Βουτσάς ήταν Αετόπουλο και μοίραζε προκηρύξεις της ΕΠΟΝ και του ΕΑΜ.

Κώστας Βουτσάς
Σε κωμωδία του Αριστοφάνη

Η πρώτη του γνωριμία με το θέατρο έγινε κατά τύχη, όπως έλεγε. Σπούδασε στη Δραματική Σχολή Τριανταφυλλίδη «Μακεδονικό Ωδείο» της Θεσσαλονίκης, από όπου αποφοίτησε το 1952. Συμμετείχε ως ηθοποιός σε μπουλούκια, για τα οποία είχε πει χαρακτηριστικά ότι με την πειθαρχία τους «με κάνανε θεατρίνο». Η πρώτη του επαγγελματική εμφάνιση στη σκηνή ήταν το 1953 στο «Στρατιωτικό Θέατρο Θεσσαλονίκης», με το έργο «Άνθος του Γιαλού». Την ίδια χρονιά έκανε και την πρώτη κινηματογραφική του εμφάνιση, ως κομπάρσος στην ταινία «Ο μπαμπάς εκπαιδεύεται». Ο πρώτος του κινηματογραφικός ρόλος ήταν στο «Η κυρά μας η μαμή».

Στην Αθήνα ήρθε για μόνιμη εγκατάσταση το 1958, ύστερα από προτροπή της πρωταγωνίστριας του μουσικού θεάτρου Καλής Καλό, και μαζί της εμφανίστηκε στην επιθεώρηση «Πάρε Κόσμε», στο Θέατρο «Περοκέ». Την περίοδο 1964 – 1972 είναι συνθιασάρχης με μεγάλα ονόματα της κωμωδίας, ενώ από το 1972 και μετά συγκροτεί δικούς του θιάσους. Στην 70χρονη καριέρα του έπαιξε σε πάνω από 90 ταινίες, μεταξύ τους: «Ο Κατήφορος» (1961), «Μερικοί το προτιμούν κρύο» (1962), «Ο φίλος μου ο Λευτεράκης» (1963), «Οι κληρονόμοι» (1964), «Ραντεβού στον αέρα» (1965), «Κορίτσια για φίλημα» (1965), «Νύχτα γάμου» (1967). Τη δεκαετία του ’80 συμμετέχει σε πολλές βιντεοταινίες, ενώ από το 1973 και μετά εμφανίζεται και σε δεκάδες τηλεοπτικές σειρές. Δεν σταμάτησε ποτέ του να δουλεύει. Λίγο πριν πεθάνει  έπαιζε στην παιδική παράσταση «Σταχτοπούτα», στην Παιδική Σκηνή του Θεάτρου «Broadway».

Η σχέση του με το ΚΚΕ, που ξεκίνησε από τα παιδικά του χρόνια, κράτησε μια ζωή. Οι οικογενειακές του καταβολές, οι αγώνες του πατέρα του, οι μνήμες του, ο σεβασμός στους αγώνες του λαού μας, τον οδηγούσαν να στηρίζει πάντα το Κόμμα. «Ψηφίζω ΚΚΕ γιατί είναι το μόνο κόμμα που λέει αλήθειες, αλλά και γιατί ο λαός μας θα ησυχάσει μόνο με την εξουσία που προτείνει το ΚΚΕ», είχε δηλώσει στον «Ριζοσπάστη» στις τελευταίες εκλογές του 2019. Αναγνώριζε στο ΚΚΕ τη δύναμη και το δίκιο του λαού, γι’ αυτό και δεν έλειψε ποτέ από το πλευρό του Κόμματος: «Δεν είμαι κομμουνιστής με την ουσιαστική έννοια του όρου, γιατί για να είναι κανείς κομμουνιστής χρειάζεται μεγάλη αφοσίωση, αλλά από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, από την πρώτη φορά μέχρι τώρα με περηφάνια ψηφίζω ΚΚΕ».

1933

Γεννιέται  στην περιοχή του Ζωγράφου η διεθνούς φήμης γλύπτρια και ζωγράφος, Χρύσα (Βαρδέα).

Χρύσα Βαρδέα
Η Χρύσα Βαρδέα

Η πρώτη της ατομική έκθεση πραγματοποιήθηκε το 1961 στη Νέα Υόρκη. Το έργο της «Οι Πύλες της Times Square», σύνθεση από ανοξείδωτο ατσάλι, πλέξιγκλας και φώτα νέον, αποτελεί την καλλιτεχνική κορύφωση της, αλλά και ένα από τα πιο σημαντικά αμερικανικά γλυπτά. Το 1967 κατασκευάζει το έργο «Κλυταιμνήστρα», το οποίο σήμερα βρίσκεται έξω από το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Χρύσα Βαρδέα
Mott Street (1983) – Σταθμός Ευαγγελισμού

Το έργο της «Mott Street» (1983), επηρεασμένο από την Chinatown του Μανχάταν, βρίσκεται στο σταθμό Ευαγγελισμό του Μετρό της Αθήνας. Το 1992 επέστρεψε για πρώτη φορά στην Αθήνα μετά από 35 χρόνια, δημιουργώντας ένα εργαστήριο στο Νέο Κόσμο, αλλά επέστρεψε ξανά στην Αμερική.

1944

Παραμονές του νέου έτους δεν σημειώθηκαν σημαντικές πολεμικές συγκρούσεις στα μέτωπα της Αθήνας και του Πειραιά. Η ΚΕ του ΕΑΜ απηύθυνε υπόμνημα προς τις «συμμαχικές κυβερνήσεις» της Μ. Βρετανίας, των ΗΠΑ, της Γαλλίας και της ΕΣΣΔ, εκθέτοντας την κατάσταση και ζητώντας: την έλευση στην Ελλάδα διασυμμαχικής επιτροπής, τον τερματισμό των συγκρούσεων και το σεβασμό της θέλησης του ελληνικού λαού.

Δεκεμβριανά
Άγγλοι αλεξιπτωτιστές ακροβολισμένοι

Την ίδια μέρα η ΚΕ του ΕΛΑΣ κοινοποίησε Ημερήσια Διαταγή προς όλες τις μονάδες του ΕΛΑΣ αναγγέλλοντας το νικηφόρο τερματισμό των 8ήμερων επιχειρήσεων κατά του ΕΔΕΣ και συγχαίροντας τους μαχητές για αυτή τη νίκη.

1945

Μεγάλη συγκέντρωση του λαού του Πειραιά πραγματοποιείται στο ποδηλατοδρόμιο του Νέου Φαλήρου με αίτημα την αναγνώριση του κινήματος της ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης και τη χορήγηση γενικής πολιτικής αμνηστίας.

1950

Συλλαμβάνεται ο ΕΠΟΝίτης Νίκος Νικηφορίδης στη Θεσσαλονίκη.

Νίκος Νικηφορίδης
Ο Νίκος Νικηφορίδης

Ο Ν. Νικηφορίδης μάζευε υπογραφές για την Έκκληση της Στοκχόλμης για την ειρήνη. Για αυτό του το «έγκλημα» θα παραπεμφθεί στο Έκτακτο Στρατοδικείο το οποίο και θα τον καταδικάσει σε θάνατο.

1955

Σταματά η λειτουργία του ραδιοσταθμού «Ελεύθερη Ελλάδα», που εξέπεμπε από το 1947 ως ραδιοσταθμός του ΚΚΕ. Θα επαναλειτουργήσει μετά από 2 περίπου χρόνια με την επονομασία «Φωνή της Αλήθειας».

1956

Ο Ν. Ζαχαριάδης στέλνει επιστολή προς την ΚΕ του ΚΚΣΕ (Ν. Χρουστσόφ) με την οποία καταγγέλλει την 6η Πλατιά Ολομέλεια του ΚΚΕ και τη στάση των 6 Κομμουνιστικών Κομμάτων.

Νίκος Ζαχαριάδης
Ο Νίκος Ζαχαριάδης

1958

Ο δικτάτορας Μπατίστα, μπροστά στη νικηφόρα προέλαση των Κουβανικών επαναστατικών δυνάμεων, εγκαταλείπει το νησί.

Φ. Μπατίστα
Ο Φ. Μπατίστα

1968

Το σοβιετικό υπερηχητικό επιβατικό αεροσκάφος «Τουπόλεφ 144» πραγματοποιεί την πρώτη του πτήση, μερικούς μήνες πριν απογειωθεί το αγγλογαλλικό «Κονκόρντ».

Τουπόλεφ 144
Τουπόλεφ 144

1980

Πεθαίνει ο Καναδός επικοινωνιολόγος Μάρσαλ ΜακΛιούαν (Marshall McLuhan) γνωστός για τη ρήση του «το μέσο είναι το μήνυμα».

Μάρσαλ Μακ Λιούαν
Ο Μάρσαλ Μακ Λιούαν

1986

Ξεσπάει φωτιά, που οφείλεται σε εμπρησμό, σε ξενοδοχείο στο Σαν Χουάν του Πουέρτο Ρίκο. Αποτέλεσμα είναι να πεθάνουν 97 άτομα και να τραυματιστούν 140.

1988

Πεθαίνει ο ποιητής Νίκολας Κάλας (φιλολογικό ψευδώνυμο του Νικολάου Καλαμάρη). Καταγόταν από την παλιά φαναριώτικη οικογένεια Καρατζά ενώ ήταν απευθείας απόγονος του Γεώργιου Κουντουριώτη και του Μάρκου Μπότσαρη. Το 1933 εξέδωσε ως Νικήτας Ράντος την πρώτη του συλλογή, «Ποιήματα», και το 1934 αναχώρησε για το Παρίσι, όπου εντάχθηκε στην υπερρεαλιστική ομάδα. Ο Αντρέ Μπρετόν τον κατέταξε στα «πιο φωτεινά και τα πιο τολμηρά» μυαλά της εποχής.

Νίκολας Κάλας
Ο Νίκολας Κάλας

Εκτός από το ποιητικό του έργο μετέφρασε Τ. Σ. Έλιοτ και Λουί Αραγκόν και συνεργάστηκε με ελληνικά και διεθνή περιοδικά όπου δημοσίευε θεωρητικά κείμενα και δοκίμια. Το 1977 τιμήθηκε με το Κρατικό βραβείο ποίησης για την συλλογή του «Οδός Νικήτα Ράντου», που είχε δημοσιεύσει με το ψευδώνυμο Νικόλας Κάλας.

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...