Ο όρος New Deal αναφέρεται σε μια σειρά οικονομικών μέτρων που θεσπίστηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, μεταξύ 1933 και 1938, μέσω προεδρικών διαταγμάτων και νόμων ψηφισμένων, κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Φραγκλίνου Ρούσβελτ, ως απάντηση στην Μεγάλη Ύφεση του 1929 -με (θεωρητική) ημερομηνία λήξης: 1939
Αξίζει να σταθούμε αναλυτικότερα στις ΗΠΑ, όπου εφαρμόστηκε το περίφημο “New Deal“, που διαφημίζεται σαν το δραστικότερο φάρμακο κατά της καπιταλιστικής κρίσης.
Το Μάρτη του 1933 αναλαμβάνει τα καθήκοντά του ο νέος Πρόεδρος των ΗΠΑ Φ. Ρούσβελτ.
Η κρίση έχει χτυπήσει σκληρά τις ΗΠΑ.
▪️ Το 1932 η παραγωγή περιορίστηκε σε σχέση με το 1929 κατά 46% και ιδιαίτερα η παραγωγή μέσων παραγωγής κατά 72%.
▪️ Το εθνικό εισόδημα από 87,8 δισ. δολ. το 1929 έπεσε στα 40,2 δισ. το 1933.
▪️ Πάνω από 135.000 εμπορικές, βιομηχανικές και χρηματιστικές επιχειρήσεις χρεοκόπησαν.
▪️ Από τις 25.000 τράπεζες έμειναν 15.000
▪️ Το Μάρτη του 1933 οι άνεργοι φτάνουν τα 17.000.000 χωρίς να υπολογίζονται οι μισοάνεργοι (το σύνολο των μισθωτών υπολογίζεται στα 33.000.000).
▪️ Οι αγρότες καταστρέφονται μαζικά. Από το 1929 ως το 1933 πουλήθηκαν αναγκαστικά ένα περίπου εκατομμύριο αγροκτήματα.
Σ’ αυτή την κρίσιμη στιγμή δρομολογείται το “New Deal”.
Στόχος του η σωτηρία του συστήματος με την επίτευξη ταξικής ειρήνης.
Στα μέσα Ιουνίου 1933 αρχίζει η ισχύς του νόμου που ιδρύει τον οργανισμό “ρύθμισης” της βιομηχανίας, NIRA (National Industrial Recovery Administration – το 1935 κρίνεται αντισυνταγματικός από το Ανώτατο Δικαστήριο).
Επικεφαλής τίθεται ο στρατηγός Χιου Τζόνσον, συμμετέχουν εκπρόσωποι του εμπορικού επιμελητηρίου κι εκπρόσωποι μονοπωλίων, όπως οι “Τζένεραλ Μότορς”, “Στάνταρντ Οϊλ”, συγκρότημα “Μόργκαν”, οικονομολόγοι και παράγοντες της Ομοσπονδίας Εργασίας.
Η βιομηχανία χωρίζεται σε 17 ομάδες που καταρτίζουν κώδικες “εντίμου συναγωνισμού”, που καθορίζουν τον όγκο παραγωγής, τους μισθούς, τη διάρκεια της εργάσιμης μέρας, την κατανομή των αγορών στις επιχειρήσεις.
Οι “κώδικες” αγκαλιάζουν το 95% της βιομηχανίας και του εμπορίου κι είναι μια συμφέρουσα για τα μονοπώλια μορφή αναγκαστικής οργάνωσης σε καρτέλ. Το γενικό επίπεδο του μεροκάματου, μετά την εφαρμογή των “κωδίκων”, πέφτει.
Για την αγροτική οικονομία δημιουργείται το Μάη του 1933 ο οργανισμός ΑΑΑ (Agricultural Adjustment Act – ακυρώνεται το 1936), με στόχο να αυξηθούν οι τιμές των αγροτικών προϊόντων στο επίπεδο του 1909-1914.
Μέσα που χρησιμοποιούνται είναι η πριμοδότηση των εξαγωγών, ο περιορισμός των καλλιεργειών, η σφαγή ζώων με αποζημίωση από το κράτος.
Τα ζώα που σφάζονται χρησιμοποιούνται σαν λίπασμα, την ίδια στιγμή που πλατιά λαϊκά στρώματα πεινούν.
Συντελείται μια τεράστια καταστροφή κοινωνικού πλούτου.
Δημιουργούνται όργανα για την “καταπολέμηση της ανεργίας”, όπως η Διεύθυνση Βιομηχανικών – Οικοδομικών Εργων, με κοινωνικό προορισμό να δώσει δουλιά σε ανέργους, η Διεύθυνση Δημοσίων Εργων, υπηρεσία για την οργάνωση δημοσίων έργων κλπ. Οι άνεργοι απασχολούνται στην κατασκευή δρόμων, γεφυρών, αεροδρομίων ή στέλνονται για υλοτόμηση στα δάση. Νέοι από 18-25 ετών στέλνονται σε στρατόπεδα εργασίας με στρατιωτική πειθαρχία κι ένα χρόνο εκπαίδευση από αξιωματικούς του στρατού.
Το 1933 εμφανίζεται κάποια αναζωογόνηση της οικονομίας. Το 1936 ωστόσο η οικονομική δραστηριότητα είναι κατά 10% κάτω από αυτή του 1929. Στις αρχές του 1937 την ξεπερνά κατά 2,5%. Διατηρείται η χρόνια υποαπασχόληση του παραγωγικού δυναμικού, η μαζική ανεργία και η αγροτική κρίση.
Ο απεργιακός αγώνας ανεβαίνει. Οι απεργίες χτυπιούνται με στρατό.
Ωστόσο, οι απεργιακές μάχες 1933-1936 δίνουν κάποιες περιορισμένες κατακτήσεις.
Αυξήσεις μεροκάματων, περιορισμό της εργάσιμης μέρας για 2 εκατ. εργάτες, άδεια με αποδοχές για 1 εκατ. εργάτες, αύξηση της υπερωριακής αμοιβής για 1,5 εκατ. εργάτες.
Το 1935 ψηφίζεται για πρώτη φορά νόμος για τις συντάξεις (σύνταξη στα 65).
Ψηφίζεται επίσης η “Εθνική πράξη για τις σχέσεις εργασίας” που δίνει δικαιώματα για συνδικαλιστική οργάνωση και δράση.
Το “New Deal”, παρόλο που δημιούργησε πολλές αυταπάτες και προσδοκίες στην εργατική τάξη, δεν έβγαλε τον αμερικάνικο καπιταλισμό από την κρίση.
Το φθινόπωρο του 1937 η κρίση επανακάμπτει σε παγκόσμιο επίπεδο.
Στις ΗΠΑ το συνολικό βιομηχανικό προϊόν μειώνεται στο τέλος του 1937 κατά το 1/3.
Οι άνεργοι το 1938 φτάνουν τα 16,6 εκατ., όσοι περίπου και το 1933.
Αρχίζει η ίδια ιστορία. Κατάργηση βοηθημάτων στους αγρότες, δραστικός περιορισμός των πιστώσεων για δημόσια έργα κλπ.
Ολόκληρη η εργατική τάξη υποφέρει.
Άνεργοι, μισοάνεργοι κι εργαζόμενοι, παρόλο που κάποιοι σήμερα θα λέγανε ότι όλοι αυτοί έχουν “διαφοροποιημένα” συμφέροντα. Μαζί τους υποφέρουν και τα άλλα λαϊκά στρώματα, μικρομεσαίοι αγρότες κλπ.
Οι αστοί και μικροαστοί οικονομολόγοι θεωρούν ότι η κεϋνσιανή συνταγή στη δεκαετία του ’30 έσωσε τον αμερικανικό καπιταλισμό. Τίποτα ψευδέστερο.
Η κρίση στις ΗΠΑ, αλλά και γενικότερα, ξεπεράστηκε (όπου το σύστημα δεν ανατράπηκε), με μια τεράστιας έκτασης καταστροφή των παραγωγικών δυνάμεων.
Η ισορροπία του συστήματος αποκαταστάθηκε με μια ακόμη πιο βίαιη, απ’ ό,τι μια “σκέτη” οικονομική κρίση, λύση των αντιθέσεών του, πάντα βέβαια σχετική και προσωρινή.
Μέσω του Β Παγκοσμίου Πολέμου και των ασύλληπτων απωλειών σε εργατική δύναμη και παραγωγικά μέσα και υλικά που αυτός προκάλεσε.
Ο πόλεμος, η καταστροφή ανόρθωσε τον καπιταλισμό, απόδειξη ανάμεσα σε πολλές άλλες του παρασιτικού χαρακτήρα του ιμπεριαλισμού.
Δείτε επίσης |> Καπιταλιστική οικονομική κρίση
- Για τις οικονομικές κρίσεις του καπιταλισμού
- ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ
- Η διεθνής οικονομική κρίση, η θέση της Ελλάδας και οι θέσεις του ΚΚΕ
- Για μας η πρόταση διεξόδου είναι η ανάκαμψη του κινήματος
- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΡΙΣΕΙΣ – Γέννημα – θρέμμα του καπιταλισμού
- Το νέο αντιλαϊκό πρότυπο της πράσινης ανάπτυξης
Επιμέλεια |> Γιάννης Παπαγιάννης
