Τι πιο αναγκαίο και αναζωογονητικό από μια σύντομη απόδραση – Κεφαλοχώρι Ιωαννίνων ως τα Τρίκαλα

Οδοιπορικό alt.gr Κεφαλοχώρι Ιωαννίνων - Τρίκαλα / Μάης 2021

Σε προηγούμενο άρθρο παρουσιάσαμε το κομμάτι ενός roadtrip από την Ηγουμενίτσα ως το Κεφαλοχώρι Ιωαννίνων, με κεντρικό σταθμό το μνημείο του ΔΣΕ στο χωριό Θεοτόκος. Αφορούσε μια απόσταση 173χλμ. που με τις δικές μας παρακάμψεις και στάσεις αυξήθηκε αρκετά. Ήταν το πρώτο μέρος μια διαδρομής από την Ηγουμενίτσα ως τα Τρίκαλα μέσω Γράμμου, Σμόλικα και Κόζιακα. Σήμερα θα δούμε το δεύτερο και τελευταίο τμήμα αυτής της διαδρομής, από το Κεφαλοχώρι Ιωαννίνων ως τα Τρίκαλα. Μαζί με τις παρακάμψεις και τα «λάθη» μας είναι μια απόσταση 233χλμ.

Οδοιπορικό alt.gr Κεφαλοχώρι Ιωαννίνων - Τρίκαλα / Μάης 2021

Κεφαλοχώρι Ιωαννίνων ως τα Τρίκαλα

Πρωί – πρωί φεύγουμε από το Κεφαλοχώρι και τον φιλόξενο Ξενώνα της κυρίας Ναυσικάς. Συνεχίζουμε στην Εθνική Οδό Κοζάνης – Ιωαννίνων.

Οδοιπορικό alt.gr Ηγουμενίτσα - Κεφαλοχώρι - Μάης 2021

Μπαίνουμε στο Επταχώρι της κοινότητας Αρρένων. Η κοινότητα Αρρένων βρίσκεται στα νότια της Περιφερειακής Ενότητας (ΠΕ) Καστοριάς, στα σύνορα με τις ΠΕ Γρεβενών και Ιωαννίνων. Είναι στις ανατολικές πλαγιές του Γράμμου και αποτελεί μια από τις ορεινότερες κοινότητες της Ελλάδας. Στο χωριό υπάρχει μνημείο πεσόντων του ιταλο-ελληνικού πολέμου και φυσικά… τοξωτό γεφύρι!!!

Συνεχίζουμε σε μια διαδρομή μες τα έλατα, προς Άγιο Κοσμά. Αφήνουμε στα δεξιά μας τη Σαμαρίνα που δεσπόζει στις πλαγιές του Σμόλικα. Περνάμε Μαυραναίους, Αγίους Θεοδώρους κι επιτέλους ένας καλοστρωμένος δρόμος. Ο πρώτος μετά από πολλά χιλιόμετρα. Δε λέω… είναι και το Φιατάκι για σκληροτράχηλους ταξιδιώτες, αλλά και η μάχη της λακκούβας ήταν αμφίρροπη. Η «δημοσιά» Καλαμπάκας – Γρεβενών μας φάνηκε ιταλική autostrada». Μείναμε επάνω σε αυτόν το δρόμο για κάτι παραπάνω από 30 χλμ. και μετά το χωριό Άνοιξη μπήκαμε στην Περιφερειακή Ενότητα Τρικάλων.

Η εναλλαγή του τοπίου σ’ αυτούς τους ορεινούς δρόμους είναι εντυπωσιακή. Άλλοτε στροφές ανάμεσα σε πυκνό δάσος με έλατα, που εναλλάσσονται με αλπική «ξεραΐλα», στα μεγάλα υψόμετρα κι άλλοτε τα πλατάνια σχηματίζουν καταπράσινα τούνελ.

Στο Περτούλι

Σε όλη τη διάρκεια της διαδρομής, τα αυτοκίνητα που συναντήσαμε ήταν λιγοστά, κυρίως αγροτικά. Αντίστοιχα και στα χωριά όπου κάναμε στάση. Πέρα από τους κατοίκους, δεν υπήρχε άλλος κόσμος. Τα περισσότερα καταλύματα και μαγαζιά ήταν κλειστά ή μόλις είχαν ανοίξει κι εμείς ήμασταν οι πρώτοι που τα επισκέπτονταν.

Οδοιπορικό alt.gr Κεφαλοχώρι Ιωαννίνων - Τρίκαλα / Μάης 2021

Στη βόρεια είσοδο του Περτουλίου μας υποδέχεται το μνημείο του ΚΚΕ για την προσφορά και τη θυσία τόσων αγωνιστών της περιοχής στην Αντίσταση και τον εμφύλιο. Ομολογουμένως σε κακή κατάσταση. Εμφανές ότι ο Καλλικρατικός δήμος θα θέλε να σβηστεί αυτό το κομμάτι της ιστορίας του τόπου.

Το Περτούλι μικρό, γραφικό και ήρεμο με τους πέτρινους ξενώνες και τα μαγαζιά του, κάποια από τα οποία έχουν εκπληκτική θέα. Το Περτούλι είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1.150 μέτρων στις πλαγιές του Κόζιακα. Μέσα σε μια ορεινή κοιλάδα με πυκνό δάσος από έλατα.

Οδοιπορικό alt.gr Κεφαλοχώρι Ιωαννίνων - Τρίκαλα / Μάης 2021

Ήπιαμε έναν καφέ στο «Λημέρι του Βασίλη» ακριβώς πάνω στο δρόμο, στην κεντρική πλατεία. Ευκαιρία για μελέτη. Χάρτης, φωτογραφίες και Ιστορία δίπλα στο ποτήρι του καφέ…


Μια στάση για Ιστορία

Στο Περτούλι ο επισκέπτης άμεσα καταλαβαίνει τη στρατηγική του θέση. Δεν είναι τυχαίο ότι το χωριό πρωταγωνίστησε σε όλη την ιστορία της Θεσσαλίας και της Ελλάδας γενικότερα, όποτε ο λαός πήρε τα όπλα. Αυτό το πλήρωσε με φωτιά και τσεκούρι. Πρώτοι οι Οθωμανοί το 1823 το πυρπολούν. Δεύτεροι ακολουθούν οι Ναζί το 1943. Τρίτοι οι Εγγλέζοι με τον τακτικό στρατό το 1947 εκτοπίζουν τους κατοίκους για τρία χρόνια ως το 1950.

Τον Ιούνιο του 1823 το Περτούλι πυρπολήθηκε, μαζί με το Νεραϊδοχώρι (Βετερνίκο) και την Πύρρα, από το διαβόητο τουρκαλβανό δερβέναγα Σιλιχτάρ (Σελιχτάρ) Μπόδα. 

Στην Εθνική Αντίσταση αποτέλεσε αρχικά (5/7/1943) την έδρα του «Κοινού Γενικού Στρατηγείου» (ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ-ΕΚΚΑ-Βρετανοί). Βραχύβιο στην ιστορία του Στρατηγείο γιατί υπονομεύθηκε από Ζέρβα και Ψαρρό. Το Περτούλι ήταν η 1η έδρα της Σχολής Εφέδρων Αξιωματικών του ΕΛΑΣ (1 Αυγούστου 1943). Αργότερα μεταφέρθηκε στη θρυλική Ρεντίνα. Από τη σχολή αποφοίτησαν – στη διάρκεια της Κατοχής – συνολικά 1.260 ανθυπολοχαγοί του ΕΛΑΣ. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής το Περτούλι λειτουργούσε, όπως σχεδόν όλη η Πίνδος ελεύθερα. Είχε λαογέννητες τοπικές αρχές, λαϊκή δικαιοσύνη, εκπαίδευση, πολιτιστικές εκδηλώσεις και βέβαια κτηνοτροφική και αγροτική παραγωγή. Ο ΕΛΑΣ σε ένα πλάτωμα έξω από το Περτούλι είχε διαμορφώσει μέχρι και αεροδιάδρομο για τα συμμαχικά αεροπλάνα. Ο οποίος λειτουργούσε τις νύχτες με φωτιές και τη μέρα καμουφλάρονταν με κλαδιά δέντρων.

Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών ΕΛΑΣ: Αποφοίτησαν 4 σειρές. Η πρώτη στο Περτούλι

Πρώτος Διοικητής της Σχολής ήταν ο συνταγματάρχης Πετρουλάκης. Διευθυντής Σπουδών ορίσθηκε ο Ταγματάρχης Στάθης Αρέθας, ο οποίος είχε διακριθεί πολεμώντας σκληρά στο Αλβανικό μέτωπο τιμηθείς με μετάλλιο ανδρείας. Καπετάνιος ήταν ο Αλέκος Παπαγεωργίου και πολιτικός καθοδηγητής ο δάσκαλος Σεραφείμ (Στρατίκης) από το Καρπενήσι, που τον διαδέχθηκε ο Φάνης Χριστούλας (Ξάνθος). Από τους πρώτους εκπαιδευτές ήταν ο υπολοχαγός Αλέκος Παπαγεωργίου και οι μόνιμοι ανθυπολοχαγοί Γ. Τσικαρδιώτης, Αν. Γρουμπογιάννης, Λευτέρης Σκαμπαρίνας, Μεν. Δολγυρας, Αλ. Βραχάτης, Βασ. Παπαδημητρίου. Επίσης οι έφεδροι ανθυπολοχαγοί Κων. Μαρούκας και Κων. Καρπούζας. Ανάμεσα στους εκπαιδευτές ξεχωρίζει ο Ρεντινιώτης ανθυπολοχαγός Γεώργιος Βασιλός.

Η Πρώτη σειρά είχε 138 μαθητές και η δεύτερη 297 (Σμόκοβο). Μετά τη μεταφορά στη Ρεντίνα η τρίτη σειρά είχε 295 μαθητές. Η τέταρτη και τελευταία σειρά είχε 594 μαθητές. Και οι τέσσερεις σειρές κατά τη διάρκεια της σπουδής τους έλαβαν μέρος σε μάχες του ΕΛΑΣ. Οι μαθητές διαλεγμένοι αντάρτες απ’ όλη την Ελλάδα θεωρούνταν επίλεκτο τμήμα του Λαϊκού Στρατού. Γι’ αυτό καλούνταν μαζί με τους εκπαιδευτές τους κατά τη διάρκεια της φοίτησής τους να συμβάλουν σαν ξεχωριστά τμήματα σε επιχειρήσεις εναντίων των Γερμανών κυρίως. Τη Σχολή ξεκίνησαν 1324 μαθητές κι αποφοίτησαν 1260. Οι 64 τίμησαν τα όπλα του ΕΛΑΣ πέφτοντας στις μάχες κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής τους.


Στο δρόμο ξανά προς Ελάτη

Θέλαμε πολύ να δούμε τους καταρράκτες της Παλιοκαρυάς και το ομώνυμο πέτρινο Γεφύρι. Κάνουμε ένα λάθος στη διαδρομή και φτάνουμε στο Νεραιδοχώρι. Το χωριό ήταν πολύ όμορφο, όμως εμείς θέλαμε να πάμε προς την αντίθετη κατεύθυνση. Ξαναπερνάμε από το Περτούλι, τώρα προς τα Βόρεια.

Κάνοντας διπλό χρόνο, προσπερνάμε την Ελάτη και φτάνουμε στους πανέμορφους καταρράκτες με το τοξωτό γεφύρι. Το γεφύρι της Παλιοκαρυάς συνέδεε τη Θεσσαλία με την ήπειρο και αποτελούσε μια πολυσύχναστη διαδρομή από το 1516. Φυσικά σήμερα δε χρησιμοποιείται. Ο ποταμός που περνά από το σημείο είναι ο Παλαιοκαρίτης. Συνεχίζοντας το δρόμο πάνω από τον καταρράκτη για 500μ και δίπλα στο ποτάμι φτάνουμε στη χαράδρα της Παλαιοκαρυάς. Εκεί λειτουργεί μέχρι και σήμερα ένας γραφικός νερόμυλος. Μάλιστα συναντήσαμε και εργάτες που έπλεναν και στέγνωναν χαλιά.

Οδοιπορικό alt.gr Κεφαλοχώρι Ιωαννίνων - Τρίκαλα / Μάης 2021

Επιστρέφουμε στη σκιά του πέτρινου γεφυριού για ένα σύντομο ύπνο. Παχιά σκιά από τα πλατάνια. Οι πόρτες από το φιατάκι ανοιχτές, τα καθίσματα ξαπλωμένα, τα νερά να τρέχουν δίπλα στις ρόδες και στο ραδιόφωνο «ποτέ ξανά σε Autobianci». Ξυπνήσαμε μετά από μια ώρα σε σχήμα S. Το παγωμένο νερό του Παλαιοκαρίτη στην πλάτη θυμίζει εγερτήριο με συναγερμό σε Αντιτορπιλικό.

Στην Ελάτη

Οδοιπορικό alt.gr Κεφαλοχώρι Ιωαννίνων - Τρίκαλα / Μάης 2021

Συμμαζευόμαστε και ξανά στην άσφαλτο πίσω για Ελάτη. Ο δρόμος και η είσοδος στο χωριό τιμά το όνομα του χωριού. Παντού δεξιά κι αριστερά έλατα. Λίγο πριν τη κεντρική διασταύρωση της Ελάτης ένα λιθόστρωτο με ταβέρνες και καφέ δεξιά κι αριστερά. Πέτρα και βοκαμβίλια κυριαρχούν στο τοπίο. Όλο το χωριό σε πλήρη ετοιμότητα για την 1η Ιούνη. Από το επόμενο Σαββατοκύριακο περιμένουν ν’ αρχίσουν τα τραπέζια για βαφτίσια και γάμους Τρικαλινών. Ότι αναβλήθηκε στο LOCKDOWN φαίνεται ότι έρχεται με φόρα. Ή έτσι ελπίζουν οι τοπικοί μικροεπιχειρηματίες. Το χωριό ζει πια σχεδόν αποκλειστικά από τον τουρισμό. Χειμερινό και Θερινό. Η πανδημία και η άναρχη καπιταλιστική ανάπτυξη άφησε κι εδώ το στίγμα της.

Ωστόσο η ομορφιά του χωριού είναι αναλλοίωτη. Η Ελάτη ή Τύρνα είναι χωριό της Δημοτικής Ενότητας Αιθήκων του Δήμου Πύλης στην ΠΕ Τρικάλων. Βρίσκεται σε απόσταση 30 χλμ. από την πόλη των Τρικάλων και 13 από την πόλη της Πύλης. Το χωριό είναι χτισμένο αμφιθεατρικά μέσα σε δάσος από έλατα, σε ύψος 921 μ.. Από πάνω του δεσπόζει το όρος Κερκέτιο του Κόζιακα. Το σημερινό όνομα της το πήρε επίσημα το 1955, οπότε κι απώλεσε το ιστορικό Τύρνα.

Σε μια από τις ταβέρνες θα δοκιμάσουμε απίστευτα φαγητά, μαγειρεμένα όπως μόνο οι ντόπιοι ξέρουν. Τα μανιτάρια, εννοείται, έχουν την τιμητική τους σε όλες τις εκδοχές τους. Με δυσκολία κάνουμε υπομονή μέχρι να φωτογραφήσουμε τα πιάτα μας για εσάς.

Μόλις τα πιρούνια πάρουν φωτιά… τίποτα πια δεν θα θυμίζει τις εντυπωσιακές αυτές εικόνες. Μετά από μια ωριαία σχεδόν ναυμαχία με το φαγητό – όπου η ευπρέπεια ντράπηκε – ακουμπήσαμε αποκαμωμένοι στην πλάτη τη καρέκλας… Τώρα με λυμένο το κουμπί του παντελονιού, μπορούμε να ξαναδούμε, με το κρασί στο χέρι, τον χάρτη και τις πληροφορίες μας.

Μην ξεχάσουμε να σας πούμε ότι όλα τα χωριά του Κόζιακα είναι «στολισμένα» με πανό που λένε ΟΧΙ ΣΤΙΣ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ. Πρόκειται για σιωπηλούς μάρτυρες του αγώνα των κατοίκων να σώσουν το περιβάλλον, τις αετοκορφές τους και τα αρπακτικά πουλιά και άγρια ζώα της Πίνδου από τους τόνους τσιμέντων που θέλουν να ρίξουν οι Κυβερνήσεις, οι μεγαλοεργολάβοι της ενέργειας και η Ευρωπαϊκή Ένωση στα βουνά τους. «Πράσινα τσιμέντα» – «Πράσινες Μπουλντόζες» στον Κόζιακα! Αυτοί οι σύγχρονοι ορεσίβιοι «κουβαλάνε» δύναμη από την ιστορία.

Οδοιπορικό alt.gr Κεφαλοχώρι Ιωαννίνων - Τρίκαλα / Μάης 2021

Μια στάση για Ιστορία

Η θέση του χωριού ήταν πάντα σημαντική τόσο εμπορικά όσο και στρατιωτικά. Φυσικά κριμένη από τον κάμπο των Τρικάλων, η Ελάτη είχε πρόσβαση κι έλεγχο στο δρόμο που ένωνε την Άρτα με τα Τρίκαλα. Ή αλλιώς το Ιόνιο Πέλαγος με το Αιγαίο μέσα από την Πίνδο.

Κλεφτοχώρι. Ανταρτοχώρι. Από το 1941 ως το 1944 το χωριό Ελάτη ήταν όπως όλα τα χωριά του Κόζιακα ελεύθερο χάρης στον ΕΛΑΣ. Καθ’ όλη τη διάρκεια της Κατοχής. Οι Γερμανοί δεν το βρήκαν ποτέ γεμάτο όταν έμπαιναν σε αυτό. Ο ΕΛΑΣ ειδοποιούσε έγκαιρα τους κατοίκους του και τους ανέβαζε στο βουνό. Ενώ τμήματά του πολεμώντας από τις παρυφές του Κόζιακα πάντα καθυστερούσαν τα στρατεύματα, που δεν τολμούσαν να ξεμυτίσουν από το δημόσιο δρόμο. Κατά την Κατοχή, το χωριό είχε μόνο ένα άοπλο θύμα. Ήταν μια κοπέλα που δεν πρόλαβε την είσοδο των Γερμανών το 1943 και σκοτώθηκε προσπαθώντας να διαφύγει. Τότε η λύσσα των Ναζί ξέσπασε στα ντουβάρια. Βάλανε φωτιά και έκαψαν τα περισσότερα σπίτια. Το χωριό ξαναχτίστηκε αμέσως. Στις γερμανικές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του ίδιου έτους (1943), ο ΕΛΑΣ χρειάστηκε να ανατινάξει την παλιά γέφυρα της Πύλης, πολύ κοντά στη σημερινή. Σκοπός που επιτεύχθηκε, ήταν να ανακόψει την πρόσβασή των κατακτητών από τον κάμπο των Τρικάλων προς τον Κόζιακα.


Πέτρινο τοξωτό γεφύρι Αγίου Βησσαρίωνος

Μετά το φαγητό ήταν απαραίτητος ένα καφές. Τι καλύτερο από το αναψυκτήριο δίπλα στο πέτρινο τοξωτό γεφύρι του Αγίου Βησσαρίωνος. Κατεβαίνοντας τον Κόζιακα προς το Νότο συναντήσαμε το δρόμο που ενώνει την Άρτα με τα Τρίκαλα. Με κατεύθυνση προς τα Τρίκαλα και τον Πορταϊκό ποταμό συνοδεία μας, φτάσαμε στο αναψυκτήριο. Ο Πορταϊκός ποταμός διαθέτει 5 γέφυρες, χτισμένες σε διαφορετικές περιόδους της ιστορίας. Την πρώτη την περνάμε πριν τη στάση. Πρόκειται για μια ιδιαίτερη τσιμεντένια γέφυρα («Κονδύλη») με δύο μεγάλα ελλειπτικά τμήματα στις δύο πλευρές που στηρίζονται σε 2 πυλώνες. Ανάμεσα από τα μεγάλα μεταλλικά κάγκελα διακρίνετε η ροή του ποταμού. Κτίστηκε το 1936. Η επόμενη είναι η παλιότερη, το τοξωτό γεφύρι. Πρόκειται για γέφυρα μονότοξη με ύψος που φτάνει τα 12,27μ. Είναι κτισμένη από ψαμμίτη κι ασβεστόλιθο. Κατασκευάστηκε το 1527. Εκεί κάτω από τα πλατάνια απολαύσαμε ένα δροσερό καφέ. Ότι ακριβώς χρειαζόμασταν.

Οδοιπορικό alt.gr Κεφαλοχώρι Ιωαννίνων - Τρίκαλα / Μάης 2021

Μην μπερδευτείτε με τα αναψυκτήρια. Είναι όλα πανέμορφα και βλέπουν όλα τα κρυστάλλινα νερά του Πορταϊκού να περνούν κάτω από γεφύρια.

Προς τα Τρίκαλα

Η επόμενη γέφυρα είναι η κρεμαστή… Βρίσκεται ακριβώς στην είσοδο της Πύλης. Οι άλλες δύο είναι μέσα στην Πύλη. Τελικά ο Πορταϊκός ποταμός θα μας συνοδεύσει για λίγο ακόμη μέχρι να πέσει στα νερά του Πηνειού. Περνάμε πάνω από τον Πηνειό και σιγά σιγά μπαίνουμε Τρίκαλα.

Η νύχτα πέφτει καθώς είμαστε ήδη στη όχθες του φωτισμένου Ληθαίου ποταμού στο κέντρο των Τρικάλων. Η μουσική απαγορεύεται ακόμη. Η πλατεία Ηρώων Πολυτεχνείου σφύζει από ζωή. Η μουσική ακούγεται από τις παρέες που κάθονται γύρω – γύρω και κάτω από το βλέμμα του Στρατηγού Σαράφη. Στις ταβέρνες στα «παλιά μανάβικα» δεν υπάρχει καρέκλα ελεύθερη. Το ίδιο και στην Ασκληπιού…

Καλό δρόμο!!!

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...