Σαν Σήμερα 17/10 – Γεγονότα σημαντικά και πρόσωπα που σημάδεψαν το χρόνο

Σαν Σήμερα 17/10

1346

Στη Μάχη του Νέβιλ, ο βασιλιάς Δαυίδ Β΄ της Σκωτίας αιχμαλωτίζεται από τους Άγγλους κοντά στο Ντέραμ και φυλακίζεται στον Πύργο του Λονδίνου για 11 χρόνια.

Δαυίδ Β΄ της Σκωτίας
Ο Δαυίδ Β΄ της Σκωτίας

1448

Στη Δεύτερη Μάχη του Κοσόβου, ο οθωμανικός στρατός με επικεφαλής τον σουλτάνο Μουράτ Β΄ νικά τον κυρίως ουγγρικό στρατό του Ιωάννη Ουνιάδη.

Μουράτ Β΄
Ο Μουράτ Β΄

1760

Γεννιέται ο Γάλλος πρώιμος θεωρητικός του ουτοπικού σοσιαλισμού Ανρί ντε Σεν Σιμόν (Claude Henri de Rouvroy, comte de Saint-Simon).

Ο Ανρί ντε Σεν Σιμόν
Ο Ανρί ντε Σεν Σιμόν

Η φιλοσοφική και πολιτική σκέψη του έθεσε τα θεμέλια πολλών φιλοσοφικών θεωριών του 19ου αιώνα και κυρίως του Μαρξισμού, του Θετικισμού, και της επιστήμης της Κοινωνιολογίας.

1771

Πραγματοποιείται η πρεμιέρα στο Μιλάνο της όπερας «Ο Ασκάνιος στην Άλμπα» του 15χρονου συνθέτη Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ.

1813

Γεννιέται ο Γερμανός συγγραφέας και δραματουργός Γκέοργκ Μπύχνερ (Karl Georg Büchner).

Γκέοργκ Μπύχνερ
Ο Γκέοργκ Μπύχνερ

Συμμετείχε ενεργά σε επαναστατικά κινήματα και έγραψε διάφορα συγγράμματα διαμαρτυρίας και διεκδικήσεων, όπως «Ο ταχυδρόμος της Έσσης», όπου υποστήριζε τους χωρικούς. Για τη δραστηριότητά του αυτή καταδιώχτηκε από την αστυνομία και κατέφυγε στη Ζυρίχη, όπου έγινε καθηγητής φυσικών επιστημών στο πανεπιστήμιο. Πέθανε πολύ νέος, γι´ αυτό και η συγγραφική του παραγωγή είναι μικρή και αποτελεί δείγμα του μεγάλου πνεύματος του συγγραφέα. Το έργο του Μπύχνερ κατατάσσεται στα πρώτα δείγματα του ρομαντισμού.

1849

Πεθαίνει ο Γαλλοπολωνός συνθέτης και πιανίστας Φρειδερίκος Σοπέν.

Φρειδερίκος Σοπέν
Πορτρέτο του Φρειδερίκου Σοπέν

Ήταν ένας από τους μεγαλύτερους εκπροσώπους του ρομαντισμού στη μουσική και από τους μεγαλύτερους πιανίστες της εποχής του. Αρκετές συνθέσεις του συγκαταλέγονται στα σημαντικότερα έργα του πιανιστικού ρεπερτορίου.

Ο Φρειδερίκος από μικρός έδειξε το ταλέντο που είχε στη μουσική. Παρακολουθούσε αρχικά μαθήματα από την μητέρα του από 4 ετών μέχρι τα 5 και όταν ήταν 6 ετών τυπώθηκε η πρώτη του σύνθεση.

Σε ηλικία 8 ετών εμφανίστηκε πρώτη φορά δημοσίως ως πιανίστας. Η φήμη του γρήγορα έγινε μεγάλη και στην Βαρσοβία τον θεωρούσαν δεύτερο Μότσαρτ.

Συνδεόταν με τον κύκλο του επίσης φημισμένου συνθέτη και πιανίστα Φραντς Λιστ.

1860

Γεννιέται ο μουσουργός Διονύσιος Λαυράγκας.

Ο Διονύσιος Λαυράγκας
Ο Διονύσιος Λαυράγκας το 1900

Ανήκει στην λεγόμενη Επτανησιακή μουσική Σχολή -θεωρείται ο θεμελιωτής του Ελληνικού μελοδράματος.

Το συνθετικό του έργο απετέλεσαν κυρίως συμφωνική μουσική, μελοδράματα καθώς και τραγούδια, περισσότερο καντάδες. Έγραψε έργα, για βιολί, πιάνο, καθολική λειτουργία και άσματα θείας λειτουργίας.

Θεωρείται επίσης από τους πρώτους συνθέτες που στα έργα τους ενσωμάτωσαν στοιχεία ελληνικής δημοτικής μουσικής.

1864

Ψηφίζεται το νέο Σύνταγμα της Ελλάδας, με το οποίο καθιερώνεται η βασιλευομένη δημοκρατία.

Το φύλλο της εφημερίδας της Κυβερνήσεως με το Σύνταγμα του 1864
Το φύλλο της εφημερίδας της Κυβερνήσεως με το Σύνταγμα του 1864

1915

Γεννιέται ο μεγάλος προοδευτικός Αμερικανός συγγραφέας Άρθουρ Μίλερ (Arthur Asher Miller), ο δημιουργός, μεταξύ άλλων, και του κλασικού, πλέον, θεατρικού έργου «Ο θάνατος του εμποράκου». Ο δικός του θάνατος, στο σπίτι του στο Ρόξμπουρι του Κονέκτικατ, προήλθε από ανακοπή καρδιάς.

Ο Άρθουρ Μίλερ
Ο Άρθουρ Μίλερ

Ο Μίλερ γεννήθηκε το 1915 στη Νέα Υόρκη, όπου τέλειωσε και το σχολείο, στο Χάρλεμ. Το 1923 έγινε η πρώτη του επαφή με το θέατρο, ως μικρός θεατής, σε ένα μελόδραμα. Το 1949, μόλις στα 33 του, κέρδισε το βραβείο Πούλιτζερ για το έργο του «Ο θάνατος του εμποράκου», το οποίο έγινε δεκτό με διθυραμβικές κριτικές, όταν ανέβηκε στο Μπροντγουέι το Φλεβάρη του 1949, σε σκηνοθεσία Ελία Καζάν. Έγινε και ταινία που γνώρισε τεράστια επιτυχία σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ο ίδιος είπε το 1988 για το έργο του: «Η δουλιά μου εστιάζει στη ρίζα της ζωής, εάν όντως υπάρχει, γιατί σήμερα η οικογένεια είναι διαλυμένη και οι άνθρωποι δε ζουν πλέον για πολύ καιρό στο ίδιο μέρος. Η μετακίνηση, ίσως, είναι μέρος της ανησυχίας μας. Μας εξοικειώνει με την ιδέα ότι τίποτα δε διαρκεί για πάντα». Ο Μίλερ θα έμπαινε στο επίκεντρο και ενός άλλου είδους διασημότητας όταν παντρεύτηκε τη Μέριλιν Μονρόε το 1956.

Η προοδευτικότητα το έργου του αναγνωρίζεται και στην άλλη δραματουργία του, με την οποία γνώρισε παγκόσμια αναγνώριση, μεταξύ άλλων, με έργα όπως «Ήταν όλοι τους παιδιά μου», «Οι μάγισσες του Σάλεμ», «Ψηλά απ’ τη γέφυρα».

Πολέμιος του μακαρθισμού ο Μίλερ θα κόψει κάθε γέφυρα επικοινωνίας με τον άλλοτε στενό του φίλο Ελία Καζάν, όταν ο τελευταίος θα προσπαθήσει να «δικαιολογηθεί» απέναντί του για τη σειρά καταδόσεων που έκανε στην «Επιτροπή Αντιαμερικανικών Ενεργειών», η οποία «αποψίλωσε» το Χόλιγουντ από κάθε προοδευτικό και αριστερό στοιχείο του τις δεκαετίες ’40-’50. Πιστός μέχρι τέλους στις ιδέες του, ο Μίλερ θα δημοσιεύσει ένα άρθρο-καταπέλτη κατά της Ακαδημίας Κινηματογράφου όταν η τελευταία θα δώσει το «Όσκαρ» στον Καζάν το 1999.

1915

Η Βρετανική κυβέρνηση προτείνει την παραχώρηση της Κύπρου στην Ελλάδα με αντάλλαγμα την είσοδο της τελευταίας στον Α’ παγκόσμιο πόλεμο με τον ιμπεριαλιστικό συνασπισμό της Αντάντ. Η κυβέρνηση του Α. Ζαΐμη και ο βασιλιάς Κωνσταντίνος αρνούνται, διατηρώντας την «ουδετερότητα» της Ελλάδας στον πόλεμο.

1918

Γεννιέται η Αμερικανίδα ηθοποιός και χορεύτρια Ρίτα Χέιγουορθ (Rita Hayworth).

Ρίτα Χέιγουορθ
Η Ρίτα Χέιγουορθ

Θεωρείται μια από τις ομορφότερες γυναίκες που πέρασαν ποτέ από το χώρο της έβδομης τέχνης κι αποτέλεσε ένα από τα εμπορικότερα ονόματα του κινηματογράφου κατά τη δεκαετία του ’40.

Έκανε την πρώτη της κινηματογραφική εμφάνιση στις αρχές της δεκαετίας του ’30 με το όνομα Ρίτα Κανσίνο, το οποίο αποφάσισε να αλλάξει σε Ρίτα Χέιγουορθ, για να προσελκύσει μεγαλύτερη ποικιλία ρόλων.

Γύρισε 61 ταινίες σε χρονικό διάστημα 37 χρόνων, αλλά εκείνη με την οποία το όνομα της είναι συνδεδεμένο σε μεγαλύτερο βαθμό είναι η «Τζίλντα» (Gilda, 1946).

Άλλες ταινίες για τις οποίες είναι γνωστή η ηθοποιός είναι «Μόνο οι Άγγελοι Έχουν Φτερά» (Only Angels Have Wings, 1939), «Η Κυρία της Σαγκάης» (Lady from Sanghai, 1947), «Μια Νύχτα στο Τρίνινταντ» (Affair in Trinidad, 1952) και «Χωριστά Τραπέζια» (Separate Tables, 1958).

Η Μαργαρίτα Κάρμεν Κανσίνο γεννήθηκε στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης.

Γονείς της ήταν ο Εντουάρντο Κανσίνο, Ισπανός χορευτής από τη Σεβίλλη κι η Αμερικανίδα ηθοποιός Βόλγκα Χέιγουορθ.

Στα 17 της έκανε την πρώτη της κινηματογραφική εμφάνιση χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία, τράβηξε όμως την προσοχή του ιδιοκτήτη της εταιρίας Columbia Pictures ο οποίος γοητεύτηκε από την ομορφιά της και της παρείχε αποκλειστικό συμβόλαιο με την Columbia, αλλάζοντάς της το όνομα σε Ρίτα Χέιγουορθ.

Εμφανίστηκε στο πλάι του Κάρι Γκραντ, του Τάιρον Πάουερ, του Τζέιμς Κάγκνεϊ, ενώ αποτέλεσε και παρτενέρ του Φρεντ Αστέρ και του Τζιν Κέλι.

Το καλοκαίρι του 1946 κι ενώ η ταινία «Τζίλντα» προβαλλόταν ακόμη στις κινηματογραφικές αίθουσες, το όνομά της συνδέθηκε με πειράματα πάνω στην ατομική βόμβα που εκτελέστηκαν στο Νότιο Ειρηνικό.

0ι επιστήμονες που συμμετείχαν στο πείραμα είχαν ονομάσει τη βόμβα Τζίλντα κι είχαν τοποθετήσει τη φωτογραφία της Χέιγουορθ πάνω της, ως υπαινιγμό πάνω στο χαρακτηρισμό σεξοβόμβα που αποδιδόταν στην ηθοποιό.

Ο Όρσον Γουέλς, σύζυγος της ηθοποιού, δήλωσε ότι θα ήταν ευχαριστημένος αν επρόκειτο για το τελευταίο πείραμα πάνω σε βόμβα που επρόκειτο να γίνει ποτέ, ενώ η Χέιγουορθ ήταν έξω φρενών για τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιήθηκε η εικόνα της.

Κατά τα τέλη της δεκαετίας του ’60, η υγεία της Χέιγουορθ είχε αρχίσει να χειροτερεύει. Εμφάνισε τα πρώτα σημάδια της νόσου Αλτσχάιμερ σε σχετικά νεαρή ηλικία, εφόσον δεν είχε κλείσει ακόμα τα πενήντα κι η επίσημη διάγνωση έγινε στις αρχές της δεκαετίας του ’80.

1920

«Φεύγει» από τη ζωή το στέλεχος του αμερικανικού εργατικού κινήματος, συγγραφέας και δημοσιολόγος Τζον Ριντ (John Reed). Ο πατέρας του ήταν δικαστής. Μετά την αποφοίτησή του από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαντ (1910) ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία. Το 1914 δημοσίευσε το βιβλίο «Το Επαναστατημένο Μεξικό», όπου υποστήριζε τον επαναστατικό αγώνα του μεξικάνικου λαού και καταδίκαζε την ανάμειξη των ΗΠΑ στις εσωτερικές υποθέσεις του Μεξικού. Στην επιφυλλίδα «Πόλεμος στο Κολοράντο» (1914) ο Τζον Ριντ τάχθηκε κατά της τιμωρίας των απεργών ανθρακωρύχων. Ηταν ανταποκριτής στα μέτωπα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου (1914 – 15). Το 1916 δημοσίευσε το βιβλίο «Ο πόλεμος στην Ανατολική Ευρώπη», όπου αποκάλυψε τον ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα του πολέμου. Ως πολεμικός ανταποκριτής τον Αύγουστο του 1917 πήγε στη Ρωσία και συνδέθηκε με τους μπολσεβίκους.

Τζον Ριντ
Ο Τζον Ριντ

Χαιρέτισε θερμά την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917. Επι­στρέφοντας στις ΗΠΑ το 1918, προσχώ­ρησε στην αριστερή πτέρυγα του Σοσιαλιστι­κού Κόμματος και διεξήγαγε αγώνα κατά των δεξιών οπορτουνιστικών καθοδηγητών, που υποστήριξαν τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο. Με τη συμμετοχή του στη συνδιάσκεψη των αριστερών οργανώσεων της Ν. Υόρκης το Φλεβάρη του 1919, διαμορφώθηκε οργανωτικά η αριστερή πτέρυγα του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Ο Ριντ εκλέχθηκε συντάκτης της νέας εφημερίδας «Κομμουνιστής της Νέας Υόρκης», που άρχισε να εκδίδεται από τον Απρίλη του 1919. Το ίδιο έτος εκλέχθηκε μέλος του Εθνικού Συμβουλίου της Αριστερής Πτέρυγας. Τον Αύγουστο – Σεπτέμβριο του 1919 ήταν ένας από τους οργανωτές του Κομμουνιστικού Εργατικού Κόμματος της Αμερικής (το 1921 συγχωνεύθηκε με το Κομμουνιστικό Κόμμα της Αμερικής).

Ο Ριντ ήταν ομιλητής σε πολλές δημόσιες συγκεντρώσεις και έλεγε στον αμερικάνικο λαό την αλήθεια για την Οκτωβριανή Επανάσταση στη Ρωσία. Το Μάρτη του 1919 στις ΗΠΑ εκδόθηκε το βιβλίο του «10 μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο» (εκδ. «Σύγχρονη Εποχή»_- ένα πολύ πρωτότυπο έργο για την Οκτωβριανή Επανάσταση, όπου συνενώνονται η καλλιτεχνική αφήγηση με στοιχεία και δημοσιολογικά σχόλια. Το βιβλίο του απέκτησε παγκόσμια φήμη και εκτιμήθηκε πολύ από τον Β. I. Λένιν, που του έγραψε και την εισαγωγή. Τον Οκτώβρη ο Ριντ πήγε στη Μόσχα. Επανειλημμένα συναντήθηκε με τον Λένιν. Ήταν μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της Κομιντέρν. Πήρε μέρος στις εργασίες του 2ου Συνεδρίου της Κομιντέρν (Ιούλης 1920).

Πέθανε από τύφο. Ενταφιάστηκε στην Κόκκινη Πλατεία, στον τοίχο του Κρεμλίνου. Το 1929 στις ΗΠΑ εμφανίστηκαν οι Λέσχες που έφεραν το όνομα του Τζον Ριντ .

1920

Γεννιέται ο Έντουαρντ Μοντγκόμερι Κλιφτ (Edward Montgomery “Monty” Clift -γνωστότερος ως Μοντγκόμερι Κλιφτ), Αμερικανός ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου.

Ο Μοντγκόμερι Κλιφτ
Ο Μοντγκόμερι Κλιφτ

Ήταν ένθερμος υποστηρικτής της υποκριτικής μεθόδου του Στανισλάφσκι και οι ερμηνείες του χαρακτηρίζονται από έντονη φυσικότητα. Ο Κλιφτ στη σύντομη ζωή του συμμετείχε σε μόλις 17 ταινίες και προτάθηκε για βραβείο Όσκαρ 4 φορές.

1931

Στην Κύπρο ξεσπούν μαζικές και μαχητικές εκδηλώσεις κατά της Βρετανικής κυριαρχίας. Στη Λευκωσία ο λαός βάζει φωτιά στο Κυβερνείο όπου διέμενε ο Βρετανός αρμοστής και συγκρούεται με το βρετανικό στρατό.

Το καμένο Κυβερνείο στη Λευκωσία
Το καμένο Κυβερνείο στη Λευκωσία

Δύο μέρες μετά, οι Βρετανικές αρχές εξαπολύουν σειρά τρομοκρατικών μέτρων και διενεργούν κύμα συλλήψεων, κυρίως κατά των κομμουνιστών: 850 άτομα συνελήφθησαν στη Λευκωσία, 520 στη Λεμεσό, 980 στην Αμμόχωστο.

1934

Γεννιέται ο Τζαμαϊκανός τρομπονίστας Ρίκο Ροντρίγκεζ (Rico Rodriguez).

Ρίκο Ροντρίγκεζ
Ο Ρίκο Ροντρίγκεζ

Γνώρισε την επιτυχία με το βρετανικό συγκρότημα The Specials.

1941

Οι Γερμανοί κατακτητές παίρνουν σκληρά μέτρα για να χτυπήσουν στη γέννησή τους τις πρώτες ένοπλες αντιστασιακές ομάδες.

Ο τόπος εκτέλεσης των κατοίκων των Κερδυλλίων
Ο τόπος εκτέλεσης των κατοίκων των Κερδυλλίων

Κύκλωσαν τα χωριά Άνω και Κάτω Κερδύλλια της Επαρχίας Νιγρίτας του Νομού Σερρών, συγκέντρωσαν όλους τους κατοίκους, ξεχώρισαν τους άρρενες από 15 έως 60 χρόνων, συνολικά 222 άτομα, τους έβαλαν να σκάψουν ομαδικό τάφο και τους εκτέλεσαν μπροστά στους δικούς τους. Στη συνέχεια, έκαψαν όλα τα σπίτια των δύο χωριών.

Η διαταγή για την καταστροφή των Κερδυλλίων
Η διαταγή για την καταστροφή των Κερδυλλίων

1944

Ο ΕΛΑΣ απελευθερώνει τη Λειβαδιά.

Τμήμα του ΕΛΑΣ Ρούμελης
Τμήμα του ΕΛΑΣ Ρούμελης

1947

Η λευκή τρομοκρατία εντείνεται επί κυβέρνησης του Φιλελεύθερου Θ. Σοφούλη. Δέκα εκτελεσθέντες στη Θεσσαλονίκη και άλλος ένας στο Κιλκίς έρχονται να προστεθούν στους ήδη 489 δολοφονηθέντες του αστικού καθεστώτος.

1947

Η Διεθνής Ομοσπονδία Αυτοκινήτου (FIA) αποφασίζει την καθιέρωση αγώνων στην κατηγορία της Φόρμουλα 1. Το πρώτο πρωτάθλημα θα γίνει το 1950.

Το πρώτο γκραν πρι της Φόρμουλα 1 το 1950
Το πρώτο γκραν πρι της Φόρμουλα 1 το 1950

1961

Συνέρχεται το 22ο Συνέδριο του ΚΚΣΕ (17-31/10/1961), στο οποίο μεταξύ άλλων επισημοποιείται η ρήξη με το Εργατικό Κόμμα Αλβανίας, που δεν έστειλε αντιπροσωπεία στο Συνέδριο.

1961

200 Αλγερινοί διαδηλωτές σφάζονται από τη γαλλική αστυνομία.

1967

Συλλαμβάνεται η διάσημη τραγουδίστρια Τζόαν Μπαέζ (Joan Chandos Báez), μαζί με 34 ακόμη άτομα, επειδή συμμετείχε σε διαδήλωση διαμαρτυρίας κατά του πολέμου ενάντια στο Βιετνάμ.

Η Τζόαν Μπαέζ με τον Μπομπ Ντύλαν
Η Τζόαν Μπαέζ με τον Μπομπ Ντύλαν

1967

Πεθαίνει ο ΕΑΜίτης λογοτέχνης Λέων Κουκούλας.

Ο Λέων Κουκούλας
Ο Λέων Κουκούλας

1973

Ο ΟΠΕΚ αρχίζει το «εμπάργκο» πετρελαίου κατά των χωρών της Δύσης, που θεωρεί ότι βοήθησαν το Ισραήλ στον πόλεμο με τη Συρία.

1977

Επιχείρηση Δυτικογερμανών κομάντος πραγματοποιείται στο αεροδρόμιο του Μογκαντίσου της Σομαλίας.

Η επιστροφή των ομήρων
Η επιστροφή των ομήρων

Οι κομάντος καταλαμβάνουν ένα απαχθέν αεροπλάνο της «Λουφτχάνσα» και απελευθερώνουν τους 86 επιβάτες του.

1988

Από συντριβή αεροσκάφους τζετ της Ουγκάντας στη Ρώμη χάνουν τη ζωή τους 31 άτομα.

1989

Ισχυρότατος σεισμός 7,1 Ρίχτερ πλήττει το Σαν Φρανσίσκο των ΗΠΑ με 67 νεκρούς , 2.500 τραυματίες και τεράστιες καταστροφές (ήταν ο ισχυρότερος σεισμός που έπληξε την Καλιφόρνια από το 1906).

1990

Προφυλακίζεται ο πρώην υπουργός του ΠΑΣΟΚ Αγαμέμνων Κουτσόγιωργας, κατηγορούμενος για το σκάνδαλο Κοσκωτά.

Αγαμέμνων Κουτσόγιωργας
Ο Αγαμέμνων Κουτσόγιωργας

1992

Πεθαίνει ο ηθοποιός, σεναριογράφος, σκηνοθέτης, ποιητής και θεατρικός επιχειρηματίας Ορέστης Λάσκος.

Ορέστης Λάσκος
Ο Ορέστης Λάσκος

1997

Μεταφέρονται στην Κούβα, στη Σάντα Κλάρα, και ενταφιάζονται τα οστά του θρυλικού επαναστάτη Τσε Γκεβάρα, τριάντα χρόνια μετά την εκτέλεση του στη Βολιβία.

Τσε Γκεβάρα
Τσε Γκεβάρα

1998

Πάνω από 800 νεκροί στην πόλη Γουόρι της Νιγηρίας, όταν προκαλείται ανάφλεξη σε πετρέλαιο, το οποίο επιχειρούν να μαζέψουν σε αγωγό.

2017

Πεθαίνει ο Αμερικανός τραγουδιστής-τραγουδοποιός Τομ Πίτι (Thomas Earl Petty).

Τομ Πίτι
Τομ Πίτι

Ήταν επίσης παραγωγός δίσκων και ηθοποιός. Υπήρξε ο κύριος τραγουδιστής και κιθαρίστας των Tom Petty and the Heartbreakers, που δημιουργήθηκαν το 1976.

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...