Σαν Σήμερα 19/1 – Γεγονότα σημαντικά και πρόσωπα που σημάδεψαν το χρόνο

Σαν Σήμερα 19/1

1576

Πεθαίνει ο Γερμανός ποιητής, θεατρικός συγγραφέας και υποδηματοποιός Χανς Ζαξ (Hans Sachs).

Χανς Ζαξ
Πορτρέτο του Χανς Ζαξ

Το επάγγελμά του ήταν υποδηματοποιός, αλλά σύντομα τον κέρδισε η τέχνη. Έγραψε περισσότερα από 200 θεατρικά έργα και περισσότερα από 6.000 ποιήματα. Το έργο του έμενε άγνωστο ώσπου ο Γκαίτε το έκανε γνωστό στο γερμανικό κοινό. Η Ευρώπη τον γνώρισε το 19ο αι., όταν ο Ρίχαρντ Βάγκνερ τον χρησιμοποίησε ως έναν από του ήρωες στο έργο του «Οι αρχιτραγουδιστές της Νυρεμβέργης».

1736

Γεννιέται ο Σκοτσέζος μηχανικός και εφευρέτης Τζέιμς Βατ (James Watt), το όνομα του οποίου δόθηκε στη μονάδα μέτρησης ισχύος του ηλεκτρικού ρεύματος.

Τζέιμς Βατ
Ο Τζέιμς Βατ

1798

Γεννιέται ο Γάλλος φιλόσοφος Ογκίστ Κοντ (Auguste – Marie – François – Xavier Comte), «πατέρας» της κοινωνιολογίας και του θετικισμού.

Ο Ογκίστ Κοντ
Ο Ογκίστ Κοντ

1809

Γεννιέται ο Αμερικανός ποιητής και πεζογράφος Έντγκαρ Αλαν Πόε (Edgar Allan Poe).

Ο Έντγκαρ Αλαν Πόε
Ο Έντγκαρ Αλαν Πόε

Υπήρξε ένας από τους κύριους εκπροσώπους του αμερικανικού ρομαντισμού. To λογοτεχνικό του έργο είχε σημαντική επίδραση στην παγκόσμια λογοτεχνία, αποτελώντας θεμέλιο λίθο για την εξέλιξη σύγχρονων λογοτεχνικών ειδών, όπως η αστυνομική λογοτεχνία ή οι ιστορίες τρόμου και φαντασίας.

1828

Πεθαίνει στη Βιέννη δύο μέρες μετά την αποφυλάκισή του, άρρωστος και πάμπτωχος, ο αρχηγός της Φιλικής Εταιρίας Αλέξανδρος Υψηλάντης.

Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης
Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης

1839

Γεννιέται ο Γάλλος μετα-ιμπρεσιονιστής ζωγράφος Πολ Σεζάν (Paul Cézanne‎).

Πολ Σεζάν
Ο Πολ Σεζάν το 1861

Σπούδασε νομικά ενώ παράλληλα παρακολουθούσε και μαθήματα ζωγραφικής. Παρά τις αντιδράσεις του πατέρα του, αποφάσισε να ακολουθήσει την καλλιτεχνική του φύση και για το σκοπό αυτό, το 1861 επισκέφτηκε το Παρίσι μαζί με τον συγγραφέα Εμίλ Ζολά, με τον οποίο συνδεόταν φιλικά.

Πολ Σεζάν
Το σπίτι του κρεμασμένου, 1873

Κατά την παραμονή του στο Παρίσι γνωρίστηκε με τον Καμίλ Πισαρό και άλλους καλλιτέχνες που ανήκαν στο κίνημα του ιμπρεσιονισμού.

Πολ Σεζάν
Αγόρι με κόκκινο γιλέκο, 1888–1890

Ο Σεζάν επηρεάστηκε σημαντικά από τους ιμπρεσιονιστές ζωγράφους, ωστόσο πρόσθεσε και προσωπικά χαρακτηριστικά στους πίνακες του. Σύμφωνα με τον ίδιο, ήθελε να μετατρέψει τον ιμπρεσιονισμό «σε κάτι στέρεο που διαρκεί όσο και η τέχνη που εκτίθεται στα μουσεία».

Πολ Σεζάν
Αυτοπροσωπογραφία του Πολ Σεζάν

Η μεγαλύτερη συνεισφορά του στον ιμπρεσιονισμό θεωρείται η πρόσθεση καθαρών γεωμετρικών στοιχείων που αργότερα επηρέασαν και το κίνημα του κυβισμού.

1853

Η όπερα του Τζουζέπε Βέρντι (Giuseppe Fortunino Francesco Verdi) «Τροβατόρε» κάνει πρεμιέρα στη Ρώμη.

1865

Πεθαίνει ο Γάλλος αναρχικός Πιέρ Ζοζέφ Προυντόν. Οι Μαρξ & Ενγκελς άσκησαν σοβαρή κριτική στις φιλοσοφικές – ιδεαλιστικές θέσεις του Προυντόν, που ουσιαστικά θεοποιούσε το άτομο και την απόλυτη ελευθερία του, την ατομική ιδιοκτησία (βλ. ενδεικτικά στο έργο του Κ. Μαρξ «Η αθλιότητα της Φιλοσοφίας»).

Πιέρ Ζοζέφ Προυντόν
Πορτρέτο που απεικονίζει τον Πιέρ Ζοζέφ Προυντόν το 1865

1919

Στον απόηχο της δολοφονίας των ηγετών της γερμανικής επανάστασης Ρ. Λούξεμπουργκ και Κ. Λίμπκνεχτ πραγματοποιούνται εκλογές για τη Συντακτική Συνέλευση στη Γερμανία. Το Γερμανικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα έλαβε 11.509.048 ψήφους (37,86%) και οι Ανεξάρτητοι 2.317.290 (7,62%).

Ρόζα Λούξεμπουργκ - Καρλ Λίμπκνεχτ
Η Ρόζα Λούξεμπουργκ και ο Καρλ Λίμπκνεχτ

Η νεοεκλεγείσα Εθνοσυνέλευση συγκλήθηκε – για ευνόητους λόγους – μακριά από τα προλεταριακά κέντρα της χώρας, στη μικρή πόλη της Βαϊμάρης. Ακολούθως, οι Σοσιαλδημοκράτες σχημάτισαν νέα κυβέρνηση, αυτή τη φορά συνασπιζόμενοι με τα αστικά κόμματα του Κέντρου και το Δημοκρατικό Κόμμα. Πρόεδρος ορίστηκε ο Σοσιαλδημοκράτης Φρ. Έμπερτ και Καγκελάριος ο επίσης Σοσιαλδημοκράτης Φ. Σάιντεμαν.

Το στέλεχος του Γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος Φ. Σάιντεμαν το 1918
Το στέλεχος του Γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος Φ. Σάιντεμαν

Είχε προηγηθεί η απόφαση του σοσιαλδημοκρατούμενου Κεντρικού Συμβουλίου των Σοβιέτ να αποποιηθεί όλων του των εξουσιών (έστω και αυτές που είχε τυπικά) χάριν της Εθνοσυνέλευσης, σφραγίζοντας ουσιαστικά την αυτοδιάλυσή του.

1919

Γεννιέται ο δημοσιογράφος, σκηνοθέτης, μεταφραστής και κριτικός Μάριος Πλωρίτης.

Ο Μάριος Πλωρίτης γεννήθηκε το 1919 στον Πειραιά, από μικροαστική οικογένεια. Σπούδασε νομικά και πολιτικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και έκανε θεατρικές σπουδές στην Αγγλία και στην Αμερική.

Μάριος Πλωρίτης
Ο Μάριος Πλωρίτης

Το πνευματικό του έργο αρχίζει μέσα στην κατοχή με μεταφράσεις έργων για το «Θέατρο Τέχνης» του Κάρολου Κουν. Το πρώτο θεατρικό έργο που μετέφρασε ήταν το «Έτσι είναι, αν έτσι νομίζετε» του Πιραντέλο. Μέχρι το 1975 μετέφρασε πάνω από 100 έργα, που ανέβηκαν από σημαντικούς θιάσους και σπουδαίους πρωταγωνιστές.

Για μια 20ετία, από το 1945, έγραφε κριτική θεάτρου και κινηματογράφου στην εφημερίδα «Ελευθερία». Σαν σκηνοθέτης εμφανίστηκε το 1952 στη σκηνή του θιάσου Λαμπέτη – Παπά – Χορν με το έργο «Βαθιά, γαλάζια θάλασσα». Συνολικά σκηνοθέτησε πάνω από 30 έργα για διάφορους θιάσους.

Διατέλεσε καθηγητής Δραματολογίας και Ιστορίας Θεάτρου στη Δραματική Σχολή του Κάρολου Κουν και πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Θεάτρου, μεταξύ πολλών άλλων. Από το 1974 συνεργαζόταν με την εφημερίδα «Το Βήμα», ενώ είχε και συγγραφική δραστηριότητα.

1943

Γεννιέται η Αμερικανίδα τραγουδίστρια και τραγουδοποιός της ροκ μουσικής και της μπλουζ Τζάνις Λυν Τζόπλιν (Janis Lyn Joplin).

Τζάνις Τζόπλιν
Η Τζάνις Τζόπλιν το 1970

Την αποκαλούσαν «Μαργαριτάρι» και θεωρείται μία από τις πιο επιτυχημένες και ευρέως γνωστές γυναίκες ροκ σταρ της εποχής της.

Ήταν επίσης ζωγράφος και χορεύτρια. Ήλθε στο προσκήνιο στα τέλη της δεκαετίας του 1960, αρχικά ως τραγουδίστρια των Big Brother and the Holding Company.

Συνέχισε σόλο καριέρα με συγκροτήματα όπως οι Kozmic Blues Band και οι Full Tilt Boogie Band. Κυκλοφόρησε μόλις τέσσερα στούντιο άλμπουμ (εκ των οποίων ένα μετά θάνατον). Θεωρείται η καλύτερη, ίσως ερμηνεύτρια του μπλουζ και μία από τις μεγαλύτερες τραγουδίστριες της ροκ μουσικής.

1945

Ο Κόκκινος Στρατός απελευθερώνει το Γκέτο του Λοντζ (του δεύτερου μεγαλύτερου εβραϊκού γκέτο μετά της Βαρσοβίας). Από τους 200.000 αρχικά Εβραίους του γκέτο, μόλις 900 επέζησαν της ναζιστικής κατοχής.

ΕΣΣΔ _ Κόκκινος Στρατός - Πολωνία
Από την απελευθέρωση του Λοντζ

1947

Σε ένα από τα πλέον πολύνεκρα ναυάγια, αυτό του «Χειμάρρα», πνίγεται σιδηροδέσμιος το μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ Νίκος Ζαγουρτζής, καθώς και άλλοι 18 κομμουνιστές πολιτικοί κρατούμενοι.

Ελλάδα - Ναυάγιο «Χειμάρρα»
Το ατμόπλοιο «Χειμάρρα»

1949

Ξεκινά η μεγάλη μάχη του Καρπενησίου, που έληξε στις 21/1 με νίκη Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας.

ΚΚΕ - ΔΣΕ - Χαρίλαος Φλωράκης - Αλέκος Παπαγεωργίου
Ο Χαρίλαος Φλωράκης με τον επιτελάρχη του στην 1η Μεραρχία του ΔΣΕ Αλέκο Παπαγεωργίου, στο ελεύθερο Καρπενήσι

Η κατάληψη του Καρπενησίου προκάλεσε αναβρασμό στην διοίκηση του κυβερνητικού στρατού και σοβαρές ανησυχίες στην αστική κυβέρνηση της Αθήνας, μιας και το Καρπενήσι ήταν η δεύτερη πρωτεύουσα νομού που καταλάμβανε ο ΔΣΕ (μετά τη Νάουσα).

ΔΣΕ Καρπενησίου
Άνδρες του ΔΣΕ φωτογραφίζονται στο Καρπενήσι

1952

Απαγορεύεται η έκδοση της εφημερίδων «Δημοκρατική» και «Φρουροί της Ειρήνης» (όργανο της Νεολαίας της ΕΔΑ).

Νεολαία Λαμπράκη
Η εφημερίδα «Φρουροί της Ειρήνης», όργανο της Νεολαίας της ΕΔΑ

1952

Ο υπουργός Εσωτερικών της κυβέρνησης Πλαστήρα, Κ. Ρέντης, αναγγέλλει ότι ο Ν. Μπελογιάννης και άλλα 28 στελέχη του ΚΚΕ παραπέμπονται σε δίκη με την κατηγορία της κατασκοπίας.

Νίκος Μπελογιάννης
Ο Νίκος Μπελογιάννης

1965

Απεργιακό κύμα πλήττει την Ελλάδα, καθώς γιατροί κάθε βαθμίδας, ναυτικοί και σιδηροδρομικοί απεργούν, διεκδικώντας την αύξηση των αποδοχών τους.

1965

Τη διάλυση της Νεολαίας Λαμπράκη δια της δικαστικής οδού «εφόσον αποδειχθεί η εξάρτησίς της από το ΚΚΕ» εξαγγέλλει ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου.

Νεολαία Λαμπράκη
Διαδήλωση κατά της διάλυσης της Νεολαίας Λαμπράκη

1967

Ανακοινώνεται ότι 8.000 Έλληνες εργάτες της Δ. Γερμανίας έχουν ήδη απολυθεί λόγω της οικονομικής κρίσης που πλήττει τη χώρα, ενώ η Βόννη παραδέχεται πως κινδυνεύουν με απόλυση άλλοι 70.000 από τους 194.000 που εργάζονται στα δυτικογερμανικά εργοστάσια.

Δυτική Γερμανία - Έλληνες μετανάστες
Έλληνες μετανάστες στη Γερμανία

1971

Προς 20 δολάρια ο ένας πωλούνται οι άνεργοι εργάτες γης, κυριολεκτικά ως δούλοι, στη Βραζιλία. Οι εργάτες διαλέγονται από τις βόρειες επαρχίες, που υποφέρουν από ξηρασία, και πωλούνται σε πλειστηριασμούς.

1972

Ανακοινώνεται ότι το νέο αεροδρόμιο των Αθηνών στα Σπάτα, το οποίο βρίσκεται στο στάδιο της προμελέτης, θα αρχίσει να λειτουργεί στο τέλος του 1979 και ότι το αεροδρόμιο του Ελληνικού θα γίνει πάρκο…

Αεροδρόμιο Σπατών
Η μακέτα του αεροδρομίου

1983

Ο Ναζί εγκληματίας πολέμου και στέλεχος της Γκεστάπο Κλάους Μπάρμπι συλλαμβάνεται στη Βολιβία.

Ναζιστική Γερμανία - Κλάους Μπάρμπι
Ο Κλάους Μπάρμπι

Ο Μπάρμπι, όπως και πολλοί άλλοι Ναζί, πέρασε μετά τον πόλεμο στην υπηρεσία του αμερικανικού ιμπεριαλισμού (1947), αξιοποιούμενος αρχικά σε αντικομμουνιστικές επιχειρήσεις στην Ευρώπη. Κατόπιν εντάχθηκε στη Γερμανική υπηρεσία πληροφοριών -BND- (1965) και εν συνεχεία πέρασε στην υπηρεσία της Βολιβιανής κυβέρνησης (πάντοτε στο μέτωπο του «αντικομμουνιστικού αγώνα»).

Ο Μπάρμπι εκδόθηκε στη Γαλλία το 1983 όπου κατηγορούνταν για τα εγκλήματα που είχε διαπράξει ως διοικητής της Γκεστάπο στη Λυών. Καταδικάστηκε το 1987 σε ισόβια και πέθανε στη φυλακή 4 χρόνια μετά.

1988

Πεθαίνει η ηθοποιός, χορογράφος και θιασάρχης Δόρα Στράτου (Δωροθέα Στράτου). Ήταν η ιδρύτρια του ομώνυμου συγκροτήματος Ελληνικών Χορών.

Δόρα Στράτου
Η Δόρα Στράτου

1998

Πεθαίνει ο Αμερικανός μουσικός Καρλ Πέρκινς (Carl Lee Perkins).

Καρλ Πέρκινς
Ο Καρλ Πέρκινς

Εκπροσωπούσε το μουσικό είδος του ροκαμπίλυ (rockabilly) και ηχογράφησε πολλά επιτυχημένα κομμάτια όπως το «Blue Suede Shoes».

2016

Πεθαίνει ο σπουδαίος Ιταλός σκηνοθέτης Έτορε Σκόλα (Ettore Scola), δημιουργός του σημαντικού «Μια ξεχωριστή μέρα» καθώς και ατελείωτων άλλων, αξιολογότατων κινηματογραφικών τίτλων.

Πολιτισμός - Ιταλία - Έτορε Σκόλα
Ο Έτορε Σκόλα

Μαέστρος του σινεμά, επαΐων της ανθρώπινης φύσης, έσμιγε τη μελαγχολία με την ειρωνεία. Με τις ταινίες του αφηγήθηκε την Ιταλία.

Ετικέτες:

Δείτε ακόμα...