Σαν Σήμερα 26/1 – Γεγονότα σημαντικά και πρόσωπα που σημάδεψαν το χρόνο

Σαν Σήμερα 26/1

1500

Ο Ισπανός ναυτικός Βινθέντε Πινζόν (Vicente Yáñez Pinzón) ανακαλύπτει τη Βραζιλία.

Ισπανία - Θαλασσοπόροι - Εξερεύνηση - Βινθέντε Πινζόν
Ο Βινθέντε Πινζόν

1699

Η Συνθήκη του Κάρλοβιτς, σφραγίζει τη λήξη του αυστρο – οθωμανικού πολέμου (1683-1699). Η Συνθήκη αυτή σήμαινε το τέλος της οθωμανικής κυριαρχίας σε μεγάλο τμήμα της κεντρικής Ευρώπης και την άνοδο της αυτοκρατορίας των Αψβούργων.

Αυστρο-οθωμανικός Πόλεμος (1683-1699) - Συνθήκη του Κάρλοβιτς
Λιθογραφία που απεικονίζει τις διαπραγματεύσεις για την Συνθήκη του Κάρλοβιτς

1821

Αρχίζει στο Λάιμπαχ (τη σημερινή Λιουμπλιάνα) το συνέδριο της Ιεράς Συμμαχίας, το οποίο κατέληξε στις 12 Μαΐου με τη διακοίνωση πως «Οι Ηγεμόνες…θεωρούν νομικώς άκυρον και αποκηρυκτέαν παρά των αρχών του Δημοσίου Δικαίου της Ευρώπης, πάσαν υποτιθέμενην μεταρρύθμισιν πραγματοποιουμένην δια κινήματος ή ανοικτής βίας».

Ενώσεις αστικών κρατών - «Ιερά Συμμαχία»
Οι ηγέτες της «Ιερής Συμμαχίας»

1821

Αρχίζει η σύσκεψη της Βοστίτσας (σημερινό Αίγιο) που κράτησε έως τις 29 του μήνα και στη διάρκεια της οποίας ο Παπαφλέσσας ανακοίνωσε στους προκρίτους ότι αποφασίστηκε από τη Φιλική Εταιρεία η έναρξη της Επανάστασης.

Ελληνική Επανάσταση 1821 - Παπαφλέσσας
Ο Παπαφλέσσας

Ακολούθως ο Παπαφλέσσας βρέθηκε αντιμέτωπος με τις επιφυλάξεις ή ακόμα και την άρνηση πολλών κοτζαμπάσηδων να συμμετέχουν. Όμως η δυναμική που είχε αναπτύξει η Φιλική Εταιρία όλο το προηγούμενο διάστημα δεν κατέστη εφικτό να ανακοπεί.

1823

Πεθαίνει ο Βρετανός γιατρός Έντουαρντ Τζένερ (Edward Jenner), ο οποίος ανακάλυψε το πρώτο εμβόλιο κατά της ευλογιάς και έθεσε τα θεμέλια της ανοσολογίας.

Επιστήμες - Ιατρική - Έντουαρντ Τζένερ - εμβόλια
Το μνημείο του Έντουαρντ Τζένερ

1895

Πεθαίνει ο ποιητής Αχιλλέας Παράσχος. Στην εποχή του θεωρούνταν εθνικός ποιητής. Η φήμη του έφτασε και στο τελευταίο χωριό της Ελλάδας και όταν απήγγειλε, ο κόσμος έσπευδε να τον ακούσει.

Πολιτισμός - Ποίηση - Αχιλλέας Παράσχος
Ο Αχιλλέας Παράσχος

Οι στίχοι του εκφράζουν πατριωτικά  – δημοκρατικά αισθήματα και θέσεις. Χώρισε τα ποιήματά του στις ενότητες Δάφνες (πατριωτικά), Ιτέας (ελεγειακά), Χλόη (παιδαγωγικά), και Φύλλα (διάφορα). Με θαυμασμό προς το πρόσωπό του εκφράστηκαν οι Εμμανουήλ Ροΐδης, Γρηγόριος Ξενόπουλος, Δημήτριος Βερναδάκης και ο Κωστής Παλαμάς.

1907

Γεννιέται ο Δημήτριος Χολέβας. Ήταν πρωτοπρεσβύτερος, κι έγινε γνωστός ευρύτερα ως Παπαχολέβας. Έδρασε στην Εθνική Αντίσταση μέσα από τις γραμμές του ΕΛΑΣ με το ψευδώνυμο «Παπαφλέσσας».

Κατοχή - ΕΑΜ/ΕΛΑΣ - Αντίσταση - Δημήτριος Χολέβας/Παπαχολέβας
Ο Δημήτριος Χολέβας – Παπαχολέβας

Ήταν καθηγητής φιλόλογος και διατέλεσε γενικός γραμματέας της Παγκληρικής Ένωσης Ελλάδας, στρατιωτικός ιερέας στη XIII Μεραρχία του ΕΛΑΣ, εθνοσύμβουλος της ΠΕΑΕΑ. Μετά την απελευθέρωση, όπως χιλιάδες αγωνιστές, ταλαιπωρήθηκε με διώξεις, φυλακίσεις και εξορίες.

1920

Δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Εργατικός Αγών» (κεντρικό όργανο του ΣΕΚΕ) η απόφαση της Βαλκανικής Σοσιαλιστικής Ομοσπονδίας για τη μετατροπή της σε Κομμουνιστική και την προσχώρησή της στην Κομμουνιστική Διεθνή.

ΚΚΕ - ΣΕΚΕ - Βαλκανική Κομμουνιστική Συνδιάσκεψη, 1920
Το άρθρο του «Εργατικού Αγών»

1924

Η Πετρούπολη μετονομάζεται σε Λένινγκραντ προς τιμή του μεγάλου κομμουνιστή ηγέτη επαναστάτη, 5 μέρες μετά το θάνατό του.

ΕΣΣΔ - Λένινγκραντ - Λένιν
Άγαλμα του Λένιν στο Λένινγκραντ

1924

Ξεκινά τις εργασίες του το 2ο Πανενωσιακό Συνέδριο των Σοβιέτ, το οποίο ψηφίζει το πρώτο Σύνταγμα της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών.

1924

Γεννιέται ο πρώην Τουρκοκύπριος ηγέτης και «ιδρυτής» του ψευδοκράτους, Ραούφ Ντενκτάς. Σπούδασε Νομική με βρετανική υποτροφία και έστειλε στο απόσπασμα πολλά μέλη της ΕΟΚΑ, κατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα, ως εισαγγελέας.

Κύπρος - Τουρκία - Ραούφ Ντενκτάς
Ο Ραούφ Ντενκτάς

Υπήρξε ο ιδρυτής της οργάνωσης ΤΜΤ, που προωθούσε τη διχοτόμηση της Κύπρου και ο ίδιος είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στη διοργάνωση αιματηρών γεγονότων. Υπήρξε «πρόεδρος» του ψευδοκράτους έως το 2000, με τη στήριξη του τουρκικού στρατού, προωθώντας ακραίες και αδιάλλακτες θέσεις και υποστηρίζοντας σθεναρά τη λύση «δύο κρατών» στην Κύπρο.

1925

Γεννιέται ο Αμερικανός διάσημος ηθοποιός, από τους τελευταίους «θρύλους» του Χόλιγουντ, Πολ Νιούμαν (Paul Leonard Newman).

Πολιτισμός - Κινηματογράφος - Πολ Νιούμαν
Ο Πολ Νιούμαν

Ανήκε στη γενιά ηθοποιών που ωρίμασαν καλλιτεχνικά σε εποχή έντονης ιδεολογικής διαπάλης και στον κινηματογράφο. Πολιτικοποιημένος και προοδευτικός, συμμετείχε στο κίνημα υπέρ των πολιτικών δικαιωμάτων και του πυρηνικού αφοπλισμού των ΗΠΑ.

Πρωταγωνίστησε σε πάνω από 60 ταινίες, ανάμεσά τους «Ο απατεώνας», «Το κεντρί», «Οι δύο ληστές» (οι δύο τελευταίες με συμπρωταγωνιστή τον Ρόμπερτ Ρέντφορντ) και το «Χρώμα του χρήματος». Γνώρισε μεγάλη επιτυχία με ταινίες πολύ διαφορετικές μεταξύ τους (σ.σ. συνειδητά δεν πλασαρόταν για ρόλους «γόη»), όπως στη «Λυσσασμένη γάτα» και την επική «Έξοδος». Προτάθηκε εννέα φορές για «Όσκαρ» ερμηνείας, κερδίζοντας τελικά ένα (1987), για το «Χρώμα του χρήματος», ενώ το 1986 πήρε «Όσκαρ» για τη συνολική κινηματογραφική προσφορά του.

Άνθρωπος χαμηλού «προφίλ», με αυτογνωσία, ξέφευγε από το «σταρ σίστεμ». Παντρεμένος… εφ’ όρου ζωής με την επίσης εξαίρετη ηθοποιό Τζόαν Γούντγουορντ (γνωρίστηκαν στα γυρίσματα της ταινίας «The long, hot summer» – «Μακρύ, καυτό καλοκαίρι»), το 2007 ανακοίνωσε ότι δε θα ξαναπαίξει στον κινηματογράφο: «Δεν μπορώ πλέον να εργάζομαι στο επίπεδο που θα επιθυμούσα. Αρχίζεις να χάνεις τη μνήμη, την επινόησή σου. Πενήντα χρόνια είναι αρκετά».

Δεν πρόλαβε να σκηνοθετήσει στο θέατρο το έργο του Τζον Στάινμπεγκ «Άνθρωποι και ποντίκια».

Από τις πολλές δηλώσεις που έγιναν για το θάνατό του, η περισσότερο ταιριαστή ήταν η φράση του Ρόμπερτ Φόρεστ (αντιπροέδρου του ιδρύματος «Π. Νιούμαν»): «Έβαζε όλη την καρδιά, όλη την ψυχή του στην υπηρεσία ενός καλύτερου κόσμου».

1928

Γεννιέται ο Γάλλος σκηνοθέτης, σεναριογράφος, παραγωγός και ηθοποιός Ροζέ Βαντίμ Πλεμιάνικοφ (Roger Vladimir Igorevich Plemiannikov).

Πολιτισμός - Κινηματογράφος - Ροζέ Βαντίμ
Ο Ροζέ Βαντίμ

Αποτέλεσε σταθμό στην εξέλιξη του γαλλικού κινηματογράφου της εποχής του και «θεωρήθηκε ο σκηνοθέτης που έφτιαχνε ντίβες».

Από την επαγγελματική, αλλά και προσωπική του ζωή, πέρασαν γυναίκες εξαιρετικής ομορφιάς, κάποιες από αυτές υπήρξαν και σύζυγοί του, όπως η Μπριζίτ Μπαρντό, η Ανέτ Στρόιμπεργκ (Annette Stroyberg), η Τζέιν Φόντα (Jane Fonda), η Κάθριν Σνάιντερ (Catherine Schneider) και τελευταία του γυναίκα υπήρξε η Μαρί Κριστίν Μπαρό (Marie-Christine Barrault). Ωστόσο στις ταινίες του εμφανίστηκαν και η Κατρίν Ντενέβ (Catherine Deneuve), η Άντζι Ντίκινσον (Angie Dickinson), η Ζαν Μορό (Jeanne Moreau) και η Σούζαν Σαράντον (Susan Sarandon).

Από τις πλέον γνωστές ταινίες του είναι «Και ο θεός έπλασε τη γυναίκα», «Μπαρμπαρέλα», «Το γαϊτανάκι του έρωτα», «Ο κύκλος της αγάπης» κ.ά.

1934

Συνέρχεται στη Μόσχα το 17ο Συνέδριο του Πανενωσιακού Κομμουνιστικού Κόμματος (μπολσεβίκοι) που διήρκησε έως τις 10/2.

ΕΣΣΔ - Πρώτο Πεντάχρονο Πλάνο
Ταμπλό για την ολοκλήρωση του πρώτου Πεντάχρονου Πλάνου

Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι μέσα από την επιτυχή εκπλήρωση του πρώτου Πεντάχρονου Πλάνου η ΕΣΣΔ μετατράπηκε από χώρα καθυστερημένη και αγροτική σε ισχυρή βιομηχανική και κολχόζνικη δύναμη, ενώ ενέκρινε και το δεύτερο Πεντάχρονο Πλάνο.

1936

Βουλευτικές εκλογές. Το Παλλαϊκό Μέτωπο (ΚΚΕ) έλαβε 73.411 ψήφους (5,76%) και εξέλεξε 15 βουλευτές. Οι βενιζελικοί έλαβαν 43,86%, οι αντιβενιζελικοί 47,33% και το Αγροτικό Κόμμα του Σοφιανόπουλου 1,02%.

1939

Οι δυνάμεις του στρατηγού Φράνκο καταλαμβάνουν τη Βαρκελώνη, το πιο ισχυρό προπύργιο της Δημοκρατικής Ισπανίας. Τρεις μήνες αργότερα θα πέσει και η Μαδρίτη.

Ισπανία - Εμφύλιος - Φασίστες - Φράνκο - Βαρκελώνη
Δυνάμεις του Φράνκο στη Βαρκελώνη

1939

Γεννιέται ο ηθοποιός Φαίδων Γεωργίτσης. Σπούδασε στις Δραματικές Σχολές των Καρόλου Κουν, Χρήστου Βλαχιώτη, Πέλου Κατσέλη.

Ελλάδα - Πολιτισμός - Θέατρο - Κινηματογράφος - Φαίδων Γεωργίτσης
Ο Φαίδων Γεωργίτσης

Η πρώτη του εμφάνιση στον κινηματογράφο ήταν με την ταινία του Ζυλ Ντασσέν «Ποτέ την Κυριακή», το 1960. Ιδιαίτερα αγαπητός και δημοφιλής έγινε μέσα από τα μιούζικαλ της «Φίνος Φιλμ» τις δεκαετίες του ’60 και του ’70. Είχε συμμετάσχει ακόμα και σε θεατρικές παραστάσεις και σε αρκετές τηλεοπτικές σειρές.

1942

Ο λαός της Αθήνας, με πρωτοπόρους έξι χιλιάδες ανάπηρους του ιταλοελληνικού πολέμου, κατεβαίνει σε μαχητική διαμαρτυρία για την επιβίωση.

1944

Πραγματοποιείται μεγάλη απεργία των δημοσίων και τραπεζικών υπαλλήλων στην Αθήνα με αίτημα την χορήγηση τροφίμων και την παύση της τρομοκρατίας.

1945

Γεννιέται στην Οξφόρδη η Βρετανίδα μουσικός Ζακλίν ντι Πρε (Jacqueline Mary du Pré).

Πολιτισμός - Μουσική - Ζακλίν ντι Πρε
Η Ζακλίν ντι Πρε

Μεγάλωσε σε μια μεσοαστική οικογένεια όπου η μουσική ήταν πολύ σημαντική. Από πολύ νωρίς εντοπίστηκε το ταλέντο της. Σπούδασε στο London School βιολοντσέλο και συνέχισε με τον Casals στην Ελβετία, τον Tortelier στο Παρίσι και στη Μόσχα με τον Ροστροπόβιτς.

Ήδη το 1962 έχει γίνει διάσημη και το 1965 ο δίσκος της «Concerto Elgar»  γνωρίζει τεράστια επιτυχία. Την ίδια χρονιά έκανε το αμερικανικό ντεμπούτο της. Τον Ιούλιο του 1971, όταν ήταν στο αποκορύφωμά της αρρωσταίνει. Διαγνώστηκε ότι έπασχε από σκλήρυνση κατά πλάκας, η οποία την υποχρέωσε να αποσυρθεί οριστικά το 1973 και να ταλαιπωρηθεί μέχρι το θάνατό της το 1987.

1945

Ο Κόκκινος Στρατός ξεκινά μεγάλη επιχείρηση περικύκλωσης της 4ης Γερμανικής Στρατιάς στην Ανατολική Πρωσία, που θα ολοκληρωθεί 2 μήνες αργότερα με την πλήρη συντριβή της.

Β'ΠΠ - Κόκκινος Στρατός - περικύκλωσης της 4ης Γερμανικής Στρατιάς, 1945
Γερμανοί στρατηγοί και ανώτατοι αξιωματικοί αιχμάλωτοι των Σοβιετικών στην Ανατ. Πρωσία

1950

Τίθεται σε ισχύ το πρώτο σύνταγμα της Ινδίας. Η Ινδία γίνεται Δημοκρατία με πρώτο πρόεδρο τον Ρατζέντρα Πράσαντ.

Ινδία - αστικό σύνταγμα - Ρατζέντρα Πράσαντ
Ο Ρατζέντρα Πράσαντ

1990

Πεθαίνει στη Νέα Υόρκη ο Αμερικανός ιστορικός, κοινωνιολόγος και φιλόσοφος Λιούις Μάμφορντ (Lewis Mumford). Άρχισε να γράφει, και να ζει απ’ το γράψιμο, από τα είκοσι του χρόνια, δημοσιεύοντας κείμενά του σε πρωτοποριακές εφημερίδες και περιοδικά.

Επιστήμες - Φιλοσοφία - Ιστορία - Κοινωνιολογία - Λιούις Μάμφορντ
Ο Λιούις Μάμφορντ

Τον απασχόλησαν ιδιαίτερα τα πολιτικά ζητήματα της εποχής του. Ήταν πολέμιος του ναζισμού και αγωνίστηκε κατά της δημιουργίας και χρήσης της ατομικής βόμβας, εναντίον του μακαρθισμού και της επέμβασης των Η.Π.Α. στο Βιετνάμ. Από τα έργα του, για τα οποία τιμήθηκε με πολλά βραβεία στην πατρίδα του και στο εξωτερικό, ξεχωρίζουν τα ακόλουθα: «Η ιστορία των ουτοπιών», «Τεχνική και πολιτισμός», «Η κατάσταση του ανθρώπου», «Τέχνη και τεχνική», «Οι μεταμορφώσεις του ανθρώπου», «Η πόλη στην ιστορία», «Ο μύθος της μηχανής: Α. Τεχνική και ανθρώπινη ανάπτυξη, Β. Το πεντάγωνο της ισχύος».

2001

Ισχυρός σεισμός συγκλονίζει το Γκουγιαράτ της Ινδίας. Η μηδαμινή αντισεισμική θωράκιση στοιχίζει τη ζωή σε περισσότερους από 20.000 ανθρώπους.

Ινδία - Σεισμός, 2001 - Γκουγιαράτ
Σωστικά συνεργεία ψάχνουν για επιζώντες

2003

Πεθαίνει ο Σοβιετικός αθλητής του ύψους Βαλέρι Μπρούμελ. Ήταν αργυρός ολυμπιονίκης το 1960 και χρυσός το 1964, ενώ κατέρριψε το παγκόσμιο ρεκόρ έξη φορές.

Αθλητισμός - Στίβος - Βαλέρι Μπρούμελ - ΕΣΣΔ
Ο Βαλέρι Μπρούμελ

2020

Σκοτώνεται μετά από πτώση του ελικοπτέρου του ένα από τα σπουδαιότερα ονόματα του παγκόσμιου μπάσκετ, ο Αμερικάνος Κόμπε Μπράιαντ (Kobe Bean Bryant).

Αθλητισμός - Μπάσκετ - Κόμπι Μπράιαντ
Ο Κόμπι Μπράιαντ στους Ολυμπιακούς του Πεκίνου

Είχε κάνει μεγάλη καριέρα στο ΝΒΑ και τους Λος Αντζελες Λέικερς. Γνωστός και με το προσωνύμιο «Βlack Mamba», θεωρείται ένας από τους κορυφαίους παίκτες που ανέδειξε το αμερικανικό μπάσκετ. Με τη φανέλα των Λέικερς κατέκτησε 5 πρωταθλήματα ΝΒΑ τη δεκαετία του 2000 (2000, 2001, 2002, 2009, 2010), ενώ με την Εθνική ομάδα των ΗΠΑ κατέκτησε δύο Ολυμπιακά χρυσά μετάλλια (το 2008 και το 2012).

Στην καριέρα του σημείωσε συνολικά 33.643 πόντους, με καλύτερη στιγμή του τους 81 που πέτυχε σε αγώνα των Λέικερς με τους Ράπτορς, κάτι που αποτελεί τη 2η καλύτερη επίδοση στην ιστορία του ΝΒΑ. Μάλιστα στο τελευταίο ματς της καριέρας του, το 2016, σημείωσε 61 πόντους.

Ο θάνατος του Μπράιαντ συγκλόνισε τον παγκόσμιο αθλητισμό, με μια σειρά από σπουδαία ονόματα και ομάδες από όλα τα σπορ να εκφράζουν τα συλλυπητήριά τους μέσα από μηνύματά τους στο διαδίκτυο.

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...