Τζον Ριντ – ο κόκκινος δημοσιογράφος

Τζον Ριντ
Φώτο Αρχείου / Τζον Ριντ / Portrait of John Silas Reed (1887 – 1920). (Photo by Fine Art Images/Heritage Images/Getty Images)

Υπάρχουν κάποιες φιγούρες που ξεχωρίζουν στο πλήθος, το διάβα τους αφήνει πακτωμένα χνάρια στο σώμα της ιστορίας, ίσως γιατί οι φιγούρες αυτές πέραν της υλικής σάρκινης μάζας τους, διαθέτουν και ένα ειδικό βάρος που ασκεί το πνεύμα τους σε τούτο τον κόσμο. Μια τέτοια φιγούρα είναι και ο Τζον Ριντ, που η περιπλάνηση του σε αυτό τον πλανήτη αν και σύντομη, ήταν τόσο περιεκτική ώστε να τον κατατάξει στο φάσμα της αθανασίας της μνήμης.

Γεννιόταν σαν σήμερα, στις 22 Οκτώβρη του 1887 στο Πόρτλαντ των ΗΠΑ. Αποφοίτησε από το πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ στα 1910 και κατόπιν ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία, ξεκινώντας από το περιοδικό “American Magazine”. Κομβικό σημείο της ζωής και της καριέρας του είναι η συνεργασία του με το σοσιαλιστικό περιοδικό “The Masses” (Οι Μάζες). Το φθινόπωρο του 1913 ταξιδεύει στο Μεξικό, ως πολεμικός ανταποκριτής με σκοπό να καλύψει τη Μεξικανική Επανάσταση. Τις ανταποκρίσεις του θα εκδώσει σε βιβλίο με τίτλο “Το επαναστατημένο Μεξικό”, το 1914. Ο Ριντ είναι ένθερμος υποστηρικτής του επαναστατικού αγώνα του μεξικανικού λαού. Στα άρθρα του υποστηρίζει τους ηγέτες της Εμιλιάνο Ζαπάτα και Πάντσο Βίγια, τους οποίους έχει ζήσει από κοντά.  Παράλληλα, καταδικάζει τις ΗΠΑ για την ανάμειξή τους στις εσωτερικές υποθέσεις του Μεξικού. Επιπλέον, στην επιφυλλίδα που τιτλοφορείται “Πόλεμος στο Κολοράντο” και δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο του 1914 εναντιώνεται στην τιμωρία των απεργών ανθρακωρύχων, όταν η εργοδοσία προχώρησε σε μια αιματηρή επίθεση προς τους εργάτες που έμεινε στην ιστορία ως η “Σφαγή του Λάντλοου”, η οποία στοίχισε τη ζωή 18 ανθρώπων.

Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος τον βρίσκει πολεμικό ανταποκριτή στο Ανατολικό Μέτωπο. Το 1916 δημοσιεύει το βιβλίο “Ο πόλεμος στην Ανατολική Ευρώπη” στο οποίο περιλαμβάνονται οι εμπειρίες του και αναδεικνύει ξεκάθαρα τον ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα του πολέμου. Η ιστορία όμως τον ήθελε αυτόπτη μάρτυρα και στα γεγονότα που επρόκειτο να συγκλονίσουν συθέμελα τον κόσμο. Τον Αύγουστο του 1917 θα βρεθεί στην Αγία Πετρούπολη όπου θα ζήσει από κοντά τον αναβρασμό της εποχής και τις άθλιες συνθήκες που επικρατούν για το ρωσικό λαό. Ο Τζον Ριντ θα συνδεθεί στενά με τους Μπολσεβίκους και θα στηρίξει δυναμικά την Οχτωβριανή Επανάσταση.

Όπως χαρακτηριστικά περιγράφει, το φθινόπωρο του 1917 στην πρωτεύουσα η φτώχεια και η πείνα είχαν μετατρέψει σε άμεση λαϊκή απαίτηση την παραίτηση της προσωρινής οπορτουνιστικής κυβέρνησης Κερένσκι και την ανάληψη της εξουσίας από τα εργατικά συμβούλια. Στις εργατικές συνοικίες οι Μπολσεβίκοι διαλαλούσαν παντού τα συνθήματα “Εξέγερση” και “Όλη η εξουσία στα Σοβιέτ”. Ο Κερένσκι αντιδρούσε σπασμωδικά συλλαμβάνοντας ηγετικά στελέχη των Μπολσεβίκων και κλείνοντας μπολσεβίκικες εφημερίδες. Στις 25 του Οχτώβρη τα Σοβιέτ θα καταλάβουν τα χειμερινά ανάκτορα, έδρα της κυβέρνησης Κερένσκι. Μία μέρα αργότερα ο Ριντ θα δει από κοντά το Λένιν, καθώς ανεβαίνει στο βήμα να μιλήσει στο συγκεντρωμένο πλήθος, λέγοντας “Τώρα πια είναι καιρός να προχωρήσουμε στην ανοικοδόμηση της σοσιαλιστικής τάξης πραγμάτων!”. Ο Τζον Ριντ θα εργαστεί στο Λαϊκό Κομισαριάτο Εξωτερικών Υποθέσεων (Υπουργείο Εξωτερικών) όπου ανέλαβε να μεταφράζει στα Αγγλικά τα κυβερνητικά έγγραφα. Το Γενάρη του 1918 θα παρακολουθήσει το 3ο Συνέδριο των Σοβιέτ, όπου και θα εκφωνήσει έναν σύντομο λόγο στον οποίο υπόσχεται να μεταφέρει τα νέα της Οχτωβριανής Επανάστασης στην πατρίδα του, τις ΗΠΑ, και θα κλείσει ευχόμενος αυτά τα νέα να αποτελέσουν το έναυσμα για τον ξεσηκωμό των καταπιεσμένων και εκμεταλλευόμενων μαζών της Αμερικής.

Επιστρέφει στις ΗΠΑ το 1918 και αντιμετωπίζει διώξεις για τις ιδέες του. Το προσωπικό του αρχείο κατάσχεται και του αποδίδεται ξανά στα τέλη του έτους. Ο Ριντ προσχωρεί στην αριστερή πτέρυγα του Σοσιαλιστικού Κόμματος και ξεκινά αγώνα ενάντια στους δεξιούς οπορτουνιστές καθοδηγητές, οι οποίοι ήταν υποστηρικτές του ιμπεριαλιστικού πολέμου. Το Φλεβάρη του 1919 διαμορφώνεται οργανωτικά η αριστερή πτέρυγα του Σοσιαλιστικού Κόμματος και τον Απρίλη ο Ριντ εκλέγεται συντάκτης της εφημερίδας “Κομμουνιστής της Νέας Υόρκης”. Το Σεπτέμβρη του 1919 ο Τζον Ριντ θα οργανώσει μαζί με άλλους το Κομμουνιστικό Εργατικό Κόμμα Αμερικής, το οποίο το 1921 θα συγχωνευθεί με το Κομμουνιστικό Κόμμα Αμερικής. Ο Ριντ το διάστημα αυτό θα σαρώσει ολόκληρη τη χώρα και θα μιλήσει στους συμπατριώτες του για την Μεγάλη Οχτωβριανή Επανάσταση. 

Δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο / Εκδόσεις: Σύγχρονη Εποχή / 16η Έκδοση 2015 - 1η Έκδοση 1982
Δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο / Τζον Ριντ / Εκδόσεις: Σύγχρονη Εποχή / 16η Έκδοση 2015 – 1η Έκδοση 1982

Αποκορύφωμα της προσπάθειάς του είναι η έκδοση του μνημειώδους βιβλίου του “Οι 10 μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο” το Μάρτη του 1919 στις ΗΠΑ (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή) {http://sep.gr/eshop/titlos/dekamerespoysygklonisantonkosmo/}. Το βιβλίο του θα γνωρίσει τεράστια αποδοχή και παγκόσμια φήμη και θα εκτιμηθεί ιδιαιτέρως από το Λένιν, ο οποίος έγραψε και την παρακάτω εισαγωγή: “Διάβασα με τεράστιο ενδιαφέρον και με αμείωτη προσοχή το βιβλίο του Τζον Ριντ “Δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο”, και συνιστώ ολόψυχα να διαβάσουν το έργο αυτό οι εργάτες όλων των χωρών. Θα ήθελα το βιβλίο αυτό να κυκλοφορήσει σε εκατομμύρια αντίτυπα και να μεταφραστεί σε όλες τις γλώσσες, γιατί δίνει μια αληθινή και με εξαιρετική ζωντάνια γραμμένη εξιστόρηση των γεγονότων, τα οποία είναι τόσο βασικά για να κατανοηθεί τι είναι προλεταριακή επανάσταση, τι είναι δικτατορία του προλεταριάτου. Τα ζητήματα αυτά σήμερα συζητιούνται πλατιά, όμως, πριν γίνουν αποδεκτές, είτε πριν απορριφθούν οι ιδέες αυτές, πρέπει να κατανοηθεί όλη η σημασία της απόφασης που θα παρθεί. Χωρίς αμφιβολία, το βιβλίο του Τζον Ριντ θα βοηθήσει να διευκρινιστεί το ζήτημα αυτό, που αποτελεί το βασικό πρόβλημα του παγκόσμιου εργατικού κινήματος.”

Τον Οκτώβρη του 1919 ο Ριντ κλήθηκε στη Μόσχα, όπου και συνάντησε επανειλημμένα τον Λένιν. Όντας μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της Κομιντέρν, έλαβε μέρος στις εργασίες του 2ου Συνεδρίου της Κομιντέρν που πραγματοποιήθηκαν τον Ιούλη του 1920. Το Σεπτέμβρη του 1920 ασθένησε και διαγνώστηκε με τύφο. Στις 17 Οχτώβρη του 1920 εξέπνευσε σε νοσοκομείο της Μόσχας. Ενταφιάστηκε με μεγάλες τιμές στα τείχη του Κρεμλίνου, στην Κόκκινη Πλατεία.

Ο Τζον Ριντ είναι ένας από τους ανθρώπους που έζησε από κοντά και κατόπιν διέδωσε σε όλο τον πλανήτη τα κοσμοϊστορικά γεγονότα της Μεγάλης Οχτωβριανής Επανάστασης, τις δέκα εκείνες μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο και τον άλλαξαν μια για πάντα! Ο Ριντ είναι μία από αυτές τις φιγούρες που δεν τις χωράει η ύλη και έτσι βρίσκουν καταφύγιο στην ιστορία, γίνονται τέκνα της και περνούν στην αιωνιότητα αποτελώντας έμπνευση και πρότυπο για τις επόμενες γενιές δημοσιογράφων, κομμουνιστών, ανθρώπων.

Με πληροφορίες από το Ριζοσπάστη και το 902.gr

Διονύσης Μαλαπέτσας

Δείτε ακόμα...