Αναμνήσεις θητείας – Ναύτης Γαρδίκης Νίκος – Γιουγκοσλαβία 1999

Ναύτης Γαρδίκης Νίκος στο ΚΕ Πόρος Γενάρης 1999
Προσωπικό Αρχείο / Ναύτης Γαρδίκης Νίκος στο ΚΕ Πόρος Γενάρης 1999

Μεγαλώνει η μέρα, πράσινο παντού. Παρά τα διαδοχικά κλειδώματα, το κλείδωμα μέσα στο κλείδωμα, η διάθεση παραμένει εξαιρετική. Πώς το λέει στο ποίημά του ο Φώτης Αγγουλές, που μελοποίησε ο Θωμάς Μπακαλάκος;

«Μην
καρτεράτε να λυγίσουμε, μήτε για μια στιγμή».

Αυτό ακριβώς! Με αυτές τις σκέψεις μπήκα στο στρατόπεδο και έφτασα στο Διοικητήριο. Η υποδοχή, όπως πάντα.

  • Καλημέρα κύριε Διοικητά!
  • Καλημέρα υπασπιστή! Τι κάνεις;
  • Καλά κύριε Διοικητά. Χτες το απόγευμα παρουσιάστηκε ένας ναύτης.
  • Ωραία! Η διακλαδικότητα συνεχίζεται! Είναι εδώ;
  • Σας περιμένει στο γραφείο.
  • Τακτοποιήθηκε; Όλα καλά;
  • Μάλιστα κύριε Διοικητά.
  • Τον περιμένω λοιπόν, να τα πούμε, να γνωριστούμε!

Φεύγει ο υπασπιστής και μένω πάλι μπροστά στους φακέλους. Θα υπάρξει μια μικρή ταλαιπωρία καθώς θα γίνει απολύμανση του κτιρίου και επίσης μέσα στον επόμενο μήνα πρέπει να δούμε και κάποιες βελτιώσεις, όπως έχουν προγραμματιστεί. Η μελέτη των φακέλων αναβάλλεται καθώς χτυπά η πόρτα.

  • Εμπρός.
  • Ναύτης Γαρδίκης Νίκος. Διατάξτε κύριε Διοικητά.
  • Πώς είσαι; Τακτοποιήθηκες;
  • Μάλιστα κύριε Διοικητά.
  • Πολύ καλά. Γνωρίζεις τη διαδικασία;
  • Μάλιστα. Μπορούμε να ξεκινήσουμε;
  • Να ξεκινήσουμε!

Η θητεία μου στο Πολεμικό Ναυτικό το 1999 αποτέλεσε μια συναρπαστική εμπειρία που στιγμάτισε θετικά τη ζωή μου, μια για πάντα. Ήταν μία περιπέτεια που είχε απ’ όλα, πολλές μέρες στη θάλασσα, συζητήσεις ατελείωτες, συνεδριάσεις ναυτών, αποφάσεις, γλέντια, μεθύσια, κουβάλημα, ιδρώτα, φιλίες, σκοπιές, ορθοστασία, αναφορές, φυλακές, επιθεωρήσεις, βάψιμο, γρασάρισμα, σφουγγάρισμα, παγωμένα δάκτυλα, εκατοντάδες βλήματα και φυσίγγες, πολύ κοτόπουλο, πιλάφι και μπιφτέκι. Είχε ξενύχτια με κιθάρες, ποτά και ζβαν… στο «τιμονάκι», στο υπόφραγμα, στο «μπαλαούρο», στο κατάστρωμα πυροβόλου 52. Είχε οργανωμένες κι ανοργάνωτες αντιδράσεις, αυθόρμητες – αλλά συναρπαστικές υπερβολές. Είχε αμίλητους ναύτες που εξελίχθηκαν σε «μαζικούς οργανωτές». Μόνιμους που αρνήθηκαν να «γεμίσουν», άλλους που αρνήθηκαν να επιβιβαστούν. Είχε φίλους που εξελίχθηκαν σε ρουφιάνους, άλλους… σε πρεζόνια. Και πώς να ξεχάσω τους θυρεούς του ΝΑΤΟ που επέπλεαν στη θάλασσα, τα δεκάδες κιλά κιμά που δεν έτρωγαν ούτε τα ψάρια της Μαύρης Θάλασσας. Δεν ξεχνιέται επίσης η σημαία του ΝΑΤΟ, που… την πήρε ο αέρας, αλλά και τις λάμψεις στον βραδινό ουρανό από τους βομβαρδισμούς…

Κέντρο Εκπαίδευσης

Ας το πάρουμε από την αρχή. Πρώτη «καλή» στιγμή. Τέλη Γενάρη 1999. Μια μέρα πριν μπω στο Κέντρο Εκπαίδευσης Παλάσκας. Κούρεμα. Δεν φτάνει που αποχωρίζομαι τα μακριά μου μαλλιά, ανακαλύπτει κι η κομμώτρια το πρώτο «ταληράκι». Λέω, μετά από αυτό δεν πρόκειται να συμβεί κάτι χειρότερο. Μπροστά μας έχουμε μόνο καλά.

ΚΕ Παλάσκας: Πέφτει πίσω μου η μπάρα. Οι δικοί μου με χαιρετούν από μακριά. Είμαι αποφασισμένος να κάνω την πιο επαναστατική μου πράξη. Ο Ριζοσπάστης στη μασχάλη, «γραφικό» νομίζω. Νόμιζα ότι αυτό θα ήταν αρκετό κι είπα να τα δώσω όλα! Τελικά τον τακτοποίησα πάνω πάνω στο σακίδιό μου. Ουρές, ορθοστασία, ιατρικές εξετάσεις, εμβόλια. Ρούχα, ημιάρβυλα, στολές, λουκάνικα. Κούραση. Την επόμενη με την «Ευκαιρία» σαλπάρουμε για Πόρο.

Ναύτης Γαρδίκης Νίκος στο ΚΕ Πόρος Γενάρης 1999
Προσωπικό Αρχείο / Ναύτης Γαρδίκης Νίκος στο ΚΕ Πόρος Γενάρης 1999

ΚΕ Πόρος: Μου φάνηκε σαν ασπρόμαυρη ταινία. Το Αντιτορπιλικό Βέλος πρυμοδετημένο στη προβλήτα του Κέντρου Εκπαίδευσης, κτίρια σαν τα προσφυγικά της Λ. Αλεξάνδρας, ασπρισμένα πεζοδρόμια, παγκάκια στην προκυμαία, 2 τεράστιες πλατείες, λέσχη σίτισης – ίδια με της φοιτητικής εστίας της Κομοτηνής – καθαριότητα και τάξη… αλλά πολύς λαός. Δεν μου ήταν πολύ ξένες οι εικόνες. Από μικρός μπαινόβγαινα στα στρατόπεδα και τα ΚΑΑΥ με τον Παππού μου… Συνταγματάρχης της Μουσικής.

Αρχίσανε οι ουρές. Ουρά για το φαγητό, ουρά για την τουαλέτα, το καρτοτηλέφωνο, ουρά για την καντίνα, τα μπάνια… παντού ουρές και βαθύ μπλε. Αρχίσανε τα πεζικά. Ατελείωτες ώρες… ΠΡΟΣΧΗ, ΗΜΙΑΝΑΣ…, ΚΛΙΝΑΤΕ ΕΠΙ… χαμός, γέλια, φωνές εκπαιδευτών, λιποθυμίες. Στο ΖΗΤΩ ΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ… κυλούσαν εκατοντάδες πηλίσκοι. Ξανά γέλια. Ξανά φωνές. Προσοχές. Βολές. Πορείες. Σφουγγάρισμα. Χαιρετούρες.

Θυμάμαι μια φορά χαιρέτησα με τον κουβά στο χέρι! Ένας Κελευστής ήρθε να ελέγξει πώς καθαρίζαμε τις τουαλέτες. Μόλις μπήκε σταθήκαμε προσοχή. Είχα στο δεξί τον Κουβά. Μου απηύθυνε το λόγο. Δεν πτοήθηκα. Χαιρέτησα. Κώλυσα το χερούλι του κουβά στο δεξί μου μάτι… Χαμός. Αν βγάζαμε εφημερίδα θα ήμουν πρωτοσέλιδο για καμιά βδομάδα.

Από τη δεύτερη μέρα ζήτησα Ριζοσπάστη από την Καντίνα. Είχε έναν. Του πα… αύριο να φέρεις δύο. Δεν αντέδρασε ο Ποριώτης ναύτης. Το απόγευμα ελεύθερη ώρα. Στο παγκάκι, στην προβλήτα με τον Ριζοσπάστη ορθάνοιχτο επιδειχτικά. Μόνο τρύπες δεν είχα ανοίξει στην εφημερίδα. Αλλά τσίμπησε το μελανούρι! Δεύτερη μέρα και βρεθήκαμε οι τρεις πρώτοι. Στις 33 μέρες της προπαίδευσης η καντίνα πούλαγε 6 καθημερινούς Ριζοσπάστες. Τις 3 επόμενες Κυριακές 12 φύλλα Ριζοσπάστη πουλιούνταν μέσα στο ΚΕ Πόρος. Ορκωμοσία (τιμής… εννοείται). Ο Αρχηγός ΓΕΝ με ελικόπτερο. Χώματα και νερά παντού. Πάλι γέλια. Φωτογραφίες, παρέλαση, επίδειξη κωπηλασίας, φιλιά με τους γονείς, τις κοπέλες μας. Τσίπουρα στο λιμανάκι του Πόρου. Πέντε μέρες άδεια.

Φύλο Πορείας… Αντιτορπιλικό Θεμιστοκλής

Αντιτορπιλικό Θεμιστοκλής (D221) - εκτόξευση πυραύλου SM1
Προσωπικό Αρχείο / Αντιτορπιλικό Θεμιστοκλής (D221) – εκτόξευση πυραύλου SM1

Σε πέντε μέρες ήμουν ξανά στα ναυτικά. Από το ΚΕ Παλάσκας στο ΚΕ Κανελλόπουλος. Καμία εκπαίδευση. Μετά από δύο μέρες, μου δώσανε την ειδικότητα Τ/ΠΒ. Ναυτοδίοπος Τεχνικός Πυροβόλου. Τίποτα δηλαδή. Κουβάλημα και φόρτωση βλημάτων. Την δεύτερη μέρα φύγαμε καμιά 100αριά για το Στόλο. Με τα ΒΒ περάσαμε από τον Σκαραμαγκά στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας.

Είμαστε πια στα τέλη Φλεβάρη 1999. Οι διαδηλώσεις ενάντια στους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία φουντώνουν σε όλη την Ελλάδα. Η πρόθυμη Κυβέρνηση Σημίτη (ΠΑΣΟΚ) δίνει γη και ύδωρ στους ΝΑΤΟϊκούς. Ο λαός και οι στρατευμένοι αντιδρούν.

Πρώτη στάση… Προβλήτα 1 (Π1). «ΟΣΟΙ ΕΙΣΤΕ ΓΙΑ ΑΝΤΙΤΟΡΠΙΛΙΚΑ ΦΡΕΓΑΤΕΣ ΚΑΤΕΒΑΙΝΕΤΕ ΕΔΩ». Ο Θεμιστοκλής ήταν γίγαντας. Περπατώντας στην Π1, από τη πλώρη του μέχρι την πρύμνη, που ήταν η κλίμακα για να ανέβω, μου φάνηκε καμιά ώρα! Στη δεξιά του μπάντα ναύτες φωνάζανε «καλωσορίσματα». Κοίταξα πίσω να σχολιάσω με κανέναν άλλο νέο… τίποτα. Μόνο εγώ πήγαινα για «Θεμιστοκλή». Από όλη αυτή τη σειρά… από τους περίπου μια εκατοσταριά που πήγαμε στο στόλο εκείνη τη μέρα… μόνος. Και δώσ’ του φωνές από το καράβι για τα ζουμπουρλούδικα… Ήθελε ψυχή. Δεν μπορούσα να φανταστώ εκείνη την ώρα ότι αυτοί οι ναύτες, 3 μήνες μετά, θα ξηλώνουν με μανία τους θυρεούς του ΝΑΤΟ και θα τους πετάνε στην Αδριατική.

Ακολούθησαν 10 μέρες εντός. Προσαρμογή. Γνώρισα όλο το πλήρωμα. Αρχίσαμε να συζητάμε πώς θα αντιδράσουμε στη συμμετοχή της χώρας στον πόλεμο του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης εναντίων της Γιουγκοσλαβίας. Σε ένα μήνα ήμασταν πλήρεις. Το πλοίο είχε πια 120 στρατεύσιμους και 90 μόνιμους, υπαξιωματικούς κι αξιωματικούς.

SNFM99: Τέλη Φλεβάρη σε αναφορά ενημερωνόμαστε επίσημα για αυτό που ξέραμε ήδη από φήμες. Ο «Θεμιστοκλής» θα ενταχθεί στην Μόνιμη Ναυτική Δύναμη Μεσογείου του ΝΑΤΟ (Standart Naval Force Mediteranian – SNFM99). Επρόκειτο για μια Νατοϊκή αρμάδα που έκανε το χωροφύλακα σε Μεσόγειο και Μαύρη Θάλασσα. Ανανεωνόταν κάθε 4 μήνες. Την περίοδο εκείνη η SNFM βομβάρδιζε μαζί με τον 6ο στόλο από την Αδριατική Θάλασσα την καρδιά των Βαλκανίων.

Ξαφνικά στις ολιγομελείς συζητήσεις τα βράδια, εντάχθηκαν σχεδόν όλοι οι ναύτες του Αντιτορπιλικού. Τώρα πια ο πόλεμος έφτασε στα σπίτια μας. Ή σωστότερα όσοι ήρθαν να υπηρετήσουν την πατρίδα… ετοιμάζονται να υπηρετήσουν το ΝΑΤΟ και την ΕΕ, στον πόλεμό τους, εναντίον ενός λαού, του Γιουγκοσλαβικού.

«Πάμε πόλεμο;»

13 Απρίλη 1999: Φτιάχτηκε η πρώτη επώνυμη επιστολή προς τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και τον Υπουργό Άμυνας. ΑΡΝΟΥΜΑΙ. Αρνούμαι να υπηρετήσω το ΝΑΤΟ. Αναφορά Υπάρχου. Ο Ριζοσπάστης βγαίνει με πρωτοσέλιδο «Η σημαία του ΝΑΤΟ δεν ταιριάζει σε κανένα ελληνόπουλο!»

Μετά τις 5 αναφορές «παραπονούμενων» δίνεται εντολή να μην ξαναγίνει αναφορά.

Χιονοστιβάδα.

Ακολούθησε άλλη μία επώνυμη δημόσια επιστολή. Βγαίνουν ομαδικές επιστολές που δημοσιεύονται στον Τύπο. Ένας αξιωματικός αρνείται να ακολουθήσει. Ένας άλλος ναύτης επώνυμα αρνείται να επιβιβαστεί. Οι Ανθυπασπιστές, όλοι μαζί, ενημερώνουν τον Κυβερνήτη ότι δεν θα οπλίσουν σε καμιά περίπτωση.

Σε τρεις μέρες οι εφημερίδες και τα κανάλια κυριαρχούνται από επιστολές καταγγελίας του πολέμου και συμπαράστασης στους ναύτες του Α/Τ Θεμιστοκλής από στρατευμένους από όλη την Ελλάδα. ΚΕΒΟΠ, Ναύσταθμος Σαλαμίνας, πολεμικά πλοία, στρατόπεδα Έβρου, νησιών Ανατολικού Αιγαίου, Λάρισας, Θεσσαλονίκης, Αττικής… Οι κυβερνητικοί του ΠΑΣΟΚ λυσσάνε. Οι αντιπολιτευόμενοι της ΝΔ τους συμπαραστέκονται «εθνικά ομόψυχοι». Ο Ρέππας (κυβερνητικός εκπρόσωπος) μιλάει για λιποτάχτη. Ο Τσοχατζόπουλος (Υπουργός Άμυνας) λέει, δεν διαπραγματεύομαι με ναύτες. Ο Α. Λοβέρδος (Πανεπιστημιακός, Συνταγματολόγος, λίγο μετά γίνεται Υπουργός του ΠΑΣΟΚ) λέει ότι η άρνηση είναι λιποταξία που τιμωρείται με εκτέλεση σε καιρό πολέμου…

Εργατικά σωματεία, καλλιτέχνες, απόστρατοι, δικαστικοί, φοιτητικοί σύλλογοι δημοσιεύουν επιστολές συμπαράστασης.

Τα βράδια μετά την νυχτερινή κατάκλιση στο πλοίο οι ναύτες συζητάμε. Ο στενός κύκλος μεγαλώνει… ελεγχόμενα. Διαφωνίες, εντάσεις, τσακωμοί, συμφωνίες, αποφάσεις, φόβος, εμψύχωση. Δυνατά συναισθήματα. Πρωτόγνωρα για όλους. Την μέρα την πέρναγα όρθιος μπροστά στον Κυβερνήτη. Μας σκορπίζουν σε διάφορα καθήκοντα.

Στους αλλουέδες υπαξιωματικοί μας σφίγγουν το χέρι στα… γρήγορα. Ένας Πλωτάρχης από τα Υποβρύχια έρχεται στο πλοίο. Με φωνάζουν από τα μεγάφωνα στην κλίμακα. Με κοιτάει στα μάτια. Μου σφίγγει το χέρι. Δεν λέει κουβέντα. Μεταβολή. Χαιρετάει τη σημαία και φεύγει. Το πλοίο είναι πια μοιρασμένο! Όχι ισάριθμα. Η αντίδραση στη συμμετοχή του πλοίου απομονώνει τη διοίκηση.

Από τα μεγάφωνα ακούγεται συνεχώς… Ναύτης Γαρδίκης στο καρέ αξιωματικών… στη Γέφυρα… στην τραπεζαρία πληρώματος… στο οπλονομείο… στο καρέ Ανθυπασπιστών… στο κατάστρωμα πυροβόλου 52.

Η «τιμωρία» της ορθοστασίας γεννά νέα συμπαράσταση.

Ένας Ανθυπασπιστής με απομονώνει και με ενημερώνει ψιθυριστά ότι θα ζητήσει να αναλάβω την καντίνα για να είμαι απασχολημένος με τις προμήθειες του πλοίου. Αρνούμαι… εμείς από το δύσκολο μονοπάτι… Μου λέει ότι είναι απόφαση των Ανθυπασπιστών που συμφωνούν με την επιστολή μου! Δεν συναινώ. Με καλούν το απόγευμα στο οπλονομείο και με ενημερώνουν για τη νέα μου ευθύνη. Καντίνα και επιστασία Πυράρχη, πυροβόλο 52. Όλη μέρα είμαι στο Ναύσταθμο, έξω από το πλοίο. Το βράδυ συνεδριάσεις.

Οι μέρες περνούν. Το κύμα συμπαράστασης δίνει νέα ώθηση στις αντιπολεμικές συγκεντρώσεις. Ο Ναύσταθμος πολιορκείται από τα εργατικά σωματεία της Ζώνης του Περάματος. Αποφασίζεται από τον Κυβερνήτη η ακύρωση όλων των εξόδων πληρώματος. Ζητάμε 9 ναύτες να ξεκινήσουν οι αναφορές ξανά. Δεν απαντάνε σε κανέναν. Αρχίζουν ξανά οι έξοδοι.

Στο σπίτι τηλεφωνούν συνεχώς ανώνυμοι και απειλούν του γονείς μου. Τηλεφωνούν επώνυμα, ένας ναυτοδίκης και άλλοι δικαστικοί και εισαγγελείς που τους εμψυχώνουν. Στην ΑΕΝ Ασπροπύργου, που εργάζεται ο πατέρας μου, συνάδελφοι και λιμενικοί του δίνουν συγχαρητήρια. Στο Βόλο απόστρατοι αξιωματικοί του στρατού σφίγγουν το χέρι του Παππού μου. Το σπίτι μου στη Καλλιθέα πολιορκείται από κανάλια. Εντάσεις στην οικογένεια. Τελικά δίνουμε όλοι μαζί συνέντευξη στον Ελεύθερο Τύπο. Όλο το σόι πολιορκείται. Βγαίνουν στα κανάλια.

Ο Πρωθυπουργός του ΠΑΣΟΚ (Κ. Σημίτης) σαν λοχίας του ΝΑΤΟ λέει… «Θα στείλω τους Έλληνες στρατιώτες όπου θέλω, χωρίς κανέναν περιορισμό!». Οσμή θανάτου. Ο Ριζοσπάστης αποκαλύπτει ότι η περιοχή βορειότερα από το Άκτιο και τη Λευκάδα έχει χαρακτηριστεί εμπόλεμη ζώνη από το ΝΑΤΟ. Στα ελληνοσκοπιανά σύνορα διαδηλωτές μπλοκάρουν το κομβόι του γαλλικού στρατού που κατευθυνόταν προς Κόσοβο. Τους γυρίζουν πίσω. Αμερικανοί στρατιώτες χάνονται στην λαχαναγορά της Θεσσαλονίκης. Τεθωρακισμένα και Χάμμερ μπερδεύονται με λάχανα και ντομάτες.

Στο Αντιτορπιλικό Θεμιστοκλής πέφτει η τελική απομόνωση πριν τον απόπλου. Φήμες δίνουν και παίρνουν. Η διοίκηση τρέμει την αντίδραση των εργατικών σωματείων. Τα ΜΑΤ φυλάνε το Ναύσταθμο. Στο Πέραμα γίνονται έλεγχοι. Ο «Θεμιστοκλής» δένει στο ΝΑΥΔΕΤΟ έξω ακριβώς από τον Ναύσταθμο. Σκοπιές παντού. Βάλανε εμάς να φυλάμε μην τυχόν και μας την πέσουν με λάντζες και καΐκια. Γέλια και πειράγματα καταπραΰνουν την ένταση.

Ξημερώνει 21 Απρίλη 1999. Εις τάξιν απάρσεως. Αλλαγή σημαιών. Πρόσω ηρέμα. Όλο το πλήρωμα στα καταστρώματα παραταγμένο. Είμαι σε παράταξη στο πρόστεγο με το βλέμμα προς τη Σαλαμίνα. Οι λάντζες με τους εργάτες «κράτη» στο στενό της Σαλαμίνας. Η Κυνόσουρα είναι γεμάτη λαό. Συγγενείς, φίλοι, εργάτες, πανό. Τ’ αυτοκίνητα κορνάρουν κι αναβοσβήνουν τα φώτα προς το πλοίο. Την ησυχία της αυγής σκίζουν τα συνθήματα από την ακτή. Ακούγονται πεντακάθαρα. Οι ναύτες αμίλητοι δακρύζουν. Ο Κυβερνήτης βρίζει από τη βαρδιόλα. Ήθελε ψυχή για να μην σε προδώσουν τα πόδια σου… Πάμε πόλεμο…

Στην Αδριατική Θάλασσα – Εμπόλεμη ζώνη

Ναύτης Γαρδίκης Νίκος στο Πυροβόλο 52 του Α/Τ Θεμιστοκλής D221) Μάης 1999
Προσωπικό Αρχείο / Ναύτης Γαρδίκης Νίκος στο Πυροβόλο 52 του Α/Τ Θεμιστοκλής (D221) Μάης 1999

Τις επόμενες μέρες εν πλω και εν όρμω στο Μπάρι της Ιταλίας φουντώνουν οι συζητήσεις. Παίρνουν μέτρα. Μας χωρίζουν σε 6ωρίες και πόστα. Άδικος κόπος. Τώρα ήμασταν παντού.

Η στενή ομάδα συγκεκριμενοποιείται.

Συναγερμοί – ασκήσεις κάθε 6 ώρες. Σπάσιμο νεύρων. «Όσο είστε απασχολημένοι δεν σκέφτεστε» λέει ένας υπαξιωματικός. Σε κάθε άσκηση πυρκαγιάς δηλώνεται σημείο φωτιάς το υπόφραγμά μας. Η οσμή των πορτοκαλί καπνογόνων γίνεται συνήθεια.

Τα βράδια κιθάρα. Τραγούδια. Ποτά. Δυνατές φιλίες. Το κατάστρωμα πυροβόλου 52 μετατρέπεται σε παράνομο Κλαμπ ναυτών.

Στον ασύρματο ακούγεται «Lαunch Time». Ώρα εκτοξεύσεων. Οι πύραυλοι φωτίζουν τον ουρανό. Τα στέλθ βομβαρδιστικά σαν γιγαντιαίες νυχτερίδες περνάνε πάνω από το κεφάλι μας. Ο ορίζοντας αστράφτει. Το πλοίο είναι η αεράμυνα των αμερικάνικων που εκτοξεύουν τους Τόμαχωκ. Η περιοχή που περιπολεί το πλοίο άλλαζε κάθε 10ημερο. Όλο και πιο κοντά στο Μαυροβούνιο (Γιουγκοσλαβία τότε).

Η αντίδραση των ναυτών ενισχύεται.

Ενδιάμεσα ο «Θεμιστοκλής» ξεκουράζεται 3-4 μέρες στο Μπάρι. Εξασφαλίζουμε Ριζοσπάστη από τα δύο SuperFast της γραμμής. Γνωρίζουμε το πλήρωμά του. Μας φέρνουν σε κάθε δρομολόγιο εφημερίδες. Μόλις βγουν οι επιβάτες, το σαλόνι γίνεται καρέ ναυτών του Α/Τ Θεμιστοκλής.

Εντοπίζουμε στο λιμάνι κοντέινερ με στολές του UCK (Νατοϊκή ακροδεξιά παραστρατιωτική οργάνωση που δρούσε στο Κόσοβο εναντίον του Γιουγκοσλαβικού στρατού). Μιλάμε με το ιταλικό πλήρωμα του Φορτηγού Mario που θα φορτώνονταν. Μεταφέρουν στολές κι άλλο εξοπλισμό σε Αλβανία για τον UCK.

Ο περήφανος «τουαλετάριος»

Κείμενο υπογραφών των ναυτών του Αντιτορπιλικού Θεμιστοκλής το 1999
Προσωπικό Αρχείο / Κείμενο υπογραφών των ναυτών του Αντιτορπιλικού Θεμιστοκλής (D221) το 1999

Νέα επιστολή των ναυτών του πλοίου. «Γυρίστε μας πίσω. Δεν υπηρετούμε το ΝΑΤΟ.» Η επιστολή διαβάστηκε σε πολλούς. Μετά όποιος ήθελε να την «υπογράψει» έβρισκε ένα χαρτί για δύο μέρες στην τουαλέτα. Όλοι θέλανε να αναλάβουν την φύλαξη του χαρτιού. Ωστόσο «Τουαλετάριος» («υπεύθυνος» ναύτης να καθαρίζει και να ξεβουλώνει τις… 5 τουαλέτες για 120 ναύτες) μπήκε ο κατάλληλος. Πρώτη φορά μάλωσαν ναύτες για το ποιος θα ξεβουλώνει το «θηρίο»!

38 υπογραφές. Την επόμενη ήταν στο Ριζοσπάστη. Ενθουσιασμός. Πολλοί διαμαρτυρήθηκαν γιατί δεν τους είπαμε για τις υπογραφές.

Το ίδιο βράδυ, κι ενώ πλέαμε αργόσυρτα πάλι, ένας ναύτης υπέστειλε τη σημαία του ΝΑΤΟ από τον ιστό και μας την έφερε, σε κατάσταση έκστασης, στο γλέντι, για να την κάψουμε. Εννοείται, ότι απλώς την πήρε ο νοτιάς. Από την επόμενη υπήρχε σκοπιά που φύλαγε την νέα σημαία.

Πρώτος σκοπός εγώ! Γελάγανε κι οι τσιπούρες της Αδριατικής. Ξεχάστηκε αργότερα η σκοπιά ή κατάλαβε η διοίκηση πόσο γελοίο φαινόταν ένας ναύτης, σε ημιανάπαυση, στο κέντρο του πελάγους, κάτω από τα αστέρια, να κάνει σκοπιά στον ιστό του πλοίου.

Σαν τη μύγα μες στο γάλα

Το Α/Τ Θεμιστοκλής όσο ήταν υπό την διοίκηση της SNFM έφερε δύο μεγάλους ξύλινους θυρεούς του ΝΑΤΟ στα πλάγια της γέφυρας. Σε κάθε «συνεδρίαση» είχαν φαγωθεί δύο τρεις ναύτες να τους ξηλώσουμε. Τελικά τους το επιτρέψαμε όταν καταλάβαμε ότι ήταν πολύ διαδεδομένο το αίτημα. Και πλαφ… χάθηκαν. Μεγάλος χαβάς για τη διοίκηση. Έπρεπε να παραγγείλουν άλλους από Ελλάδα. Και τι ντροπή να δένεις στο λιμάνι χωρίς τους θυρεούς που έφεραν τα άλλα 7 πολεμικά της παρέας. Όντως σαν τη μύγα μες το γάλα.

Η μοναξιά του Αμερικανού Ναυαρχούκου

Λίγες μέρες μετά ήρθε ο Αμερικανός Ναύαρχος στο πλοίο. Διοικητής της αρμάδας. Έγινε «κλήση» εν πλω για να μας μιλήσει στο κατάστρωμα. Αφού μας είπε κάτι κρύα αστεία, που… έκαναν το σύμπαν να παγώσει, μας διαβεβαίωσε ότι η SNFM δεν βομβαρδίζει και ούτε πρόκειται (!). Για την ιστορία το Αντιτορπιλικό των ΗΠΑ που ήταν η Ναυαρχίδα της SNFM εκτόξευε κάθε βράδυ πυραύλους Τόμαχωκ. Στην κλήση πήγαν ελάχιστοι. Κυρίως αξιωματικοί και κάποιοι υπαξιωματικοί και ναύτες που δεν βρήκαν έγκαιρα δικαιολογία.

Την τελευταία αντίδραση την γιορτάσαμε με γλέντι και χορό το βράδυ στο υπόφραγμα. Μας έκαναν την τιμή μάλιστα ένας Σημαιοφόρος και τρεις υπαξιωματικοί. Οι φωτογραφίες με αυτούς τους ναύτες να χορεύουν στη σειρά μακαρένα είναι χαρακτηρισμένες «Άκρως Απόρρητες» από τότε.

Συνθηκολόγηση Γιουγκοσλαβίας

Ο πόλεμος τελείωσε με την συνθηκολόγηση της Γιουγκοσλαβίας. Ανακοινώθηκε από τα μεγάφωνα του Αντιτορπιλικού. Πάλι ψυχή χρειαζόταν. Δεν θυμάμαι να μαζευτήκαμε σύντομα. 

Συνεχίζουμε ως οι χωροφύλακες της Μεσογείου

Με το τέλος του πολέμου έρχεται σήμα για τις ποινές μου. Δεκάδες μέρες ΦΥΛΑΚΗ. Τρεις 20αδες. Ξανά αναφορές, ορθοστασία, μελέτη των διατάξεων του Πολεμικού Ναυτικού. Σε όλα τα λιμάνια μου απαγορεύεται η έξοδος. Τώρα πια όμως τα πράγματα είναι αλλιώς. Από τον ενάμιση μήνα του πολέμου έμεινε κάτι καθοριστικό. Είμαστε οργανωμένοι.

Ιούνης 1999: Το Αντιτορπιλικό Θεμιστοκλής συνεχίζει, ενταγμένο στην SNFM99 για έναν μήνα ακόμη, στο ρόλο του χωροφύλακα της Μεσογείου. Σαλέρνο, Βαρκελώνη, Κατάνια, Αλεξάνδρεια.

Όλα συζητιούνται σε μια ομάδα με αποφασιστικό κύρος σε όλο το πλοίο. Όποιος θέλει να βγει αναφορά για οτιδήποτε, από τα γένια μέχρι «παραπονούμενος», υποστηρίζεται και προετοιμάζεται πρώτα από την ομάδα. Ακόμη και τα γλέντια και τα τσιγάρα είναι πιο οργανωμένα. Οι ρουφιάνοι απομονώνονται. Στα πόστα, τα καρέ, τα γραφεία και τις επιστασίες μπαίνουν τίμιοι κι έμπιστοι ναύτες. Τα ρούχα, το φαγητό, οι σκοπιές, οι περίπολοι… όλα μοιράζονται ακριβοδίκαια. Είναι χαρακτηριστικό ότι καμία ποινή «φυλακή», «περιορισμός» ή «στέρηση» δεν εφαρμόστηκε στην πράξη. Γράφουμε ακόμη και τα γράμματα και τις αναφορές κάποιων ναυτών που δεν ξέρουν γραφή κι ανάγνωση.

Πανό των ναυτών του Α/Τ Θεμιστοκλής (D221) για την Νατοϊκή αρμάδα της SNFM - Ιούνης 1999
Προσωπικό Αρχείο / Πανό των ναυτών του Α/Τ Θεμιστοκλής (D221) για την Νατοϊκή αρμάδα της SNFM – Ιούνης 1999

Επιστροφή στο Ναύσταθμο Σαλαμίνας

Για περίπου ενάμιση μήνα ακολουθούν άδειες, διακοπές και διανυκτερεύσεις στα σπίτια μας. Τώρα πια μαζευόμαστε στα καφέ του Πειραιά και της Αθήνας. Η ανάπαυλα κρατάει λίγο. Το Α/Τ Θεμιστοκλής αναλαμβάνει τα πάντα. Σκοπούν, Αστραπές, Επιθεωρήσεις, Ασκήσεις. Πιο πολλές μέρες είμαστε στο Αιγαίο παρά στον Ναύσταθμο. Σιγά – σιγά το πλήρωμα αλλάζει. Μεταθέσεις. Για 30 περίπου από μας η λέξη αυτή είναι άγνωστη.

Έρχονται οι νέοι. Άντε πάλι από την αρχή να τους εξηγήσουμε πως δουλεύει το «μαγαζί». Οι περισσότεροι από μας διηγούνται τις ιστορίες του πολέμου της Γιουγκοσλαβίας σαν να είναι βετεράνοι 60 χρονών. Γέλια. Γλέντια. Νέες φιλίες. Και δεύτερη κιθάρα στο πλήρωμα.

Άνοιξη 2000

Έτσι περνάει ο χειμώνας του 1999. Την άνοιξη του 2000 ξανά εξωτερικό. SNFM2000. Φεύγουμε για άλλους 4 μήνες. Είμαστε οι 30 ίδιοι κι άλλοι 60 νεότεροι ναύτες. Έχουν απολυθεί πολλοί. Άλλοι μετατέθηκαν. Το πλήρωμα συμπληρώθηκε όλο τον χειμώνα που πέρασε. Αντίστοιχα ανανεώνονται και οι μόνιμοι.

Η Νατοϊκή αρμάδα κάνει το χωροφύλακα από την μια άκρη της Μεσογείου ως τα βόρεια της Μαύρης Θάλασσας.

Εμείς φροντίζουμε να είμαστε ξανά παντού. Οι φιλίες δεν ξεχωρίζουν πια μόνιμους από ναύτες. Στις εξόδους βγαίνουμε όλοι μαζί. Βαρκελώνη. Μασσαλία. Αλεξάνδρεια. Παλέρμο. Θεσσαλονίκη. Μαρμαρίδα. Οδησσός. Τάραντας. Σούδα.

Κρυφό σχολειό

Ο Ναύσταθμος της Σούδας δεν ήταν στο πρόγραμμα. Σε μια 15ήμερη Νατοϊκή άσκηση, την Dynamic Mix, πλήρωμα και πλοίο έχουν εξουθενωθεί. Μεταξύ των προβλημάτων που προκύπτουν είναι και η αφαλάτωση. Τα πιάτα και οι δίσκοι πλένονται με θαλασσινό νερό, με πατέντες που έκαναν οι μηχανικοί. Ενημερωνόμαστε από τα μεγάφωνα ότι απαγορεύεται η «κούρα». Αρχίζει δελτίο για το πόσιμο νερό. Μία φιάλη έκαστος την ημέρα. Αποφασίζουμε να ζητήσουν κάποιοι αναφορά. Η απάντηση του οπλονομείου κλισέ. Δεν γίνονται αναφορές εν πλω. Γράφουμε στο βιβλίο αναφορών όσους περισσότερους μπορούμε. Όλοι ζητούν το αυτονόητο. Διακοπή της συμμετοχής στην άσκηση κι επισκευή στη Σούδα. Συζητήσεις. Εντάσεις. Είμαστε μέρες άπλυτοι. Το πλοίο βρωμάει πια.

Με καλεί ο Ύπαρχος. Με ρωτάει: Τι λέει το «κρυφό σχολειό»; (!) Το πλοίο αποχωρεί από την αρμάδα και κατευθύνεται στη Σούδα. Ένας Ανθυποπλοίαρχος πηδάει στη θάλασσα κατά τον κατάπλου στον Ναύσταθμο. Σαλτάρισε κυριολεκτικά. Νοσηλεύτηκε στο Ναυτικό Νοσοκομείο κι από κει αεροπορικώς στην Αθήνα. Δεν ξέρω τι απέγινε. Η ανικανότητα να δεις την πραγματική διέξοδο παίζει πολλές φορές επικίνδυνα παιχνίδια με το μυαλό σου. Κρίμα. Ήμασταν δίπλα του. Δεν άπλωσε το χέρι να πιαστεί.

Το σημαντικότερο είναι ότι αποκτήσαμε όνομα. «ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ’». Νέα γέλια. Νέα γλέντια. Ξενύχτια στα Χανιά. Ενθουσιασμός.

Δεν υπάρχει πιο γλυκό πιοτό από τη συνειδητοποίηση της συλλογικής δύναμης.

Βόμβες βυθού από κιμά

Στην Οδησσό σε μία από τις συνηθισμένες και πολύωρες πια «αλυσίδες» κουβαλήματος τροφοδοσίας διαπιστώνουμε ότι τα κρέατα είναι σάπια. Οι μάγειρες το επιβεβαιώνουν. Αποφασίζονται και μοιράζονται οι αναφορές. Ζητάμε να πεταχτούν. Ακυρώνονται πάλι οι αναφορές.

Οι συζητήσεις φουντώνουν πάλι. Για αρχή αναβάλλουμε το μαγείρεμα του κρέατος από τους μάγειρες και την επιστασία. Οι υπαξιωματικοί συμφωνούν μαζί μας. Η Διοίκηση αδιάλλακτη.

Ανθυποβρυχιακή συνεκπαίδευση με το Ουκρανικό Ναυτικό. Το μόνο που ακούγεται είναι ο διαπεραστικός ήχος του σόναρ. Οι κατεψυγμένοι κιμάδες πέφτουν σαν βόμβες βυθού στη Μαύρη Θάλασσα.

Νέα γλέντια. Τις νέες προμήθειες τις αξιολογεί με εμφανή «έπαρση» ο ναύτης βοηθός μάγειρα. Νιώθει τουλάχιστον Αρχηγός Στόλου. Τον απολαμβάνουμε καθώς κουβαλάμε, λιωμένοι στον ιδρώτα ξανά σε αλυσίδα, δεκάδες κιλά τροφοδοσίας.

Αντιτορπιλικό Θεμιστοκλής (D221)
Φώτο Αρχείου / Αντιτορπιλικό Θεμιστοκλής (D221) / Πηγή: hellenic navy

Το εφοπλιστικό έγκλημα

Επιστροφή στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας. Ξαναγυρνάμε σε ελληνικά νερά. Σκοπούν, αστραπές, ασκήσεις, επιθεωρήσεις, αγήματα, άδειες. Μέσα σ’ όλα ο «Θεμιστοκλής» ανέλαβε και το μακάβριο έργο των αναζητήσεων και περισυλλογής νεκρών από το Εξπρές Σάμινα. Μία μέρα μετά (27/9/2000) το εφοπλιστικό έγκλημα με τους 81 νεκρούς επιβάτες, το πλοίο ήταν εκεί φορτωμένο με σάκους…

Το πάθημα γίνεται μάθημα

Ξανά άδειες, νεοσύλλεκτοι, μεταθέσεις, εμείς εκεί. Είμαστε πια σαν τους καταραμένους από τους Πειρατές της Καραϊβικής. Ένα με το πλοίο. Κλείσαμε 20 μήνες μέσα στο Αντιτορπιλικό. Ταυτόχρονα όμως είμαστε και μια γροθιά.

Το Πολεμικό Ναυτικό θα πάρει μέτρα. Την επόμενη χρονιά καταργεί τους στρατεύσιμους στο στόλο. Χρειάστηκαν περίπου 10-15 χρόνια για να ξαναδούν ναύτες τα πλοία. Μέσα στην πυριτιδαποθήκη δεν βάζεις σπίρτα. Τελικά οι ανάγκες υπερισχύουν των «προστατευτικών μέτρων».

26 Οκτώβρη 2000: Απολυτήριο

Αυτή η θητεία δεν είχε λούφα. Δεν είχε ανία. Δεν είχε καβάτζωμα.

Αυτή θητεία ήταν συναρπαστική τελικά. Δεν είναι τα εντυπωσιακά γεγονότα που αντικειμενικά επιπλέουν στη μνήμη 20 χρόνια μετά.

Τα πιο απλά, τα πιο ταπεινά είναι που δεν αλλάζω με τίποτα.

Την επιρροή στους ένστολους της έξαρσης του λαϊκού κινήματος. Τον καταλυτικό ρόλο της λαϊκής συμπαράστασης. Τα πρωτόγνωρης έντασης συναισθήματα. Τη δύναμη. Την ψυχή. Τις φιλίες…

Για μένα και τους συντρόφους μου ήταν σχολειό οργανωτικότητας, αυτοθυσίας, πρωτοβουλίας, εφευρετικότητας, ψυχικής δύναμης και κυρίως συντροφικότητας που γεννήθηκε και ωρίμασε κάτω από τον φωτισμένο από τους αμερικανικούς πυραύλους ουρανό.

Κι όλα αυτά για τόσους πολλούς… σε τόσο μικρό χρόνο.

Γαρδίκης Νίκος, Ναύτης Τ/ΠΒ του Α/Τ Θεμιστοκλής για το ALT.GR