Σαν Σήμερα 03/10 – Γεγονότα σημαντικά και πρόσωπα που σημάδεψαν το χρόνο

Σαν Σήμερα 3/10

42 π.Χ.

Κατά την πρώτη Μάχη των Φιλίππων, ο Μάρκος Αντώνιος και ο Οκταβιανός επικρατούν των δολοφόνων του Καίσαρα, Βρούτου και Κάσσιου. Ο Κάσσιος αυτοκτονεί.

Οκταβιανός Αύγουστος
Ο Οκταβιανός Αύγουστος

382

Ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος Α΄ συνάπτει συνθήκη ειρήνης με τους Γότθους και τους επιτρέπει να εγκατασταθούν στα Βαλκάνια σε αντάλλαγμα τη στρατιωτική θητεία.

Θεοδόσιος Α΄
Νόμισμα με το πρόσωπο του Θεοδόσιου Α΄

1570

Πεθαίνει ο Φλαμανδός ζωγράφος, χαράκτης, εκδότης και διανομέας εκτυπωμένων χαρακτικών των παλαιότερων «Δασκάλων» Χιερόνυμους Κοκ (Hieronymus Cock ή Hieronymus Wellens de Cock).

Χιερόνυμους Κοκ
Ο Χιερόνυμους Κοκ

Ήταν ο σημαντικότερος εκδότης χαρακτικών στη βόρεια Ευρώπη της εποχής του και διαδραμάτισε κομβικό ρόλο στον μετασχηματισμό της εκτύπωσης χαρακτικών από δραστηριότητα των μεμονωμένων καλλιτεχνών και τεχνιτών σε βιομηχανία βασισμένη στον καταμερισμό της εργασίας.

1739

Η Οθωμανική Αυτοκρατορία και η Ρωσία υπογράφουν τη συνθήκη της Νις δίνοντας τέλος στον ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1735-1739.

1854

Γεννιέται ο γιατρός και Στρατηγός του Αμερικανικού στρατού, Ουίλιαμ Κρόουφορντ Γκόργκας (William Crawford Gorgas).

Ουίλιαμ Κρόουφορντ Γκόργκας
Ουίλιαμ Κρόουφορντ Γκόργκας

Έγινε γνωστός ως ο άνθρωπος που καταπολέμησε τη μετάδοση του κίτρινου πυρετού ελέγχοντας τα κουνούπια που μετέφεραν τον ιό, σε μία εποχή που υπήρχε έντονος σκεπτικισμός και αντίθεση σ’ αυτά τα μέτρα.

1897

Γεννιέται ο μεγάλος Γάλλος κομμουνιστής ποιητής και πεζογράφος Λουί Αραγκόν (Louis Aragon), ο οποίος είχε σταθεί ενεργά στο πλευρό των Ελλήνων πολιτικών κρατουμένων την περίοδο μετά τον πόλεμο.

Ο Λουί Αραγκόν με τον Γιάννη Ρίτσο
Ο Λουί Αραγκόν με τον Γιάννη Ρίτσο

Όταν το 1980 επισκέφτηκε την Αθήνα ο Αραγκόν είχε δηλώσει σχετικά: «Νιώθω μεγάλη συγκίνηση γιατί αυτή τη στιγμή είμαι μαζί σας. Όταν επισκέπτομαι τις διάφορες χώρες δέχομαι εθιμοτυπικές επισκέψεις. Η δική σας όμως δεν είναι τέτοια. Ήμουν και θα είμαι πάντα στο πλευρό του ΚΚΕ». Και όταν η αντιπροσωπεία της ΚΕ τον ευχαρίστησε γι’ αυτή τη συμπαράσταση στους εξόριστους αγωνιστές, ο Αραγκόν απάντησε: «Είστε οι σύντροφοί μου. Αυτό ήταν το ελάχιστο που μπορούσα να κάνω απέναντί σας. Ήταν χρέος τιμής».

Μεταξύ των αγωνιστών υπέρ των οποίων πρωτοστάτησε για την απελευθέρωσή τους ο Αραγκόν, ήταν και ο Γιάννης Ρίτσος. «Ο Ρίτσος είναι ο άνθρωπος με τον οποίο συνδεόμουν μέσα από τα ποιήματά του χωρίς ακόμα να τον έχω γνωρίσει προσωπικά, την εποχή που τον καταδίωκαν. Ο Ρίτσος είναι αναμφισβήτητα ένας μεγάλος Έλληνας». Οι δύο ποιητές συναντήθηκαν την ίδια μέρα που μίλησε ο Αραγκόν στο «Ρ».

1915

Ο ιμπεριαλιστικός συνασπισμός της Αντάντ αποβιβάζει αγγλογαλλικά στρατεύματα στην Θεσσαλονίκη.

Γάλλοι στρατιώτες στη Θεσσαλονίκη
Γάλλοι στρατιώτες στη Θεσσαλονίκη

1918

Ο Μπορίς Γ΄ ανεβαίνει στο θρόνο της Βουλγαρίας.

1926

Εγκαινιάζεται η πρώτη Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης.

Ο χώρος της 1ης ΔΕΘ
Ο χώρος της 1ης ΔΕΘ

1929

Στο Λονδίνο υπογράφεται πρωτόκολλο για την αποκατάσταση των βρετανοσοβιετικών διπλωματικών σχέσεων, που είχαν διακοπεί από τη Βρετανία στις 27/5/1927.

1929

Το Βασίλειο των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων μετονομάζεται σε Βασίλειο της Γιουγκοσλαβίας.

1932

Το Ιράκ αποκτά την ανεξαρτησία του από το Ηνωμένο Βασίλειο.

1935

Τα στρατεύματα της φασιστικής Ιταλίας εισβάλλουν στην Αβησσυνία (Αιθιοπία). Αρχίζει ο ιταλο-αβησσυνιακός πόλεμος, ο οποίος θα λήξει το Μάη του 1936 με νίκη της Ιταλίας.

Τα στρατεύματα της φασιστικής Ιταλίας εισβάλλουν στην Αιθιοπία
Τα στρατεύματα της φασιστικής Ιταλίας εισβάλλουν στην Αιθιοπία

1936

Γεννιέται ο Αμερικανός συνθέτης Στιβ Ράιχ (Steve Reich), πρωτοπόρος της μινιμαλιστικής μουσικής.

Ο Στιβ Ράιχ
Ο Στιβ Ράιχ

1943

Οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής καταστρέφουν το χωριό Λιγγιάδες Ιωαννίνων και δολοφονούν 82 άνδρες, γυναίκες και παιδιά.

Μνημείο για τους δολοφονημένους στις Λιγκιάδες από τους Ναζί
Μνημείο για τους δολοφονημένους στις Λιγκιάδες από τους Ναζί

1945

Ιδρύεται στο Παρίσι η Παγκόσμια Συνδικαλιστική Ομοσπονδία (ΠΣΟ). Στις διεργασίες για την ίδρυση της ΠΣΟ μετείχαν 346 αντιπρόσωποι από 56 χώρες που εκπροσωπούσαν 67.000.000 οργανωμένους εργάτες. Από το 1945 και μέχρι το τέλος περίπου της δεκαετίας του 1980 η Παγκόσμια Συνδικαλιστική Ομοσπονδία (WFIU) κυριαρχούσε στα μαζικά κινήματα της εργατικής τάξης με το κύρος, τη μαχητικότητα, τον προσανατολισμό και τη μαζικότητά της.

Παγκόσμια Συνδικαλιστική Ομοσπονδία
Αφίσα για τα 75 χρόνια της Παγκόσμιας Συνδικαλιστικής Ομοσπονδίας

H WFIU ιδρύθηκε στο Παρίσι με το πρώτο ιδρυτικό συνέδριό της (25/9 έως 9/10/1945) και την εκλογή του Βρετανού Walter Cipihne στη θέση του γενικού γραμματέα της. Στην ίδρυσή της συμμετείχαν οι Γενικές Συνομοσπονδίες όλων των χωρών του κόσμου που μέχρι εκείνη την περίοδο είχαν ιδρυθεί και λειτουργούσαν στις χώρες τους. Με την έναρξη της περιόδου του ψυχρού πολέμου και με πρωτοβουλία των αμερικανικών συνδικάτων (AFL, CIO) αποχώρησαν από την ΠΣΟ ορισμένες Συνομοσπονδίες και στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ίδρυσαν τη «Διεθνή Συνομοσπονδία των Ελεύθερων Συνδικάτων» (ICFTU). Η διάσπαση αυτή των γραμμών του διεθνούς εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος ήταν κύρια αποτέλεσμα των παρεμβάσεων των κυβερνήσεων των ΗΠΑ, της Μεγάλης Βρετανίας, της Γαλλίας, της Ιαπωνίας και άλλων. Η νεοϊδρυμένη ICFTU δεν κατάφερε ποτέ μέχρι σήμερα να εκφράσει τα συμφέροντα και τις αγωνίες της εργατικής τάξης. Αργότερα διασπάστηκε με αποτέλεσαμ να προκύψει η ίδρυση της Παγκόσμιας Συνομοσπονδίας Εργασίας (WCL), που σύμφωνα με την ιδρυτική της διακήρυξη υιοθετούσε σοσιαλδημοκρατικές αντιλήψεις. Εντούτοις, από την ίδρυσή της έως και σήμερα κινείται στο περιθώριο της ΔΣΕΣ, είναι μικρή, χωρίς μαζικότητα και περιθωριοποιημένη.

Από τις τρεις αυτές Διεθνείς Συνδικαλιστικές Οργανώσεις, η Παγκόσμια Συνδικαλιστική Ομοσπονδία (ΠΣΟ), με πάνω από 200 εκατομμύρια μέλη σε ολόκληρη την υδρόγειο, διαδραμάτισε ρόλο αναντικατάστατο στο διεθνές στερέωμα για την ανάδειξη του ρόλου της εργατικής τάξης, τόσο για την οικοδόμηση του σοσιαλισμού στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες, όσο και στην κατοχύρωση και διεύρυνση των εργατικών διεκδικήσεων στις καπιταλιστικές χώρες. Σημαντικός επίσης ήταν ο ρόλος της στην υπεράσπιση εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων και συνδικαλιστικών οργανώσεων που δρούσαν σε δύσκολες και αντίξοες συνθήκες.

Στα 45 χρόνια της παρουσίας της (1945-1990) η ΠΣΟ είχε επιβάλει στα πλαίσια του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας του ΟΗΕ την ψήφιση και επικύρωση Διεθνών Συμβάσεων, όπως για την Κοινωνική Ασφάλιση, το δικαίωμα των γυναικών, την παιδική εργασία, το ωράριο απασχόλησης, τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, την εκπαίδευση των εργαζομένων, τις συνδικαλιστικές και δημοκρατικές ελευθερίες και εκατοντάδες ακόμα αποφάσεις που αποτυπώνουν τις κατακτήσεις της εργατικής τάξης στον 20ό αιώνα. Σ’ όλο αυτό το διάστημα της κυριαρχίας της ΠΣΟ, η Διεθνής Συνομοσπονδία των Ελεύθερων Συνδικάτων το μόνο που έκανε ήταν να ευθυγραμμίζεται στον αντικομμουνισμό και στις ψυχροπολεμικές πρακτικές των ΗΠΑ και του Διεθνούς Κεφαλαίου.

Παγκόσμια Συνδικαλιστική Ομοσπονδία
Αφίσα της Παγκόσμιας Συνδικαλιστικής Ομοσπονδίας για την πανδημία

Η κατάσταση αυτή αμέσως μετά το 1990 άλλαξε ριζικά. Η προσωρινή κυριαρχία των δυνάμεων του Ιμπεριαλισμού και του Διεθνούς Μονοπωλιακού Κεφαλαίου ανέτρεψε τα δεδομένα στο Διεθνές Συνδικαλιστικό Κίνημα. Μέσα στον έξαλλο αντικομμουνισμό και στο καπιταλιστικό παραλήρημα στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, οι κυβερνήσεις, όργανα των ΗΠΑ στο σύνολό τους, από τις πρώτες αποφάσεις που έπαιρναν ήταν η εκδίωξη της ΠΣΟ από όποια γραφεία στεγαζόταν, οι απολύσεις από την εργασία τους των στελεχών της, οι συλλήψεις και η τρομοκρατία. Ενιαία σ’ όλες αυτές τις χώρες δημεύτηκαν τα περιουσιακά της στοιχεία και κατασχέθηκαν τα οικονομικά της. Στην Πράγα που ήταν και εξακολουθεί να είναι μέχρι στιγμής η έδρα της ΠΣΟ, από τα τρία πολυώροφα συγκροτήματα κτιρίων που είχε στην κατοχή της μέσα από αλλεπάλληλες κατ’ εντολή δικαστικές αποφάσεις έχει περιοριστεί σήμερα σε ένα διαμέρισμα τριών δωματίων των 60 τ.μ.

Στο ίδιο διάστημα, οι εθνικές Συνομοσπονδίες των χωρών αυτών, είτε οι νέες που ιδρύονταν μαζικά, προσέτρεχαν στις τάξεις της ΔΣΕΣ ελπίζοντας στο «αμερικανικό όνειρο».

Ανάλογη ήταν η κατάσταση και στις στην Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική. Άλλα, φοβισμένα, αδρανοποιήθηκαν, αλλά διαλύθηκαν, άλλα πέρασαν τον Ρουβίκωνα και ελάχιστα έμειναν όρθια. Η προσπάθεια να σταθεί όρθια η ΠΣΟ στο 12ο Παγκόσμιο Συνέδριό της, που πραγματοποιήθηκε στη Μόσχα δεν μπορούσε εκείνες τις στιγμές να έχει αποτέλεσμα.

Στην περίοδο 1990 – 1994 η ΔΣΕΣ κερδίζει συνεχώς έδαφος και σχεδιάζει από την αρχή το διεθνή συνδικαλιστικό χάρτη με την ίδρυση σ’ όλο τον κόσμο εκατοντάδων Εργατικών Συνομοσπονδιών. Εκατοντάδες στελέχη των μονοπωλίων και των πολυεθνικών, εμιγκρέδες και ανανήψαντες, χρηματοδοτούμενοι πλουσιοπάροχα ανέλαβαν ένα σημαντικό μέρος αυτού του σχεδίου. Τα παραδείγματα μόνο από την περιοχή των Βαλκανίων μιλούν από μόνα τους.

Στην περίοδο 1990-1994 οι πιέσεις για την τελική και οριστική διάλυση της ΠΣΟ ήταν ασφυκτικές. Στην Ευρώπη το καθήκον για τη διάλυσή της ανέλαβε εργολαβικά η CGT Γαλλίας υπό την ηγεσία του Γενικού Γραμματέα της Λουί Βιανέ. Με διμερείς επαφές, περιοδείες, πιέσεις και φαιά προπαγάνδα, καλούσε τις Εθνικές Συνομοσπονδίες των κρατών της Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής και της Ασίας να ακολουθήσουν το δικό της παράδειγμα και να αποχωρήσουν από την ΠΣΟ, που όπως ισχυρίζονταν δεν είχε πλέον λόγο ύπαρξης. Οι προσπάθειες της CGT είχαν ομολογουμένως αποτέλεσμα να αποχωρήσουν όλες χωρίς εξαίρεση οι οργανώσεις της Ευρώπης από την ΠΣΟ και να αποστασιοποιηθούν πολλές άλλες από τις υπόλοιπες ηπείρους. Για τη συνεισφορά της αυτή η CGT ανταμείφθηκε με την αποδοχή από τη ΣΕΣ των αιτήσεών της για εγγραφή (της CGT) ως πλήρους μέλους στη Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων.

Παγκόσμια Συνδικαλιστική Ομοσπονδία
Από κινητοποίηση των εργαζομένων στον επισιτισμό-τουρισμό στην Αθήνα

Όλες αυτές οι εξελίξεις είχαν και έχουν αρνητικές επιπτώσεις για την παγκόσμια εργατική τάξη, αφού οι δυνάμεις του καπιταλισμού δρουν πλέον ασύδοτες, σχεδιάζουν και βάζουν σε εφαρμογή τη γραμμή της «κοινωνικής ρεβάνς», αφαιρώντας σταδιακά, αλλά σταθερά δικαιώματα και κατακτήσεις των εργατοϋπαλλήλων, των συνταξιούχων, των νέων και των γυναικών. Μέσα σε λίγα χρόνια το Διεθνές Γραφείο Εργασίας και η ετήσια Γενική Συνέλευση από τόπος αντιπαράθεσης του Παγκόσμιου Εργατικού Συνδικαλιστικού Κινήματος με τις δυνάμεις της αντίδρασης και του κεφαλαίου, μετατράπηκε σε ένα όργανο της μεγάλης εργοδοσίας και άρχισε να ξηλώνει και να αναιρεί τις Διεθνείς Συμβάσεις με την ψήφο και τη σύμφωνη γνώμη των «εργατικών» εκπροσώπων που στοιχίζονται πίσω από τα ταμεία της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (ΣΕΣ) και της ΔΣΕΣ.

Τότε ακριβώς, με πρωτοβουλία των Συνδικάτων της Κούβας, της Συρίας, της Λιβύης, της Παλαιστίνης, του Ιράκ, της Νότιας Αφρικής της Ινδίας, του Βιετνάμ και ορισμένων μικρότερων οργανώσεων από τη Λατινική Αμερική, την Ασία και τη Μέση Ανατολή αποφασίστηκε η σύγκληση του 13ου Συνεδρίου, στη μόνη χώρα που δέχτηκε να το φιλοξενήσει, στη Συρία (Νοέμβρης 1994).

Στο Συνέδριο αυτό η CGT Γαλλίας έκανε τα πάντα για τη διάλυση της ΠΣΟ. Τελικά από το Συνέδριο της Δαμασκού αποχώρησε οριστικά η CGTP – ΙΝΤΕΡΣΙΝΤΙΚΑΛ της Πορτογαλίας και η ΟΡΖΖ της Πολωνίας. Έτσι έμεινε χωρίς καμιά ευρωπαϊκή οργάνωση η ΠΣΟ. Οι προσπάθειες όμως για διάλυση δεν πέρασαν. Στη Δαμασκό τροποποιήθηκε το καταστατικό της ΠΣΟ βάση του οποίου, δινόταν το δικαίωμα εγγραφής στην ΠΣΟ οργανώσεων, αλλά και συνδικαλιστικών κινήσεων και επιτροπών, εργοστασιακών και συντονιστικών συνδικαλιστικών κινημάτων. Το ΠΑΜΕ υπέβαλε τότε αίτηση εγγραφής στην ΠΣΟ, η οποία εγκρίθηκε.

Παρ’ όλες τις δυσκολίες, τις πιέσεις και τις διώξεις τελικά η Παγκόσμια Συνδικαλιστική Ομοσπονδία δε διαλύθηκε, επειδή, κύρια, δυνάμεις από τη Μέση Ανατολή, τη Λατινική Αμερική και την Ινδία, είδαν σχετικά έγκαιρα τις αρνητικές για τους λαούς τους εξελίξεις στις συνθήκες της Νέας Ιμπεριαλιστικής Τάξης Πραγμάτων.

Λίγους μήνες αργότερα, στη Λισαβόνα, στο Συνέδριο της CGTP ΙΝΤΕΡΣΙΝΤΙΚΑΛ, χωρίς ψηφοφορία, επικυρώθηκε η αποχώρηση των Πορτογάλων από την ΠΣΟ και η εγγραφή τους στην Ομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων. Αξίζει να αναφερθεί ότι τη στιγμή ακριβώς που οι ηγέτες των Πορτογάλων εισηγούνταν στο Συνέδριό τους την επικύρωση της αποχώρησης, 1.500 σύνεδροι όρθιοι χειροκροτούσαν και ζητωκραύγαζαν φωνάζοντας ρυθμικά τα αρχικά της ΠΣΟ

Αμέσως μετά το Συνέδριο της Δαμασκού, η ΠΣΟ, με το επιχείρημα ότι δεν κατέβαλε κάποιο χρηματικό ποσό, εκδιώχθηκε από τα γραφεία που επί δεκαετίες διατηρούσε στα γραφεία του ΟΗΕ – Διεθνές Γραφείο Εργασίας στη Γενεύη. Παρ’ όλα αυτά τα χρόνια που ακολούθησαν η ΠΣΟ καταφέρνει να ξαναπατήσει γερά στη Λατινική Αμερική, να κυριαρχήσει στη Μέση Ανατολή, να κερδίζει έδαφος συνεχώς σε Αφρική και Ασία. Στην Ευρώπη παρότι η κατάσταση ακόμα παραμένει ιδιαίτερα αρνητική, με τη συμβολή του ΠΑΜΕ, τμήματα της εργατικής τάξης στη Γαλλία και στην Ιταλία προσεγγίζουν ολοένα και περισσότερο τις ταξικές γραμμές του εργατικού κινήματος.

1945

Γεννιέται ο μεγάλος Σοβιετικός αθλητής του τριπλούν Βίκτορ Σανέγιεφ.

Ο Βίκτορ Σανέγιεφ
Ο Βίκτορ Σανέγιεφ το 1972

1954

Γεννιέται ο Αμερικανός κιθαρίστας του μπλουζ Στίβι Ρέι Βον (Stephen «Stevie» Ray Vaughan).

Στίβι Ρέι Βον
Ο Στίβι Ρέι Βον

Εκτός από τη μουσική του διαδρομή με τα συγκροτήματά του, συνεργάστηκε με τους Rolling Stones και τον Ντέιβιντ Μπάουι.

1965

Το Ενωμένο Κόμμα της Κουβανικής Σοσιαλιστικής Επανάστασης μετονομάζεται σε Κομμουνιστικό Κόμμα Κούβας.

Το έμβλημα του Κομμουνιστικού Κόμματος Κούβας
Το έμβλημα του Κομμουνιστικού Κόμματος Κούβας

1966

Μια παλιά ιστορία, τόσο …νέα. Διαστάσεις σκανδάλου παίρνει η ψηφοθηρική παρέμβαση πολιτικών στα ποδοσφαιρικά. Ο υπουργός Δημοσίων Έργων, Κ. Μακρής, απειλεί με παραίτηση, αν δεν προβιβαστεί (παράτυπα) στην Α΄ Εθνική ο ΟΦΗ, ο υπουργός Βιομηχανίας, Ι. Γκλαβάνης, απαιτεί από την Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία να παραμείνει στην Α΄ Εθνική η Νίκη Βόλου (αν και υποβιβάστηκε), ενώ ο υπουργός Άνευ Χαρτοφυλακίου, Τ. Δρούλιας, εκδηλώνει «ζωηρό ενδιαφέρον» για την τύχη του Παναιγιάλειου…

1966

Αρχίζει στο Κακουργιοδικείο Θεσσαλονίκης η δίκη για τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη.

Δίκη Κοτζαμάνη - Εμμανουηλίδη
Οι Κοτζαμάνης και Εμμανουηλίδης (πρώτη σειρά δεξιά), ανάμεσα στους κατηγορούμενους στην έναρξη της δίκης

Τελικά στις 30/12/1966 το δικαστήριο καταδίκασε τους Γκοτζαμάνη και Εμμανουηλίδη σε 11 και 8,5 χρόνια φυλάκιση αντίστοιχα, ενώ άλλοι 9 καταδικάστηκαν σε ποινές φυλάκισης από 3 έως 15 μήνες. Μετά την εγκαθίδρυση της στρατιωτικής δικτατορίας το 1967 αποφυλακίστηκαν όλοι.

1972

Πενήντα τέσσερις πολιτικοί κρατούμενοι των φυλακών Κορυδαλλού με έκκλησή τους προς τη Διεθνή Επιτροπή Νομικών και τη Διεθνή Αμνηστία καταγγέλλουν ότι η Ελληνική Στρατιωτική Αστυνομία συνεχίζει να χρησιμοποιεί βασανιστήρια εναντίον των κρατουμένων.

1979

Αυτοκτονεί ο ρεφορμιστής κοινωνιολόγος και φιλόσοφος Νίκος Πουλαντζάς.

Ο Νίκος Πουλαντζάς
Ο Νίκος Πουλαντζάς

1987

Πεθαίνει ο Ζαν Ανούιγ (Jean Anouilh), Γάλλος, διεθνούς φήμης θεατρικός συγγραφέας, μία από τις ισχυρότερες προσωπικότητες του γαλλικού θεάτρου. Τα έργα του έχουν έντονα προσωπικά μηνύματα και συχνά αναφέρονται στην εσωτερική ζωή του θεάτρου, παρουσιάζοντας τις διαμάχες μεταξύ των ηθοποιών, ενώ είναι ιδιαίτερα καυστικά για τους κριτικούς, τους ακαδημαϊκούς και τους γραφειοκράτες. Μια από τις χαρακτηριστικές τεχνικές του Ανούιγ ήταν το «θέατρο μέσα στο θέατρο», με πολλές αναδρομές στο παρελθόν και συχνές αλλαγές των ρόλων. Έγραψε, επίσης, διάφορα επιτυχημένα κινηματογραφικά σενάρια και μετέφρασε αρκετά αγγλικά θεατρικά έργα.  Το 1937, γνωρίζει την πρώτη του μεγάλη επιτυχία με το έργο «Επιβάτης χωρίς αποσκευές». Το γνωστότερο έργο του, η «Αντιγόνη» γράφτηκε το 1942 και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο θέατρο το 1944 -με 500 τότε παραστάσεις, αποτέλεσε θρίαμβο.

Ζαν Ανούιγ
Ζαν Ανούιγ

Πολλά έργα του μεταφράστηκαν στα ελληνικά από μεγάλες προσωπικότητες του πολιτισμού όπως τα «Léocadia» (Λεοκάντια, 1940) -ελλην. μετάφρ. Αλέξης Σολομός, «Θέατρο 1959»), «Eurydice» (Ευρυδίκη, 1941 -ελλην. μετάφρ. Μάριος Πλωρίτης, «ΔΩΔΩΝΗ»), «Antigone» (Αντιγόνη, 1944 -ελλην. μετάφρ. Μάριος Πλωρίτης, «ΓΚΟΝΗ»), «L’invitation au château» (Πρόσκληση στον πύργο, 1947 -ελλην. μετάφρ. Δημήτρης Χορν, «ΓΚΟΝΗ»), «L’alouette» (Ο κορυδαλλός, 1952 -ελλην. μετάφρ. Δ. Μυράτ, «ΔΙΦΡΟΣ»), «Becket ou l’honneur de Dieu» (Μπέκετ ή Η τιμή του Θεού, 1959 -ελλην. μετάφρ. Δέσπω Διαμαντίδου, «ΔΩΔΩΝΗ») κ.α.

Υιοθέτησε εν μέρει τις απόψεις του υπαρξισμού όπως τις διατύπωσε ο Ζαν Πολ Σαρτρ, ενώ επηρεάστηκε, επίσης, από τις θεατρικές διδασκαλίες του Λουί Ζουβέ και του Ζαν Ζιροντού. Μισούσε τη δημοσιότητα και παρέμεινε απομονωμένος σε όλη του τη ζωή.

1993

Αφήνει την τελευταία της πνοή η ποιήτρια και ηθοποιός Κατερίνα Γώγου.

Κατερίνα Γώγου
Η Κατερίνα Γώγου

Τα ποιήματά της εξέπεμπαν τη διαμαρτυρία και αγανάκτησή της για τις τερατώδεις δυνατότητες του κοινωνικού μηχανισμού να καταστρέφει τον άνθρωπο και τη ζωή.

Με τους οργισμένους στίχους της καταδίκαζε τον πόνο και την αθλιότητα γύρω της, αλλά την τελευταία στιγμή έστρεψε την πλάτη στη ζωή. Το ποιητικό έργο της «συναντιέται» με το σήμερα, με το «μαύρο», την κραυγή αγωνίας, τις σημερινές ανάγκες και οραματίζεται το μέλλον.

Ποιήματα της Κατερίνας Γώγου έχουν μελοποιήσει μεταξύ άλλων, ο Κυριάκος Σφέτσας, ο Πάνος Κατσιμίχας, ο Κωνσταντίνος Βήτα, ο Ηλίας Λιούγκος, ο Παντελής Θεοχαρίδης και ο Τάσος Ρωσόπουλος.

1995

Εκδηλώνεται δολοφονική απόπειρα κατά του Κίρο Γκλιγκόροφ, Προέδρου της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, με παγιδευμένο αυτοκίνητο. Ο  Γκλιγκόροφ τραυματίζεται ενώ σκοτώνεται ο οδηγός του και τραυματίζονται 4 άλλα άτομα.

2001

«Φεύγει» από τη ζωή ο κωμικός, ο διάσημος «βλάχος», ο Θύμιος του θεάτρου και κινηματογράφου, ο Κώστας Χατζηχρήστος.

Κώστας Χατζηχρήστος
Ο Κώστας Χατζηχρήστος

Καταγόταν από την Πόλη και οι γονείς του, μετά τον πρώτο διωγμό, εγκαταστάθηκαν στην Καβάλα και ύστερα στη Θεσσαλονίκη, όπου γεννήθηκε ο Κ. Χατζηχρήστος (1921). Στις αρχές της δεκαετίας του ’20 η πολύτεκνη οικογένεια έρχεται στην Αθήνα (Παγκράτι). Γείτονες με τον Γιώργο Οικονομίδη, έγιναν από παιδιά φίλοι. Αποφοίτησε από τη Σχολή Ανθυπασπιστών Σύρας, αλλά τον κέρδισε το θέατρο. Τελειώνοντας τη Σχολή ξέσπασε ο πόλεμος. Η στρατιωτική καριέρα τον απωθεί και την εγκαταλείπει, παρ’ ότι είχε υποβάλει τα χαρτιά του για μονιμότητα. Το 1942 παντρεύεται στη Νάουσα. Φεύγει για λίγο στη Βιέννη για να δουλέψει. Το 1943 επιστρέφει και για να επιζήσει μπαίνει σε ένα θεατρικό μπουλούκι που πέρασε από τη Λάρισα. Ήταν η Σπεράτζα Βρανά, που για να τον καλύψει από τους Γερμανούς που τον κυνηγούσαν, του έδωσε ένα ρόλο. Μέχρι το 1948 περιοδεύει με μπουλούκια ανά την Ελλάδα, κυρίως με τον Παρασκευά Οικονόμου.

Στην Αθήνα γνωρίζεται με την Κούλα Νικολαΐδου, που τον προσλαμβάνει στο βαριετέ της. Ο αδελφός της Κώστας Νικολαΐδης του γράφει ένα νούμερο με ένα βλάχο που ήρθε στην Αθήνα για να γίνει τροχονόμος. Ήταν ο πρώτος «Θύμιος». Στο μεταξύ παντρεύεται με την Μαίρη Νικολαΐδου και αποκτά την κόρη του Τέτα (Φυσσούν).

Το 1952 προσλαμβάνεται στο θίασο του «Ακροπόλ». Παντρεύεται τη δημοφιλή πρωταγωνίστρια και μεγάλη αγωνίστρια της ΕΑΜικής Αντίστασης Καίτη Ντιριντάουα. Παράλληλα πρωταγωνιστεί σε πολλές ταινίες. Περισσότερες από 200 ταινίες είχε στο ενεργητικό του.

Το 1960 μέχρι το 1966 κάνει δικό του θίασο. Το 1961 ανακαλύπτει μιαν «αποθήκη ιδιοκτησίας του Πανάγιου Τάφου», τη νοικιάζει και τη μετατρέπει σε «Θέατρο Χατζηχρήστου» (εγκαινιάστηκε το 1962). Η έξωσή του από το θέατρο και η μετονομασία του σε θέατρο «Ορφέας», τον πλήγωσε πολύ. Θα έπρεπε, «τιμής ένεκεν», να διατηρηθεί το όνομα αυτού του μοναδικής εμβέλειας και λαϊκότητας κωμικού.

Το 1964, στο θέατρο «Παρκ» παρουσιάζει το μπαλέτο «Καζινό ντε Παρί», δουλιά που του προκαλεί οικονομική καταστροφή. Με την Κ. Ντιριντάουα αποκτά την κόρη του Μαριαλένα. (Ο γάμος του με την Ντιριντάουα έληξε οριστικά το 1975).

Με το θάνατο της τέταρτης γυναίκας του, στα 42 της χρόνια, καταρρέει. Παρηγοριά του το ποτό, το οποίο τον περιθωριοποιεί για αρκετά χρόνια. Τελευταία του εμφάνιση εκείνη την περίοδο της απομόνωσής του ήταν στην επιθεώρηση «Ανδρέα προχώρα, σε θέλει άλλη χώρα».

Τελικά αποτοξινώνεται με τη βοήθεια φίλων και της τελευταίας συζύγου του.

Από τις τελευταίες του εμφανίσεις είναι στο θέατρο «Χατζηχρήστου»: «Δεν ήξερες δε ρώταγες» (1994-1995), «Τρελάθηκα και σώθηκα» (1996).

Σχεδόν όλες του οι ταινίες «άφησαν εποχή». Πρώτη του ταινία ήταν «Ο πύργος των ιπποτών» (1952). Ακολουθούν: «Οι τρεις ντεντέκτιβ», «Τσαρούχι, πιστόλι παπιγιόν» (δικό του σενάριο), «Διακοπές στην Κολοπετινίτσα», «Λαός και Κολωνάκι», «Ο Ηλίας του 16ου», «Ο μπακαλόγατος», «Της κακομοίρας», «Η Γκόλφω», «Ο άνθρωπος που γύρισε από τα πιάτα», «Μακρυκωστέοι και Κοντογιώργηδες», «Ο Θύμιος τα ‘χει 400», «Ο απίθανος», «Τι κάνει ο άνθρωπος για να ζήσει» κ.ά.

Στη μακρόχρονη καριέρα του συνεργάστηκε με κορυφαίους ηθοποιούς, όπως οι: Αυλωνίτης, Σταυρίδης, Φωτόπουλος, Ηλιόπουλος, Βασιλειάδου, Ντιριντάουα, Ρίζος, Βέγγος, Παπαγιαννόπουλος, Γκιωνάκης κ.ά.

2013

«Φεύγει» απ’ τη ζωή Σεργκέι Μπέλοφ. Ο Μπέλοφ έκανε σπουδαία καριέρα με τη φανέλα της ΤΣΣΚΑ και την αντίστοιχη της εθνικής Σοβιετικής Ένωσης, με πλήθος διακρίσεων που του έδωσαν το παρατσούκλι «θρύλος».

Σεργκέι Μπέλοφ
Ο Σεργκέι Μπέλοφ

Διαθέτοντας φαρμακερό σουτ, αγωνίστηκε σε όλες τις θέσεις της πεντάδας εκτός από σέντερ, κάτι που ουσιαστικά τον έκανε να θεωρείται ο πρώτος παίκτης «swingman», αυτό που λέμε σε μπασκετικό όρο «τριαρο-τεσσάρι», κάτι δηλαδή ανάμεσα στα κλασικά γκαρντ και τα φόργουορντ. Επίσης, ένα άλλο στοιχείο που τον έκανε ξεχωριστό για την εποχή του ήταν η δύναμη και η φυσική του κατάσταση, ενώ λέγεται πως ήταν από τους πρώτους αθλητές του μπάσκετ που γυμναζόταν με βάρη στα πόδια.

Όσο για τις διακρίσεις με την ΤΣΣΚΑ Μόσχας πήρε 11 πρωταθλήματα και στέφθηκε δύο φορές πρωταθλητής Ευρώπης (1969, 1971), ενώ με την εθνική ομάδα της ΕΣΣΔ κατέκτησε ένα χρυσό (1972) και τρία χάλκινα ολυμπιακά μετάλλια (1968, 1976, 1980), όπως επίσης ένα αργυρό (1978) κι ένα χάλκινο σε Μουντομπάσκετ (1970), αλλά και τέσσερα χρυσά (1967, 1969, 1971, 1979), δύο αργυρά (1975, 1977) κι ένα χάλκινο (1973) σε Ευρωμπάσκετ.

Σαν προπονητής πήρε τέσσερα πρωταθλήματα με την ΤΣΣΚΑ Μόσχας, ενώ με την εθνική Ρωσίας είχε δύο ασημένια στα Μουντομπάσκετ του 1994 και του 1998, όπως και το χάλκινο στο Ευρωμπάσκετ του 1997. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Μόσχας το 1980, ο Σεργκέι Μπέλοφ ήταν ο τελευταίος λαμπαδηδρόμος, κάτι που συνέβαινε για πρώτη φορά σε αθλητή μπάσκετ. Το 1991 ανακηρύχθηκε καλύτερος όλων των εποχών από τη FIBA, ενώ το 1992 ήταν ο πρώτος μη Αμερικανός παίκτης που ψηφίστηκε στο Naismith Hall of Fame, μολονότι ποτέ δεν αγωνίστηκε στις ΗΠΑ, ενώ ήταν το πρώτο μέλος στο Ηall of Fame της FIBA (2007).

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...