Αναμνήσεις απ’ τη στρατιωτική μου θητεία – Αιμίλιος Κακλαμάνος

Ο Αιμίλιος Κακλαμάνος

Κακοκαιρία μεγάλη τις τελευταίες μέρες. Το ένα δελτίο επιδείνωσης του καιρού διαδέχεται το άλλο και οι βραδινές ώρες συνοδεύονται από κεραυνούς και μπουμπουνητά. Σκέφτομαι συνέχεια τους στρατιώτες μου στη σκοπιά. Και το κακό είναι πως ακόμη δεν έχει έρθει με μετάθεση ο οπλίτης-ιατρός που έχω ζητήσει εδώ και καιρό. Τέλος πάντων, αυτά είναι ζητήματα που βασανίζουν και με βασανίζουν.

Φτάνω στο γραφείο μου. Η γνώριμη μυρωδιά του ζεστού καφέ. Το κρύο δεν αντέχει με τέτοιο άρωμα. Που νικά τα πάντα!

  • Καλημέρα κύριε Διοικητά!
  • Καλημέρα υπασπιστή! Τι κάνεις; Τι έχουμε;
  • Κύριε Διοικητά ένα ευχάριστο νέο!
  • Πες μου! Αυτό περιμένω από σένα.
  • Ήρθε ο γιατρός που περιμέναμε! Έφτασε χτες το βράδυ!
  • Τι νέο είναι αυτό! Δέκα μέρες τιμητική! Θα φύγεις με άδεια!
  • Ευχαριστώ κύριε Διοικητά!
  • Μη με ευχαριστείς! Τόσο καιρό είσαι πάντα παρών σε όλα! Τη δικαιούσαι!
  • Να τον ειδοποιήσω το γιατρό;
  • Να τον ειδοποιήσεις! Μην αρχίζεις να ουρλιάζεις σε παρακαλώ!
  • Όχι κύριε Διοικητά!

Φεύγει και επιτέλους! Συμμορφώθηκε! Όπως και την προηγούμενη φορά, έτσι και τώρα, ειδοποίησε χωρίς φωνές! Άρα δεν ήταν τυχαίο.

Μια ματιά στην αλληλογραφία και η πόρτα χτυπά!

  • Εμπρός!
  • Στρατιώτης Αιμίλιος Κακλαμάνος.
  • Επιτέλους! Καλώς ήρθες! Δεν φαντάζεσαι πόσο σε περίμενα!
  • Αντιλαμβάνομαι κύριε Διοικητά.
  • Τακτοποιήθηκες; Σου έδειξαν που είναι το Ιατρείο;
  • Μάλιστα κύριε Διοικητά. Από χτες το βράδυ!
  • Πολύ ωραία. Ας  γνωριστούμε λοιπόν!
  • Ας γνωριστούμε

Μετά από ένα Σαββατοκύριακο στο Αμβούργο για ένα τουρνουά ποδοσφαίρου τυφλών (ο τερματοφύλακας είναι ο μόνος με φυσιολογική όραση κι έτσι κατάφερα να πάω), έρχεται η ώρα της κατάταξης στο στρατό. ΚΕΠΒ Θήβας για αρχή και μετά βλέπουμε! Οι πρώτες στιγμές στο στρατόπεδο γεμάτες άγχος. Άγχος για όσα έχω ακούσει, άγχος για το τι θα συναντήσω, άγχος για το άγνωστο. Ευτυχώς (ή δυστυχώς), μετά από λίγο όλα λύνονται από τη ζωή.

Όλους τους οπλίτες ιατρούς μας βάζουν να εξετάζουμε τους υπόλοιπους νεοσύλλεκτους! Από το πρωί μέχρι το βράδυ… Και αυτή η δουλειά συνεχίζεται για 3-4 μέρες ακόμα μέχρι να τελειώσει η κατάταξη. Μετά, όλα μπαίνουν σε πιο νορμάλ ρυθμούς. Πρωί-απόγευμα ιατρεία, ιατρική κάλυψη βολών και εκπαιδεύσεων κοκ. Ευτυχώς, η μονοτονία σπάει με κάποια μαθήματα πρώτων βοηθειών, αλλά και κάποιες διαλέξεις για τα ναρκωτικά στους υπόλοιπους νεοσύλλεκτους.

Επιπρόσθετα, ένα άλλο καθήκον μας είναι το  λεγόμενο ΤΟΣΚΕΔΠ. Μια δομή φιλοξενίας προσφύγων δίπλα στο στρατόπεδο, η οποία, επειδή αντιμετωπίζεται ως κόστος από το κράτος, καλύπτεται υγειονομικά από τους φαντάρους σε επίπεδο πρώτων βοηθειών και μόνο σε περίπτωση που χρειαστεί μεταφορά σε νοσοκομείο αξιοποιείται το σύστημα υγείας. Παράλληλα με όλα αυτά, ξεκινάει και η κουβέντα για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε. Και είναι πολλά. Νερό πόσιμο δεν υπάρχει, παρά μόνο στο ΚΨΜ ή στο εστιατόριο. Το ΚΨΜ είναι ιδιωτικό και άρα όλα τα προϊόντα του είναι αρκετά ακριβά. Έχουμε ελλείψεις σε φάρμακα. Από την άλλη, ενώ η χώρα είναι 2η σε δαπάνες για το ΝΑΤΟ, οι δαπάνες της για τους φαντάρους της είναι μηδαμινές. 8,70 ευρώ τον μήνα, 1 μποξεράκι, 1 φανέλα, 2 ζευγάρια κάλτσες, 1 φούτερ και η στρατιωτική παραλλαγή είναι τα ρούχα που μας εξασφαλίζει η μαμά-πατρίδα για όλη τη θητεία μας. Και την ίδια στιγμή, ο Ταξίαρχος, μας κατηγορεί ότι δε σκεπαζόμαστε καλά το βράδυ που κοιμόμαστε και γι’ αυτό αρρωσταίνουμε.

Με τούτα και με κείνα, φτάνουμε στην πρώτη αναφορά. Αναφορά μοίρας! Πολύ άγχος την προηγούμενη μέρα. Πρόβα πάνω στην πρόβα για το τι θέλω να πω για να μην τα ξεχάσω. Και την κρίσιμη στιγμή έρχεται η απογοήτευση. Ο διοικητής της μοίρας (όντας παλιά καραβάνα), με διακόπτει πριν καν ολοκληρώσω τις φράσεις μου. Προφασιζόμενος ότι είναι αναρμόδιος για τα θέματα, δε με αφήνει να συνεχίσω και με «παραπέμπει» στους ανωτέρους. Μάλλον είχε καιρό να διαβάσει τον στρατιωτικό κανονισμό και ξέχασε ότι η αναφορά οποιωνδήποτε παραπόνων θα πρέπει να γίνεται με ιεραρχική σειρά…

Ο καιρός περνά γρήγορα. Και φτάνουμε 2 μέρες πριν την ολοκλήρωση της βασικής μας εκπαίδευσης. Η ώρα των μεταθέσεων! Σε κάποιους επικρατεί αγωνία, σε κάποιους όχι. Γι’ αυτούς τα πράγματα είναι κανονισμένα. Για όλους εμάς τους υπόλοιπους όμως όχι. Και ενώ πριν παρουσιαστώ, είχα επιβεβαιώσει με τη στρατολογία και το ΓΕΣ ότι ως κάτοχος διδακτορικού τίτλου σπουδών, θα μπορούσα να δηλώσω τον τόπο συμφερόντων μου για να μετατεθώ εκεί (με την ελπίδα να μην επιβαρύνω οικονομικά την οικογένειά μου), τελικά η μετάθεσή μου βγήκε για Πολύκαστρο Κιλκίς. Χρειάστηκα το googlemaps για να δω που ακριβώς πέφτει αυτή η περιοχή! Λόγω αναγκών λέγανε όλοι… Και λογικό. Αν δε χρειάζεσαι ιατρό με διδακτορικό στο Πολύκαστρο, που θα τον χρειαστείς;;; Όπως μου είπε και ένας ταγματάρχης από το ΓΕΣ στο τηλέφωνο, «μπορεί στο Κιλκίς να έχουν πανεπιστήμιο και να σε βάλουν να διδάξεις»…

Οπότε, παίρνω τα μπογαλάκια μου (μετά τις 9 μέρες άδεια) και φεύγω για Πολύκαστρο, όπου φτάνω μετά από 12 ώρες ταξιδιού. Σύντομα διαπιστώνω ότι είμαι ο μοναδικός Αθηναίος και όλοι οι υπόλοιποι φαντάροι της ταξιαρχίας είναι από βόρεια Ελλάδα (η συντριπτική πλειοψηφία από τα γύρω χωριά, άντε και από Θεσσαλονίκη!). Ευτυχώς, όμως, η σειρά μου ήταν καλά παιδιά και συνεννοήσιμα. Προφανώς, δε μπορείς να κάνεις παρέα με όλους, ωστόσο σύντομα βρίσκεις αυτούς, με τους οποίους μπορείς να συνεννοηθείς καλύτερα. Όπερ και εγένετο. Όχι μόνο φαντάροι, αλλά και αξιωματικοί, ιδίως από το ΣΤΕΠ. Το κύριο πρόβλημα εν προκειμένω, ήταν ότι οι περισσότεροι αγνοούσαν τα προβλήματα που βιώναμε κατά καιρούς (πχ έλλειψη θέρμανσης, έλλειψη ζεστού νερού κλπ.) ή εθελοτυφλούσαν, προσβλέποντας στην ατομική επίλυσή τους κατά την έξοδο το ΣΚ στο σπίτι τους. Αλλά εγώ ακάθεκτος. Από την πρώτη μέρα να βάζω φιτιλιές και να τσιγκλάω τους συμφάνταρούς μου για όλα αυτά, μπας και κινητοποιηθούν και πιέσουμε όλοι μαζί για τη λύση τους.

Μέχρι να με πάρουν στο ΣΤΕΠ της ταξιαρχίας (λόγω γραφειοκρατίας), έκανα κανονικά τη θητεία μου ως στρατιώτης σε μονάδα τεθωρακισμένων. Έπειτα, συνέχισα ως οπλίτης ιατρός, μόνιμος κάτοικος του ΣΤΕΠ… Δυστυχώς (ή ευτυχώς), όντας στο μεγαλύτερο μέρος της θητείας μου ο μοναδικός οπλίτης ιατρός σε όλη την ταξιαρχία, πέρασα όλη σχεδόν τη θητεία μου εκτελώντας χρέη ιατρού. Αρκετά χρήσιμο για μένα, γιατί μετά από 4 χρόνια σε ένα εργαστήριο με ποντίκια, η επάνοδος στον άνθρωπο έπρεπε να γίνει σταδιακά και ομαλά. Και γενικά είχα μια σχετικά ωραία θητεία. Πολύ διάβασμα (πρέπει να διάβασα γύρω στα 30 βιβλία), επανάληψη της ιατρικής, αλλά και μοναξιά.

Εξόδους δεν έπαιρνα. Πού να πάω άλλωστε; Άσε που αν έβγαινα, θα έπρεπε να ξοδέψω λεφτά. Και δεν είχα αυτή την πολυτέλεια. Μόνο και μόνο το ταξίδι στην Αθήνα με επιστροφή μου κόστιζε γύρω στα 60 Ευρώ. Όλοι οι υπόλοιποι πήγαιναν κατά βάση σπίτια τους. Οπότε μάζευα μέρες και έφευγα 4ήμερα για Αθήνα, μετά από 20-25 μέρες σερί μέσα χωρίς έξοδο. Εκτός αν είχε κανένα συλλαλητήριο στη Θεσσαλονίκη, οπότε έβγαινα με έξοδο το μεσημέρι και επέστρεφα το βράδυ.

Ακραία στιγμή, ήταν η παραμονή μου για 31 μέρες σερί χωρίς έξοδο, μέσα στις οποίες είχαμε τον ερχομό νέας ΕΣΣΟ, αλλά και ΣΠΕΝ με τουλάχιστον 200 επιπλέον στρατιώτες. Ήταν από τις λίγες φορές που έφτασα στα όριά μου σωματικά και ψυχικά. Γιατί πέραν των ιατρικών καθηκόντων μου, έπρεπε να ασχολούμαι και με χίλια δύο γραφειοκρατικά ζητήματα. Αλλά πέρασε κι αυτό. Όπως πέρασαν και τα «σκηνάκια» τέλη Νοεμβρίου πάνω στο βουνό, όπου για 4 νύχτες σερί ξυπνούσα από το κρύο και περίμενα πώς και πώς να ξημερώσει για να βγω έξω από τη σκηνή όπου θα έβρισκα περισσότερη «ζέστη». Πρώτη φορά στη ζωή μου κρύωσα τόσο πολύ. Προσπαθούσα να κοιμηθώ από νωρίς, πριν προλάβει να πέσει η νύχτα και να έρθει το βαρύ κρύο και με ξυπνήσει. Χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία βέβαια… Κι εκείνες τις στιγμές, σκεφτόμουν όλους αυτούς, τους μαχητές και τις μαχήτριες του ΔΣΕ, οι οποίοι, σε τελείως άλλες συνθήκες βέβαια, αναγκάζονταν να ζουν στα βουνά για μέρες χωρίς καν μια σκηνή πάνω από το κεφάλι τους. Και παρόλα αυτά, κατάφεραν να κάνουν άθλους… Πάντως, το κρύο στο βορρά δεν ήταν κάτι σπάνιο. Στο ΣΤΕΠ κατά καιρούς χαλούσε ο καυστήρας και ευτυχώς που δε νοσηλεύαμε εκείνες τις μέρες κανέναν, γιατί θα έφευγε χειρότερα απ’ ότι είχε έρθει! Ααααχ και το παγωμένο ντουζ εκείνες τις μέρες… Λίγο λίγο μπας και αντέξω, συνήθως μετά την απογευματινή γυμναστική… Ακόμη τα σκέφτομαι όλα αυτά και κρυώνω!

Οι πιο όμορφες, συγκινητικές και δυναμικές στιγμές της θητείας μου, ήταν αναμφίβολα 2.

Η πρώτη ήταν η συμμετοχή μου στην πορεία του Πολυτεχνείου. Σε μια τέτοια επέτειο, δεν είναι δυνατόν να απουσιάζουν οι φαντάροι… Και η δεύτερη, ήταν η συμμετοχή και ο χαιρετισμός μου στην αντιπολεμική συγκέντρωση που διοργάνωσε το ΚΚΕ στο Σύνταγμα στις 27/2/18.

Η κατάσταση με την Τουρκία ήταν τεταμένη. Όπως τεταμένη ήταν και η κατάσταση γύρω από το «Μακεδονικό». Οπότε, ως φαντάροι -του λαού παιδιά- έπρεπε κι εμείς να πάρουμε θέση. Και πήραμε! Τη μόνη σωστή. Τη μόνη πραγματικά πατριωτική! Ότι δεν πολεμάμε για ξένα συμφέροντα, αλλά για τα συμφέροντα του λαού μας, και ότι οι λαοί δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν μεταξύ τους! Η στιγμή ήταν τόσο δυνατή και συγκινητική. Μέσα μου έτρεμα από το άγχος, μέχρι που ανέβηκα και είδα από κάτω όλον αυτόν τον κόσμο, ενωμένο σα μια γροθιά, για έναν κοινό σκοπό…

Βέβαια αυτή η κίνηση, παρόλο που άρεσε σε πάρα πολλούς στρατιώτες από την Ταξιαρχία μου, ακόμη και σε αξιωματικούς και υπαξιωματικούς αλλά και σε άτομα που δεν είχαμε ξαναμιλήσει, δεν άρεσε σε κάποιους… Και με το κάποιους, εννοώ αυτούς που βρίσκονταν στα ανώτερα κλιμάκια και φυσικά τους φασίστες. Έτσι, μετά από 2 ολόκληρους μήνες, επιστρέφοντας από τις διακοπές του Πάσχα, μαθαίνω ότι πρέπει να ελεγχθώ για παράβαση του στρατιωτικού κανονισμού περί συμμετοχής σε κόμματα και πολιτικές οργανώσεις. Αποτέλεσμα: 10 μέρες φυλακή, κατά τη διάρκεια των οποίων έμαθα ότι δικαιούμαι επισκεπτήριο, το οποίο και αξιοποίησα δεόντως! Επίσης, δε θα ξεχάσω τη συγκίνηση που ένιωσα από το κύμα αλληλεγγύης που ξεσηκώθηκε με την ανακοίνωση της ποινής μου και η οποία έσπασε κάθε αίσθημα μοναξιάς και φόβου. Όπως δε θα ξεχάσω και την ατάκα του Διοικητή που ήταν υπεύθυνος για το ΣΤΕΠ και κλήθηκε να με ελέγξει πειθαρχικά:

-Μεταξύ μας τώρα, πόσα πήρες για να βγεις;

-Τίποτα κύριε Διοικητά! Δε γίνονται όλα για το χρήμα!

-Ε είσαι μ@%^ας τότε! Αφού βγήκες που βγήκες, έπρεπε να πάρεις και κάτι!

Ύστερα ο καιρός πέρασε πιο γρήγορα. Σε αυτό συνέβαλε και η μετάθεση μου για 1 περίπου μήνα στα Γιαννιτσά, όπου πάλι ήμουν ο μοναδικός ιατρός. Νέο μέρος, νέοι φαντάροι, νέες παρέες, νέοι αξιωματικοί και υπαξιωματικοί, νέες υποχρεώσεις νέα προβλήματα… Αν μη τι άλλο, μέσω της θητείας μου, γνώρισα και κάποιες πόλεις της βόρειας Ελλάδας που ποτέ δεν είχα ξαναπάει!

Αυτό που μου έμεινε εν τέλει από το στρατό, πέραν των όποιων τεχνικών γνώσεων που απέκτησα γύρω από τη χρήση των όπλων, είναι η επαφή με ανθρώπους από πολύ διαφορετικά περιβάλλοντα, με πολύ διαφορετικές προσλαμβάνουσες και άρα η καλύτερη επαφή με το τι κόσμος υπάρχει γύρω και έξω από τον μικρόκοσμό μου. Και φυσικά, η σημασία της συλλογικής δράσης απέναντι στα προβλήματα, έναντι της ατομικής, σε οποιεσδήποτε συνθήκες και σε οποιοδήποτε πλαίσιο.

Σε όλα τα στρατόπεδα που πήγα, μαζί με άλλους φαντάρους, δημοσιεύσαμε κείμενα στον Ριζοσπάστη, είτε περιγράφοντας τα προβλήματα που βιώναμε, είτε παίρνοντας θέση για τις εξελίξεις. Ένα τέτοιο χρέος -αλλά και δικαίωμα- θεωρώ ότι έχει κάθε στρατιώτης σήμερα. Ταυτόχρονα, με όλους αυτούς τους φαντάρους, μαζεύαμε κατά καιρούς από το υστέρημά μας και μικρά ποσά οικονομικής ενίσχυσης για το ΚΚΕ, ώστε να το βοηθήσουμε κι εμείς να συνεχίσει τον αγώνα του για όλο το λαό, αλλά και για όλους τους στρατευμένους [φαντάρους αλλά και αξιωματικούς και υπαξιωματικούς].

Δε θα μπορούσα βέβαια, να  ξεχάσω και όλους τους καινούριους φίλους που έκανα, οι οποίοι, αν και χιλιόμετρα μακριά, συνεχίζουν να αποτελούν ακόμα κομμάτι της ζωής μου.

Όσο βέβαια αναλογίζομαι τη θητεία μου ως οπλίτης ιατρός και την εργασία μου τώρα, ως ειδικευόμενος ιατρός εν καιρώ πανδημίας, προσπαθώ να φανταστώ τι περνάνε οι σημερινοί οπλίτες-ιατροί. Την ώρα που συνεχώς εμφανίζονται νέα κρούσματα Covid-19 σε στρατόπεδα και η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία αρνείται να πάρει σοβαρά μέτρα για να αντιμετωπίσει την κατάσταση, το βάρος πέφτει πάνω τους. Αυτοί είναι εκεί μέρα-νύχτα, με πενιχρά μέσα διάγνωσης – παρακολούθησης – θεραπείας ασθενών, χωρίς τον τακτικό έλεγχο του προσωπικού με τεστ, και με τα νοσοκομεία να γεμίζουν. Μόνο μέσω της διαρκούς συλλογικής διεκδίκησης όλων των φαντάρων θα μπορέσει να βελτιωθεί η κατάσταση τουλάχιστον σε επίπεδο μέτρων προστασίας και πρόληψης εντός των στρατοπέδων. Είναι γνωστό άλλωστε, από όλα τα βιβλία στατιστικής, επιδημιολογίας και ιατρικής, ότι τα στρατόπεδα αποτελούν έναν από τους χώρους με πολύ μεγάλο συνωστισμό, οπότε και ο κίνδυνος για μια επιδημία είναι πολύ μεγαλύτερος σε σχέση με την υπόλοιπη κοινωνία. Πόσο μάλλον όταν βρισκόμαστε ήδη σε περίοδο πανδημίας!

Τελικά, εμένα, ως απλός στρατιώτης, η θητεία μου ήταν ίσως η τελευταία περίοδος της ενήλικης ζωής μου χωρίς ιδιαίτερες υποχρεώσεις και άγχη… Μετά άρχισαν όλα! Οπότε κατά καιρούς, αναπολώ το διάστημα αυτό… Με τα καλά και τα στραβά του…