Αναμνήσεις από τη στρατιωτική μου θητεία – Γιάννης Αγγέλου Σχης (ΜΧ) ε.α

Γιάννης Αγγέλου

Τελειώνουν οι γιορτές, έχουμε και αυτό τον ιό που μας ταλαιπωρεί για μεγάλο διάστημα και άγνωστο για πόσο ακόμη. Αποφάσισα να δώσω άδεια σε όλο το Επιτελείο και κυρίως στον απερχόμενο υπασπιστή μου και τον καινούργιο που μόλις παρουσιάστηκε.

Έτσι, σήμερα που υπάρχει ησυχία, ας παρουσιαστώ, να με γνωρίσετε.

Διοικητή ακούτε και Διοικητή δε βλέπετε. Ας τον δείτε!

Τελείωσα τη Σχολή Ευελπίδων το 1986, ή, όπως λέμε στο Στρατό, ανήκω στην Τάξη 1986. Ονομάστηκα Ανθυπολοχαγός του Μηχανικού. Συνολικά 22 συμμαθητές μου παρουσιαστήκαμε στη Σχολή Μηχανικού στις 20 Ιούλη του 1986, ξεκινώντας τη σταδιοδρομία μας. Μετά από 4 χρόνια στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, όπου μέρα νύχτα είσαι μέσα, κοιτώντας από τα παράθυρα τη θάλασσα στη Βάρκιζα, ανασαίνοντας τα Σαββατοκύριακα, εάν είχαμε έξοδο και δεν τύχαινε να είμαστε υπηρεσία ή τιμωρημένοι…

Κάποια χρόνια αργότερα, σε ένα σεμινάριο που παρακολουθούσα, συζητώντας με έναν καθηγητή, εκτός σεμιναρίου, μου είπε: «Θα ήθελα πολύ τα παιδιά μου να γίνουν Αξιωματικοί. Όμως είναι απίστευτα σκληρό για έναν άνθρωπο να χάνει την καλύτερη περίοδο της ζωής του, που είναι η φοιτητική ζωή».

Είχε απόλυτο δίκιο… Χάνεις τέσσερα χρόνια, ζώντας κάτι εντελώς διαφορετικό, όπου οι απαιτήσεις είναι δυσανάλογα μεγάλες για την ηλικία και την ωριμότητα. Φορτώνεσαι με ευθύνες και νιώθεις συνεχώς να έχουν όλοι μεγάλες απαιτήσεις από εσένα.

Μέσα σε 4 χρόνια σπουδάζεις, μελετάς, χτίζεις τον εαυτό σου, θωρακίζεσαι, υπηρετείς θητεία κάνοντας σκοπιά ή περίπολο ή έφοδο, αν και το πρωί μπορεί να έχεις εξετάσεις. Ξυπνάς κάθε πρωί στις 6.15 με το εγερτήριο και μέσα στο σκοτάδι προσπαθείς να ντυθείς για να ξεκινήσεις με γυμναστική, να γυρίσεις να ετοιμαστείς, να ξυριστείς, να ντυθείς για να ξεκινήσει η μέρα με μαθήματα.

Εξαιρετικά φορτωμένο το πρόγραμμα και με την απειλή της τιμωρίας γιατί οι Δευτέρες είναι τόσο κοντά στις Παρασκευές… Ξεκινάς την εβδομάδα και εκεί, γύρω στην Τετάρτη αρχίζει το άγχος μήπως και κάτι πάει στραβά και με 4 μέρες κράτηση αποχαιρετάς την έξοδο του Σαββατοκύριακου. Οι ώρες στη Σχολή να κυλάνε απελπιστικά αργά και ο καιρός τόσο γρήγορα…

Η Τάξη μου, η Τάξη 1986, είμαστε οι πρώτοι που μπήκαμε στη νέα Σχολή, στη Βάρη. Όταν παρουσιαστήκαμε στις 15 του Σεπτέμβρη του 1982, όλα ήταν γυμνά και η Σχολή στη μέση του πουθενά. Όπου και να γύριζες το μάτι σου, ερημιά.

Όταν αποφοίτησα και για 11 χρόνια δεν είχα πάει. Το 1997 με αφορμή μια συστατική επιστολή που ήθελα από έναν καθηγητή μου, ξαναγύρισα και εκτός από τη συγκίνηση, συνειδητοποίησα πως η Σχολή είχε γίνει πόλος ανάπτυξης για την περιοχή της Βάρης. Δρόμοι, κτιριακά συγκροτήματα, καταστήματα, εμπορικά κέντρα. Πού αυτά που αφήσαμε πίσω; Απέναντι από τη σκοπιά νο3 ένα ταβερνάκι με κρασί ρομπόλα, χύμα…

Μετά την ολοκλήρωση της εκπαίδευσής μας στη Σχολή Μηχανικού, στο Ναύπλιο για μηχανοδήγηση. Και μετά, τέσσερις επιστρέψαμε πάλι στη Σχολή Μηχανικού ως εκπαιδευτές στις Έδρες της Σχολής. Εκεί το Μάρτη του 1987 μας βρήκε η κρίση του Σισμίκ.

Θυμάμαι ήταν 26 του Μάρτη. Η ανακοίνωση της επιφυλακής με βρήκε την ώρα που έκανα μάθημα στη γεφυροποία. Ήμουν πάνω στην πλωτή γέφυρα Μ4Τ6. Σε πολύ σύντομο χρόνο η εκπαίδευση τελείωσε. Οι εκπαιδευόμενοι έπρεπε να μεταβούν στους Λόχους τους και να ετοιμαστούν. Η διαταγή ήταν όλοι οι εκπαιδευόμενοι να τελειώσουν την εκπαίδευσή τους και μέχρι το βράδυ να έχουν φύγει από τη Σχολή για νησιά και Έβρο. Είχαν ναυλωθεί λεωφορεία και συνοδοί θα είμαστε οι τέσσερις Ανθυπολοχαγοί.

Πράγματι, όλα έγιναν όπως προβλεπόταν. Το βράδυ βρισκόμαστε στο Χαϊδάρι. Ήταν μια από τις πιο δύσκολες στιγμές, καθώς έφευγαν οι στρατιώτες μου για τις Μονάδες που ήδη ήταν σε επιφυλακή, έτοιμες για κάθε ενδεχόμενο. Οι στρατιώτες μου ήταν έτοιμοι για όλα. Θυμάμαι έναν, πολιτικός μηχανικός οργανωμένος στο ΚΚΕ, να λέει: «Πάμε να τελειώνουμε».

Η περίοδος εκείνη της επιφυλακής κράτησε λιγότερο από δυο μήνες. Πριν το Πάσχα οι στρατιώτες ερχόντουσαν πίσω για να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους. Και αποκαταστάθηκε μερικώς η ηρεμία.

Το καλοκαίρι του 1987, στις 17 του Ιούνη, η εθνική ομάδα μπάσκετ κατέκτησε το ευρωμπάσκετ, απέναντι στα τότε μεγαθήρια της Σοβιετικής Ένωσης και της Γιουγκοσλαβίας και αυτό πανηγυρίστηκε δεόντως.

Σεπτέμβρη παρουσιαστήκαμε και οι τέσσερις στο Ναύπλιο. Άλλη εμπειρία να υποδέχεσαι νεοσύλλεκτους. Όμορφη περίοδος. Ανά δίμηνο νέα πρόσωπα. Γνωρίστηκα και με άλλους αξιωματικούς, μεγαλύτερους από εμένα, με τους οποίους πλέον μας συνδέει φιλία και εκτίμηση. Και μετά;

Μάρτης του 1988, παραμονή της 25ης του Μάρτη, βρίσκομαι με μετάθεση στη Ρόδο. Να ψάχνω για σπίτι, γιατί την επόμενη έπρεπε να παρουσιαστώ. Χρόνος προσαρμογής δεν υπήρχε. Για καλή μου τύχη βρήκα ένα όμορφο σπίτι, με κήπο. Όπως το ήθελα! Μετέφερα την οικοσκευή μου και τακτοποιήθηκα.

Η ζωή στη Μονάδα ιδιαίτερη. Μετά την 25η του Μάρτη στόχος είναι το Πάσχα και ο επίσημος εορτασμός. Κανονική ταλαιπωρία για όλους. Και μετά, καλοκαίρι, πλωτά στο Χαράκι, εκπαίδευση των άλλων μονάδων στα πλωτά μέσα, ο ήλιος να βαράει από πολύ νωρίς.

Μόνο που όταν έπεφτε ο ήλιος, ερχόταν η ώρα της ηρεμίας. Σε μπαράκι ποτό, μουσική, συζήτηση με φίλους. Εξάλλου η απόσταση από το Χαράκι μέχρι την πόλη της Ρόδου δεν ήταν μεγάλη.

Μετά το καλοκαίρι ξεκινούσε η αμυντική οργάνωση. Εκείνη τη χρονιά, το 1988, μαζί με 7 στρατιώτες, κάναμε δουλειά πολύ σοβαρή. Επικαιροποιήσαμε όλα τα στοιχεία, προετοιμάσαμε τα πάντα.

Το Δεκέμβρη στη Ρόδο έγινε η Σύνοδος Κορυφής των ηγετών των 12 χωρών τότε. Επιφυλακή πάλι γιατί ως Μηχανικό είχαμε και μηχανήματα για αποκατάσταση οποιασδήποτε ζημιάς.

Πέρασε κι αυτό. Το Φλεβάρη του 1989 έμαθα πως έγινε δεκτή η αίτησή μου για εγγραφή στο ΕΚΠΑ, στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών. Πήρα άδεια για την εγγραφή και πλέον και φοιτητής.

Δυο περιστατικά με προσγείωσαν λίγο άσχημα.

Ένα χρόνο μετά, διαβάζοντας για τις εξετάσεις του Φλεβάρη έδινα ένα μάθημα που είχα διαβάσει πάρα πολύ καλά. Όμως το μάθημα αυτό, εξεταζόταν με ασκήσεις που δεν είχα αφού έλειπα. 

Διευθυντής 2ου-3ου Γραφείου, στην εποχή που γράφαμε τις διαταγές με το χέρι

Παραδίδοντας την κόλλα μου, είπα στον καθηγητή πώς θα μπορούσα να έχω σημειώσεις, γιατί ήμουν Αξιωματικός και υπηρετούσα στη Ρόδο. Η απάντησή του καθηγητή: «Κύριέ μου ή φοιτητής θα είστε η Αξιωματικός». Τον ευχαρίστησα κι έφυγα.

Λίγο καιρό μετά θέλησα να ψηφίσω στις φοιτητικές εκλογές. Μου ζήτησαν ταυτότητα και πάσο. Μόλις είδαν τη στρατιωτική μου ταυτότητα δε μου επέτρεψαν να ψηφίσω…

Ομολογώ πως αυτά τα δυο περιστατικά με στενοχώρησαν πολύ. Αλλά δε με πτόησαν.

Μετά τις εκλογές του 1990 γνώρισα μια περίεργη συμπεριφορά λόγω των κομματικών μου θέσεων. Ουσιαστικά μπήκα στο μάτι του κυκλώνα. Αλλά αυτά δε με τρόμαζαν. Είχε έρθει και ένας διοικητής που ήταν ακροδεξιός.

Το ίδιο καλοκαίρι αναλαμβάνει υποδιοικητής ένας Λοχαγός που η φήμη του πήγαινε πριν από αυτόν. Με γνώριζε και με στήριξε σε αυτή τη λαίλαπα των επιθέσεων που δεχόμουν τότε. Με τον άνθρωπο αυτό μας συνδέει μια βαθιά φιλία, εκτίμηση και αγάπη. Αυτός μου ανακοίνωσε τη μετάθεσή μου για Καστοριά.

Στην Καστοριά δεν πήγα γιατί συμμαθητής μου προθυμοποιήθηκε να πάει εκεί αντί για μένα. Η τελευταία μου χρονιά στη Ρόδο ήταν και η δυσκολότερη. Κάποια στιγμή ανέλαβα υποδιοικητής γιατί ο υποδιοικητής είχε φύγει για το νοσοκομείο. Αυτό με βοήθησε, παρά το γεγονός πως όλοι με είχαν απέναντι. Γιατί βρέθηκα να συμμετέχω σε ασκήσεις στη Μεραρχία και να έχω λόγο και άποψη που δεν επέτρεπαν αμφισβήτηση.

Σε Άσκηση Διοικητικής Μέριμνας

Τέλος Αυγούστου του 1991 φεύγω για Πτολεμαΐδα, με μετάθεση στο 709 Τάγμα Μηχανικού. Άλλη περιοχή, άλλοι άνθρωποι. Το Τάγμα ολιγομελές. Με πολλές υποχρεώσεις. Η πόλη όμορφη, μια πόλη που οι περισσότεροι εργάζονταν στα λιγνιτωρυχεία και στα εργοστάσια παραγωγής ρεύματος της ΔΕΗ. Στην αρχή με αντιμετώπισαν με δυσπιστία. Μπήκα στα βαθιά όμως. Γνώρισα εξαιρετικούς στρατιώτες. Με τους οποίους γίναμε φίλοι και παραμένουμε. Στο Τάγμα υπήρχε εξαιρετικό κλίμα. 

Έχω πολλές όμορφες στιγμές να θυμάμαι. Ξεχωρίζω μια ιδιαίτερη. Καλοκαίρι του 1994 είχε βγει ήδη η μετάθεσή μου για το Κέντρο Εκπαίδευσης Στρατονομίας στου Παπάγου. Είχα αναλάβει την εκπαίδευση των μονάδων Πεζικού στα πλωτά μέσα στην περιοχή του Άγιου Ιλαρίωνα, στον Αλιάκμονα. Οι στρατιώτες που εκπαίδευα την τελευταία μου μέρα την ώρα που έφευγα με το τζιπ, είχαν παραταχτεί και με «παρουσιάστε» με αποχαιρέτησαν. Ήταν μια απίστευτα συγκινητική σκηνή… Την έχω κρατήσει βαθιά μέσα μου. 

Όπως και ο αποχαιρετισμός των στρατιωτών μου στο Τάγμα. Συγκλονιστικές στιγμές, χαραγμένες μέσα μου ανεξίτηλα.

Τρία χρόνια στο ΚΕΣΝ, άλλες εμπειρίες, με Διοικητή τον τότε Αντισυνταγματάρχη και τώρα Ταξίαρχο εα Μιχάλη Σοφικίτη, Που βρεθήκαμε τόσα χρόνια μετά στο ίδιο μετερίζι.

1997 στην 745 Βάση Μηχανικού, στο Μενίδι. Και καλοκαίρι του 1999, μήνα Αύγουστο, μετάθεση στο 708 Τάγμα Μηχανικού στα Ιωάννινα, ως Υποδιοικητής. Ξαναβρήκα ανθρώπους που είχα γνωρίσει ως Ανθυπολοχαγός. Περνάνε τα χρόνια. Προς το τέλος του Φλεβάρη παραιτείται ο Διοικητής και αναλαμβάνω Διοικητής στο Τάγμα. Είχα την τύχη να έχω εξαιρετικό επιτελείο που καθημερινά έδινε το 110% του εαυτού του. Είμαι περήφανος για όλο το προσωπικό που είχα την τύχη να διοικήσω. Και θέλω και από εδώ να τους ευχαριστήσω 20 χρόνια μετά.

Παρέδωσα στον νέο Διοικητή και λίγο μετά έφυγα για το ΕΠΥΕΘΑ. Τοποθετήθηκα στη Διεύθυνση Ανθρώπινου Δυναμικού του Επιτελείου του Υπουργού Εθνικής Άμυνας. Είχα διευθυντή τον Ταξίαρχο Κώστα Μανιώτη. «Έφυγε» ξαφνικά από κοντά μας τον Αύγουστο του 2014. Λίγες μέρες πριν είχαμε μιλήσει στο τηλέφωνο. Βρισκόμαστε για καφέ τακτικά. Στο τελευταίο τηλεφώνημα είχαμε πει πως θα βρισκόμαστε μετά τις διακοπές. Δεν βρεθήκαμε…

Μετά τον Μανιώτη ανέλαβε διευθυντής ο Ταξίαρχος Μανώλης Μανιάς, του Μηχανικού. Γνωριζόμαστε από χρόνια. Και αυτός «έφυγε» στις 16 του Δεκέμβρη που μας πέρασε. Με τους δυο αυτούς διευθυντές κάναμε απίστευτα πράγματα για το ανθρώπινο δυναμικό. Πρωτοποριακά, καινοτόμα, ριζοσπαστικά. Αυτό προκαλούσε και δεν άρεσε. Αποτέλεσμα να μετατεθούμε μαζί με το συμμαθητή μου και συνεργάτη μου Δημήτρη Παπασωτηρίου.

Εγώ στην Ξάνθη, στη Διοίκηση Μηχανικού του Δ’ ΣΣ και ο Δημήτρης στην Ορεστιάδα. Δυο χρόνια στην Ξάνθη, ενδιάμεσα στη Θεσσαλονίκη στη Σχολή Διοίκησης και Επιτελών και μετά στη Σχολή Πεζικού, ως εκπαιδευτής σε αντικείμενα Μηχανικού. Η Σχολή Πεζικού ήταν ο τερματικός σταθμός στο ταξίδι μου ως Αξιωματικός.

Αυτά είναι λίγα από τα άπειρα που θα μπορούσα να γράψω για αυτή τη διαδρομή. Μια διαδρομή που η κάθε μέρα της ήταν κάτι καινούργιο, κάτι διαφορετικό. Που σε κάθε στρατιώτη έπρεπε να είσαι και πατέρας και φίλος και σύντροφος και συναγωνιστής και δάσκαλος και εξομολόγος. Έπρεπε να σε εμπιστευτεί για να μη φοβάται. Να τον κάνεις να συνειδητοποιήσει πως η θητεία του δεν είναι τιμωρία, αλλά μια περίοδος εκπαίδευσής του, η τελευταία, πριν ανοίξει τα φτερά του στην κοινωνία.

Και μαζί τους, μάθαινα κι εγώ. Να γίνομαι καλύτερος, ανεκτικότερος, να βρίσκομαι πιο κοντά τους. Να συμμετέχω στη χαρά τους, να τους συμπαραστέκομαι στη λύπη τους.

Τι κέρδισα; Την αγάπη αυτών, που τηλεφωνούν για να ευχηθούν, να μάθουν νέα μου, να μάθω τα δικά τους. Να γελάσουμε με τα τότε, να μιλήσουμε για τα τωρινά. Είναι οι ίδιοι που όταν έμαθαν το Δεκέμβρη του 2018 τη συμπόρευσή μου με το ΚΚΕ, μου τηλεφώνησαν για να μου δηλώσουν πως είναι δίπλα μου, πως πια παλεύουμε από το ίδιο μετερίζι για τα ίδια που παλεύαμε παλιότερα από άλλα. Και είναι οι ίδιοι άνθρωποι που με συγκινούν με μοναδικό τρόπο κάθε φορά που βρισκόμαστε. Όπου και αν βρισκόμαστε.

Πριν κλείσω την δική μου παρουσίαση, θέλω να πω δυο λόγια γι’ αυτό το ένθετο. Μια μέρα, στην πρώτη καραντίνα, μιλούσαμε στο τηλέφωνο με τη Σεμίνα Διγενή. Της έλεγα κάποιες σκέψεις μου και ξαφνικά, με το μοναδικό τρόπο της, μου λέει: «Γιατί δε ζητάς τις αναμνήσεις από τη θητεία ηθοποιών, μουσικών, τραγουδιστών;».

Αυτό ήταν! Έπεσε ο σπόρος! Φτιάχτηκε η Μονάδα όπως την είχα στο μυαλό μου. Και δε θέλησε πολύ για να βγάλει ρίζες. Κι οι ρίζες να καρπίσουν! Απευθύνθηκα σε πολλούς. Σας τους παρουσιάζω έναν έναν, όλο αυτό τον καιρό. Και οι καρποί έγιναν περισσότεροι. Και θα συνεχίσει το δέντρο να καρπίζει!

Κλείνω με μια παρότρυνση. Μη φοβάστε τη στρατιωτική θητεία. Είναι μια ιδιαίτερη περίοδος για κάθε άντρα, αλλά αξίζει να τη ζήσετε. Δεν έχω βρεθεί ανάμεσα σε φίλους που να μη μιλάνε για τη θητεία τους. Και να γελάνε με όσα πέρασαν, να θυμούνται με νοσταλγία τα τότε χρόνια, να βάζουν βαθιά το χέρι στη μνήμη τους για να ανασύρουν τα πιο απίθανα.

Και εσείς γονείς. Μη φοβάστε. Τα παιδιά σας είναι σε καλά χέρια. Αξιωματικοί και Υπαξιωματικοί είναι δίπλα στα παιδιά σας, γιατί ο κάθε στρατιώτης μας, το παιδί σας, θέλουμε να είναι καλά, να εκπαιδευτεί σωστά και να γυρίσει πίσω όπως τον θέλετε.

Καλή χρονιά σε όλους, με υγεία. Να βρισκόμαστε, να ανταμώνουμε στους δρόμους των αγώνων.